Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

13-18 15 Journal of Clinical Healthcare 1/2018 mózgowym zawsze należy podejrzewać współist- nienie uraz kręgosłupa szyjnego, dlatego zaraz po podejściu do poszkodowanego drugi ratownik powinien delikatnie ale stanowczo stabilizować szyję i głowę w pozycji pośredniej. Jeśli szyja jest skręcona lub nie znajduje się w osi ciała osoby poszkodowanej, należy podjąć jedną próbę jej wyprostowania, jeśli jednak pacjent zgłasza ból podczas jej prostowania, lub próba się nie powiodła, należy ustabilizować głowę w pozycji, w której się znajduje. [1,5,6] Kierownik zespołu powinien przedstawić się poszkodowanemu i zapytać co się stało. Odpowiedź poszkodowanego dostarczy informacji na temat jego stanu świadomości i drożności dróg oddechowych. Logiczna odpowiedź poszkodowanego świadczy, że pacjent jest przytomny, a drogi oddechowe drożne. Jeśli poszkodowany jest splątany lub nieprzytomny stan jego świadomości należy odnotować według schematu AVPU. Wystąpienie zaburzeń świadomości wymaga poszukiwania ich przyczyny podczas szybkiego badania urazowego. Jeśli pacjent ma zaburzenia świadomości lub nie mówi należy dokonać oceny drożności jego dróg oddechowych. Oceny tej dokonuję się za pomocą wzroku, słuchu i czucia. [1,7] Jeśli drogi oddechowe nie są drożne występuje bezdech, bulgotanie, chrapanie czy stridor. W tych przypadkach należy jak najszybciej przywrócić ich drożność. W tym celu stosuje się określone rękoczyny i odessanie treści z jamy ustnej poszkodowanego. U chorych z urazem czaszkowo – mózgowym nie można stosować rękoczynu odchylenia głowy do tyłu jako metody udrażniania dróg oddechowych, ze względu na możliwość istnienia uszkodzenia kręgosłupa szyjnego. U tych chorych stosuje się rękoczyn Esmarcha, czyli wysunięcie żuchwy. Jeśli po wykonaniu zabiegu wysunięcia żuchwy i odessa- niu treści z jamy ustnej poszkodowanego, dalej utrzymuje się niedrożność dróg oddechowych, należy zastosować zaawansowane techniki ich udrażniania. Przeciwwskazaniem do stosowania rurki nosowo – gardłowej jest podejrzenie złamania podstawy czaszki, gdyż istnieje możliwość wprowadzenia rurki przez szczelinę złamania do jamy czaszki.[5,6] Osoba badająca dokonuje oceny oddechu poprzez obserwuje ruchów klatki piersiowej, starając się usłyszeć szmery oddechowe oraz wyczuć ruch powietrza na swoim policzku. Należy określić częstość i głębokość oddechów u poszkodowanego oraz ewentualny wysiłek oddechowy i zaangażowanie dodatkowych mięśni oddechowych 1 . Znaczne przy- śpieszenie lub zwolnienie częstotliwości oddychania świadczy o niewydolności oddechowej. W takiej sytuacji konieczne jest wspomaganie oddychania przez personel medyczny. Służy do tego maska twarzowa i worek samorozprężalny, do których istnieje możliwość podłączenia tlenu. Pacjenta należy wentylować z częstotliwością 8 – 10 razy na minutę, objętość oddechu powinna wynosić 500 ml. Każdy pacjent po urazie oddychający za szybko powinien otrzymać tlen w dużym przepływie. Saturacja powinna być utrzymywana u takiego pacjenta na poziomie 95%. Ocena układ krążenia musi być poprzedzona likwidacją (zahamowaniem) wszystkich źródeł krwa- wienia zewnętrznego. Tętno z reguły badania się na tętnicy promieniowej, natomiast u dzieci na tętnicy ramiennej. Ocenia się częstość, miarowość, wypeł- nienie, napięcie, chybkość. Ważne jest, aby zwrócić uwagę na kolor i temperaturę skóry oraz zbadać nawrót kapilarny. [1,3,4] Po dokonaniu oceny wstępnej następuje decyzja czy wykonać szybkie badanie urazowe czy badanie miejscowe. Wskazaniami do wykonania szybkiego badania urazowego jest uogólniony mechanizm urazu oraz nieprzytomny poszkodowany przy nieznanym mechanizmie urazu. Natomiast badanie miejscowe wykonuje się zazwyczaj w sytuacji urazu o ograniczonym zasięgu, lekkiego urazu oraz przy braku odchyleń od normy podczas oceny wstępnej. [1] Szybkie badanie urazowe Szybkie badanie urazowe jest badaniem od głowy do stóp, wykonywane w celu wykrycia urazów zagrażających życiu. Przeprowadza się je metodą „patrz i wyczuj” [7]. Badanie rozpoczyna się od oceny głowy i szyi, poszukuje się widocznych ran, wgnieceń kości oraz złamań otwartych. Ocenia się wypełnienie żył szyjnych i położenie tchawicy względem osi ciała. Nadmierne wypełnienie żył szyjnych jak i przesunięcie tchawicy świadczy o możliwości powstania odmy prężnej lub tamponady worka osierdziowego u poszkodowanego. Krwawiące rany głowy można zaopatrzyć stosując opatrunek uciskowy lub ucisk bezpośredni, ale tylko wtedy gdy w badaniu 1 Dorosły człowiek oddycha z częstotliwością 10 – 20 oddechów na minutę, małe dziecko 15 – 30 oddechów na minutę, natomiast nie- mowlę 25 – 50 oddechów na minutę.[3,4]