Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

24-29 27 Journal of Clinical Healthcare 4/2017 działań profilaktycznych w stomatologii. Przyczyniło się do rozwoju profilaktyki grupowej, nadzorowanej przez zespół stomatologiczny i profilaktyki profesjonalnej wykonywanej przez ten zespół. [8,13] W Polsce przełomowym momentem dla rozwoju stomatologicznej oświaty zdrowotnej był rok 1971 i X Zjazd Sekcji Stomatologii Zachowaw- czej Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego w Białymstoku. Wówczas po raz pierwszy zagadnienia oświaty zdrowotnej były jednym z głównych tematów obrad. Następnie zaczęły ukazywać się różne opracowania poświęcone oświacie zdrowotnej w stomatologii. Wreszcie 8 marca 1973r. na mocy zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej został powołany zawód higienistki stomatologicznej. Zawód ten w Polsce istnieje więc dopiero od 45 lat. Opieka stomatologiczna polega na działalności zapobiegawczej, leczniczej i rehabilitacyjnej, mającej na celu przywrócenie narządowi żucia jego prawidłowej funkcji. [14] W każdej z tych działalno- ści konieczna jest współpraca pacjenta, dlatego też działania skierowane w jego stronę powinny mieć charakter uświadamiający. Według ,,wytycznych w sprawie stomatologicz- nej oświaty zdrowotnej’’ opracowanych przez Krajowy Zespół Specjalistyczny ds. Stomatologii oświata zdrowotna w stomatologii powinna dotyczyć [15]: 1. Sposobu żywienia i propagowania popraw- nych zwyczajów żywieniowych. 2. Sposobów racjonalnego pielęgnowania zę- bów i jamy ustnej oraz wdrażania nawyku systematycznego przeprowadzania zabie- gów higienicznych. 3. Odpowiedniej dbałości o higieniczne utrzy- manie protez zębowych, aparatów ortodon- tycznych, szyn itp. 4. Promocji preparatów fluoru w zapobieganiu próchnicy. 5. Zapobiegania chorobom narządu żucia (przede wszystkim próchnicy). 6. Korzystnego wpływu zdrowego i estetycz- nego uzębienia na zdrowie fizyczne i sa- mopoczucie psychiczne i społeczne. 7. Znaczenia badań profilaktycznych oraz le- czenia zębów mlecznych i stałych, chorób przyzębia, wad zębowo-szczękowych i in- nych. 8. Szkodliwego wpływu chorób narządu żucia na zdrowie ogólne, a u kobiet ciężarnych na zdrowie dziecka. 9. Niekorzystnego wpływu utraty uzębienia na zdrowie fizyczne a także samopoczucie psychiczne. W edukacji zdrowotnej możemy wyróżnić trzy etapy: ,,mówienie’’, ,,pokazywanie’’, ,,wykonanie’’. Najważniejsze jest , aby przed rozpoczęciem jakich- kolwiek działań wysłuchać pacjenta, jego oczekiwań i problemów. Pozwoli to na ocenę wiedzy słuchacza na temat procedur z zakresu higieny jamy ustnej. Być może okaże się, że słuchacz wymaga jedynie zachęty lub motywacji do prawidłowego dbania o zdrowie jamy ustnej, a nie całkowitego uczenia nowych zasad i przedstawiania podstawowych zasad higieny. Na etapie „pokazywania” należy zapoznać się z tym co pacjenci już robią i robili w zakresie prezentowanej profilaktyki, tak aby później wprowadzać jedynie ewentualne zmiany czy uzupełnienia. Jeżeli działania prowadzone przez pacjentów są skuteczne nie należy ich poprawiać, a jedynie uzupełnić o nowe elementy programu przygotowanego przez uczącego. Przedstawiane przez uczącego (nauczyciela) zalecenia czy procedury postępowania powinny być nieskomplikowane, wolne od niepotrzebnymi informacjami. Ostatnim etapem jest stworzenie pacjentowi możliwości wykonania tego, co wcześniej było zalecane, czego się nauczył, zapewniając wsparcie i wskazówki. Na przykład użycie roztworu wybarwiającego płytkę nazębną, a następnie zezwolenie pacjentowi na usunięcie jej za pomocą szczoteczki, co pozwoli na możliwość udzielenia pomocy w doskonaleniu własnych sposobów przestrzegania higieny jamy ustnej stosowanych przez pacjenta. Istnieje Model Postawy Zdrowotnej wg. Beckera wskazujący warunki jakie muszą lub powinny być spełnione, aby pacjent stosował profilaktyczne działania prozdrowotne [16]:  pacjent musi być świadomy tego, że jest podatny na daną chorobę. często szcze- gólnie ludzie młodzi nie zdają sobie z tego sprawy i wychodzą z założenia ,, mnie to nie dotyczy’’,