Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

7-12 8 Journal of Clinical Healthcare 1/2018 opóźnienia. Cienkie kości czaszki u niemowląt i małych dzieci nie zapewniają mózgowiu dobrej ochrony przed uderzeniem, łatwiej zatem ulegają urazom niż u dorosłych. Mózg niemowląt wydaje się być bardziej wrażliwy na działanie urazu, gdyż znajduje się w ciężkiej i słabo podtrzymywanej czaszce. [1-3] WYBRANE ZAGADNIENIA Z EPIDEMIOLOGII URAZÓW Wśród urazów u dzieci najczęściej występują urazy kończyn, a następnie głowy, ale te drugie są powodem największej liczby zgonów lub ciężkiego kalectwa. Na szczęście większość urazów głowy u dzieci to urazy lekkie, powierzchowne, dotyczące powłok czaszki. Jedynie 3–5% dzieci zgłaszających się po urazach głowy na oddział ratunkowy doznało uszkodzenia struktur wewnątrzczaszkowych, a około 1% wymaga leczenia operacyjnego. Powyżej 1 r.ż. częstość urazów wzrasta niemal 2- krotnie w porównaniu do wcześniejszych okresów życia ( wiąże się to ze stopniowym wzrostem aktywności ruchowej dziecka). Najwięcej urazów głowy odnotowuje się u dzieci w wieku 10-14 lat. Niemal 2-krotnie częściej obrażeniom głowy ulegają chłopcy w porównaniu do dziewczynek.[4-7] Przyczyna powstania obrażeń głowy jest często wiązana z fazą rozwoju dziecka (tabela 1). Tabela 1. Przyczyny urazów głowy u dzieci według wieku [4-6] Wiek Najczęstsza przyczyna urazów Najczęstsza przyczyna ciężkich urazów ≤ 2 lat Upadki Zaniedbanie dzieci, maltretowanie dzieci 2- 5 lat Upadki Wypadki komunikacyjne ≥ 5 lat Upadki, wypadki komunikacyjne Wypadki komunikacyjne, pobicia Najczęstszą przyczyną urazów są upadki z wysokości. Stanowią one ok. 30% ogółu przyczyn urazów głowy u dzieci, przy czym głównie dotyczą dzieci w wieku 5–10 lat. Upadki jednopoziomowe stanowią przyczynę urazu głowy u ok. 20%, głównie w wieku 1–2 lata. Urazy głowy powstałe w wyniku wypadku na rowerze występują także u ok. 20% dzieci, najczęściej w wieku 10–14 lat, natomiast urazy sportowe (najczęściej występujące w wieku 10–14 lat) stanowią ok. 10% przyczyn urazów głowy u dzieci. Urazy w wieku noworodkowym i niemowlęcym wiążą się prawie wyłącznie z nieodpowiednią opieką nad dzieckiem. W tej grupie znajdują się urazy nieprzypadkowe – przemoc wobec dziecka, w tym w szczególności zespół dziecka potrząsanego. Najczęstszym miejscem gdzie dzieci doznają urazu głowy jest plac zabawy ( w ok. 50% przypadków) , głównie dzieci w wieku 10-14 lat, ok. 30% urazów ma miejsce w domu dziecka , dotyczy to przede wszystkim dzieci w wieku 1–2 lata, w szkole doznaje urazu głowy ok. 15% dzieci, głównie w wieku 10–14 lat, natomiast na ulicy (wypadek drogowy) ok. 5%. [2-5] Uraz głowy wiążą się nie tylko z ryzykiem powstania obrażeń skóry głowy, czaszki, szczęki, żuchwy, narządów zmysłu wzroku, węchu i słuch, ale także urazowym uszkodzeniem mózgu. [8] OBRAŻEŃ SKÓRY GŁOWY I KOŚCI CZASZKI Rany owłosionej skóry głowy Powłoki miękkie pokrywające czaszkę pełnią funkcję ochronną dla kości czaszki i mózgowia. Dzięki swej elastyczności skóra daje duże wytracenie energii urazu działającego na głowę. Skóra głowy jest bogato unaczyniona, jednak naczynia te posiadają dość ograniczone ochronne reakcje skurczowe, skutkiem czego są dość obfite krwawienie nawet przy niewielkich zranieniach skóry głowy. Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, u których krwawienie z ran głowy może doprowadzić do rozwoju wstrząsu hipowolemicznego. Prawie każdy krwotok z ran skóry głowy można zatrzymać poprzez bezpośredni ucisk miejsca krwawienia. Przeciwwskazaniem do takiego postępowania jest sytuacja, w której na dnie rany występuje niestabilne złamanie kości [9-11].