Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

(( 10-13 10 Journal of Clinical Healthcare 4/2017 ARTYKUŁY POGLĄDOWE (REVIEW PAPERS) Społeczne promowanie w ochronie zdrowia (Social promotion in healthcare) R Tarkowski 1,A,D , A Kijanka 1,A , Y Lishchynskyy 2,F , I Brukwicka 3,B,C , Z Kopański 3,4,E 1. Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu 2. Lwowski Uniwersytet Narodowy im. Danylo Halytskiego 3. Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Jarosławiu 4. Wydziału Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński Abstract – The authors have set out to define the term “health promotion” as well as what it covers. They have paid a lot of attention to the health promotion strategies changing over the years. They have discussed the Ottawa Charter and its implications for the modern-day health promotion. They have emphasised the significance of the World Health Declaration and the “Health 21” document. They have characterised a holistic approach to health promotion on the example of the mandala of health. Key words – health promotion, concept, area of functioning, health promotion strategies. Streszczenie - Autorzy podjęli próbę określenia zakresu promocji zdrowia i zdefiniowania samego pojęcia. Dużo uwagi poświęcili zmieniającym się na przestrzeni lat strategiom promowania zdrowia. Omówili Kartę Ottawską i jej implikacje dla współczesnej promocji zdrowia. Podkreślili znaczenie Światowej Deklaracji Zdrowia oraz dokumentu „Zdrowie 21”. Scharakteryzowali holistyczne podejście do promocji zdrowia na przykładzie mandali zdrowia. Słowa kluczowe - promocja zdrowia, pojęcie, zakres działania, strategie promocji zdrowia. Wkład poszczególnych autorów w powstanie pracy— A - Koncepcja i projekt badania, B-Gromadzenie i/lub zestawianie danych, C-Analiza i interpretacja danych, D-Napisanie artykułu , E-Krytyczne zrecenzowanie artykułu, F-Ostateczne zatwierdzenie artykułu Adres do korespondencji — Prof. dr Zbigniew Kopański, Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu, Żyrardów, ul. G. Narutowi- cza 35, PL-96-300 Żyrardów, e-mail : zkopanski@o2.pl Zaakceptowano do druku: 06.11.2017. ZAKRES PROMOCJI ZDROWIA Rozważania o zakresie promocji zdrowia należy zacząć od wyjaśnienia pojęcia „promocja zdrowia”. Zdrowie jest niezaprzeczalnym i niepodważalnym dobrem wszystkich społeczeństw. Zarówno państwa w znaczeniu systemowym, jak i indywidualnie poszczególni obywatele powinni dbać o swoje zdrowie. Istotą działań prozdrowotnych jest zachęcanie przy wsparciu państwa jak i wielu instytucji niepublicznych do przestrzegania zdrowego stylu życia. Celem działań w zakresie promocji zdrowia jest zwiększenie w społeczeństwie świadomości zarówno ekologicznej, jak i zdrowotnej, a także zwiększenie umiejętności kontrolowania własnego życia. [1-4] W światowej polityce termin promocja zdrowia pojawił się i ukształtował w latach 70-tych ubiegłego stulecia podczas obrad Światowego Zgromadzenie Zdrowia. W Europie Regionalne Biuro Światowej Organizacji Zdrowia, przedstawiło „Dokument dyskusyjny” dotyczący promocji zdrowia, który przyniósł Europejską Strategię Zdrowia. Strategia ta uwzględniała działanie na rzecz [5-11]:  promocji zdrowia,  zapobiegania chorobom i występowaniu czynników ryzyka w otoczeniu,  zapewnienia powszechnego dostępu i odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych przede wszystkim w oparciu o podstawową opiekę zdrowotną,  wdrażania zmian polityki zdrowotnej, organi- zacji opieki zdrowotnej oraz jej ekonomizacji wraz z oceną technologii medycznej i reorien- tacją kształcenia kadr i informacji.