Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

10-13 11 Journal of Clinical Healthcare 4/2017 Kolejnym ważnym wydarzeniem politycznym i spo- łecznym w rozwoju promocji zdrowia na świecie była konferencja w Ottawie w 1986 roku, której przyniosła „Kartę Ottawską” - do dzisiaj jeden z najważniejszych dokumentów dotyczących promocji zdrowia. Dokument ten nie tylko podkreśla znaczenie promocji zdrowia, ale równocześnie wskazuje na potrzebę uruchomienia takiego procesu, który dał wolność wyboru każdemu człowiekowi w ochronie i promocji własnego zdrowia. Karta Ottawska wskazuje na pięć najważniejszych obszarów, które mają wspomagać ogólnie rozumianą promocję zdrowia. [12,13] Do tych obszarów należą [12,13]:  stworzenie w państwie społecznych progra- mów prozdrowotnych, których celem byłoby wzmacnianie Zdrowia Publicznego i które byłby finansowane z budżetu państwa,  umożliwienie tworzenia się lokalnych grup wspierających promocję zdrowia na określo- nym terenie,  stworzenie holistycznego modelu leczenia pacjentów – leczenie nie tylko objawowe, ale także zapobieganie pojawianiu się chorób,  wspieranie wszelkich działań ogólnospołecz- nych, których celem byłaby promocja zdrowia,  edukacja jednostkowa, indywidualna każdego obywatela, aby rozwinąć w nim zachowania prozdrowotne. Zdaniem wielu autorów Karta Ottawska wyty- czyła głównie kierunku rozwoju promocji zdrowia na wiele następnych lat, a powstające późniejsze dokumenty opierały się na przesłankach zawartych w Karcie lub nawet bezpośrednio do niej się odwoływały. Współczesne i bardziej nowoczesne ujęcie promocji zdrowia zostało przedstawione w „Światowej Deklaracji Zdrowia”, którą przejęto na XXXI Światowym Zgromadzeniu Zdrowia w maju 1998 roku oraz w dokumencie „Zdrowie 21”, który został przyjęty przez Europejski Komitet Regionalny ŚOZ we wrześniu 1998. [14] Współczesny proces promocji zdrowia oparty jest na trzech głównych składowych [1-4]:  edukacja zdrowotna – niezwykle ważny czynnik ze względów społecznych, ponieważ dotyczy m.in edukacji obywateli na temat ich zdrowia, a w konsekwencji o umożliwienie społeczeństwom oddziaływania na politykę prozdrowotną. Potrzeba edukowania społe- czeństwa o konieczności dbania o własne zdrowie powinna rozpoczynać się już w przedszkolu. Świadomy bycia zdrowym młody człowiek to potem świadomy obywatel, co za tym idzie silniejsze i zdrowsze państwo. W ramach edukacji prozdrowotnej zwraca się uwagę na czynniki, które mają największy wpływ na zdrowie: o palenie tytoniu, o nadużywanie alkoholu, o środki psychoaktywne (narkotyki, dopa- lacze, itp.), o brak lub mała aktywność fizyczna, o niewłaściwa dieta;  zapobieganie chorobom – Karski [15] wyróż- nia trzy poziomy profilaktyczne: pierwotny , polegający na zapobieganiu powstawania chorób poprzez zmiany w środowisku, w którym żyjemy oraz poprzez zminimalizo- wanie zachowań niszczących na rzecz zachowań wspierających zdrowie; wtórny - poziom profilaktyczny ma za zadanie zatrzymanie powstawania choroby, wczesne diagnozowanie i wykrywanie chorób; nato- miast trzeci poziom profilaktyczny zajmuje się zmniejszeniem niebezpieczeństwa powrotu choroby, a także zminimalizowaniem powikłań po chorobach oraz przywracaniem pacjentów, poprzez odpowiednią rehabilitację, do pełni sił;  ochrona zdrowia – przy tym elemencie sku- piono się głównie na wypracowaniu w społe- czeństwach zachowań prozdrowotnych i na szczególnym zwróceniu uwagi, że to indywi- dualny wybór każdego z członków społe- czeństwa jest ważny i ma znaczenie w budowaniu polityki prozdrowotnej państwa. Państwo powinno ze swej strony wspierać każdą inicjatywę wypływającą zarówno ze środowisk lokalnych, jak i zawodowych. W wielu państwa, w tym także i w Polsce, działania Światowej Organizacji Zdrowia przyniosły dużo zmian. Zwrócono uwagę na znaczenie zachowań prozdrowotnych obywateli, zaczęto analizować przyzwyczajenia społeczne, zaczęto skrupulatniej badać zagrożenia środowiskowe. Na zagrożenia zdrowia człowieka zaczęto spoglądać bardziej holistycznie i w ślad za tym poszło bardzie holistyczne działanie na rzecz promocji zdrowia. Coraz mocniej zaczęto sobie uświadamiać, że leczenie stanowi tylko niwelowanie skutków