Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

24-29 28 Journal of Clinical Healthcare 4/2017  pacjent musi mieć świadomość, że przeka- zywane im porady są przydatne w życiu i praktyczne,  pacjent musi również dostrzegać, że lepiej zapobiegać niż leczyć, a więc korzystniej jest wdrożyć środki zapobiegawcze niż po- nosić konsekwencje rozwoju określonej choroby,  korzyści uzyskane z określonego działania muszą być wyższe niż koszty realizacji po- rady, aby pacjent nie miał poczucia ponie- sionej straty.  pacjent musi mieć poczucie, iż osoba udzielająca mu porad jest kompetentna i wiarygodna, aby miał do niej zaufanie. Niekiedy nawet jeżeli zostaną spełnione wszystkie powyższe warunki, pacjent nadal może nie czuć się zmotywowany do działań prozdro- wotnych. Pomocnym w tych przypadkach jest np. pokazanie za pomocą kamery wewnątrzustnej próchnicy i odwapnień w zębach czy krwawiących dziąseł. Należy zachęcać pacjenta w sposób dla niego zrozumiały, przedstawić możliwe konse- kwencje w kategoriach, które pacjent odbiera jako ważne dla siebie. Bardziej przekonująca może okazać się przestroga np. o ryzyku nieświeżego oddechu lub zmatowieniu i utracie bieli zębów niż straszenie rozwojem próchnicy zębów czy chorób przyzębia. Dodatkowo często wskazane jest przed- stawienie korzyści wyniakjacych z zachowań prozdrowotnych, choćby w postaci poprawy pewności siebie , atrakcyjnego uśmiechu i cieszenia się smakiem ulubionych potraw bez odczuwania dyskomfortu. Osoba edukująca (higienistka stoma- tologiczna) musi wykazywać empatię, gotowość do wysłuchania pacjenta i udzielenia mu pomocy, często musi się podjąć roli osobistego, zaufanego doradcy, osoby motywującej i wspierającej. [17,18] Edukacja zdrowotna powinna docierać do wszystkich dziedzin stomatologii. Powinna dostar- czać wiedzy w zakresie ortodoncji, chorób przy- zębia (ich leczenia), chirurgii stomatologicznej a także leczenia protetycznego. W każdej z tych dziedzin nacisk edukacyjny powinien być kładziony na zagadnienia najbardziej istotne dla określonej grupy odbiorców. I tak dla przykładu edukacja w zakresie ortodoncji jest przede wszystkim adresowana do rodziców małych dzieci. Bowiem we wczesnym etapie dzie- ciństwa najlepiej jest zapobiegać wadom ortodon- tycznym. Rodziców należy uświadomić przede wszystkim jak ważne jest zapobieganie zabu- rzeniom narządu żucia poprzez likwidowanie niewłaściwych nawyków wieku dziecięcego, czyli np. ssanie smoczka, palca czy nagryzanie wargi. Istotne jest poinformowanie o konieczności leczenia zębów mlecznych i stałych w celu zachowania prawidłowego zgryzu. Rodzice, a w szczególności matki karmiące powinny uświadomić sobie znaczenie karmienia naturalnego i jego wpływ na prawidłowy rozwój i kształtowanie się narządu żucia. [14,15,17] Kolejnym ważnym zagadnieniem w profilaktyce stomatologicznej są choroby przyzębia. W tym zakresie prowadzona edukacja powinna dotyczyć [17]:  znaczenia stosowanej diety przed i po wy- rżnięciu zębów,  szkodliwości działania złogów nazębnych,  podstawowych zasad prawidłowej higieny jamy ustnej,  rozwoju i następstw chorób przyzębia,  wpływu zaniedbania leczenia zębów i wad zgryzu na stan przyzębia,  szkodliwego wpływu chorób ogólnoustrojo- wych oraz używek na tkanki przyzębia,  znaczenia wczesnego uzupełniania braków zębów i utrzymania protez w stanie należy- tej higieny i sprawności,  zapobiegania szkodliwym nawykom i para- funkcjom narządu żucia. Gdy uwzględni się edukację zdrowotną dotyczącą leczenia chirurgicznego, znaczącą rolę odgrywają tutaj przede wszystkim lekarz stoma- tolog, ale także i higienistka stomatologiczna. Tematyka szkoleń prowadzonych w tym obszarze powinna dotyczyć m.in . [19]:  uświadamiania konieczności kontroli lekar- skich w przypadku niegojących się scho- rzeń po zabiegach chirurgicznych,  scharakteryzowania niekorzystnego wpły- wu infekcji zębopochodnych na zdrowie ogólne,  omówienia możliwości leczenia chirurgicz- nego wad zgryzu i zniekształceń twarzy oraz złamań zębów  scharakteryzowania możliwości operacyj- nego zapobiegania nieprawidłowościom