Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

13-18 17 Journal of Clinical Healthcare 1/2018 wanego do określonej aparatury dostępnej w karetce i określenie parametrów życiowych. Kolejnym etapem jest krótki badanie neuro- logiczne, które obejmuje ocenę stanu świadomości według Glasgow Coma Scale, ocenę źrenic pod kątem ich szerokości, równości i reaktywności na światło, ocenę czynności ruchowych i czucia palców rąk i stóp. Następnie wykonuje się szczegółowe badanie od głowy do stóp, w celu wykrycia obrażeń, które mogły zostać pominięte podczas szybkiego badania urazowego. W skład badania szczegółowego wchodzi oglądanie, osłuchiwanie, palpacja i opukiwanie. [1,9,10] Badanie dalsze Badanie dalsze jest skróconym badanie służącym identyfikacji zmian występujących w stanie pacjenta. Przeprowadza się je co 5 minut u pacjentów w ciężkim stanie i co 15 minut u poszkodowanych w stanie stabilnym. Badanie to rozpoczyna się od pytania skierowa- nego do pacjenta odnośnie zmian w jego samopoczuciu i dolegliwości. Kolejnym etapem jest ocena źrenic poszkodowanego i przytomności za pomocą skali AVPU. Jeśli u poszkodowanego występują zburzenia świadomości, konieczne jest oznaczenie glikemii i ocena według Glasgow Coma Scale. Następnie dokonuje się oceny dróg oddechowych, oddechów i krążenia, oraz oznacza się parametry życiowe. Konieczne jest ponowne osłuchanie płuc i serca w celu oceny szmerów oddechowych i tonów serca. Należy również ocenić wypełnienie żył szyjnych oraz położenie tchawicy. Następnie wykonuje się powtórne badanie brzucha oraz ponowną ocenę obrażeń stwierdzonych wcześniej. Kolejnym etapem jest kontrola popraw- ności interwencji terapeutycznych wykonanych wcześniej.[1,3,4] INTERWENCJE TERAPEUTYCZNE U POSZKODOWANEGO Z URAZEM CZASZKOWO – MÓZGOWYM Celem przedszpitalnego postępowania z chorym, który doznał urazu czaszkowo – mózgowego jest zabezpieczenie jego stanu i zapobieganie uszkodze- niom wtórnym. Jest to możliwe dzięki sprawnie przeprowadzonemu badaniu ITLS, wykonaniu niezbędnych interwencji leczniczych i jak najszyb- szemu transportowi poszkodowanego do ośrodka, który będzie w stanie zaopatrzyć powstałe uszkodze- nia. Szczególnie ważne u poszkodowanego z urazem głowy jest zapewnienie drożności dróg oddechowych i natlenowanie pacjenta. Pacjent z ciężkim urazem czaszkowo – mózgowym powinien otrzymać do oddychania 100% tlen w dużym przepływie, a saturacja mierzona za pomocą pulsoksymetru powinna być utrzymywana na poziomie 95%. Wen- tylacja powinna być prowadzona z częstością 8 – 10 oddechów na minutę za pomocą worka samorozprężalnego, do którego podłączone jest źródło 100% tlenu medycznego.[1,3,4,11] Osoby nieprzytomne oraz leżące są szczególnie narażone na wystąpienie niedrożności dróg oddecho- wych spowodowanej przez język, krew, wymiociny oraz inne wydzieliny. U chorych z urazem głowy wymioty występują bardzo często w pierwszych godzinach po urazie, dlatego tak ważnym jest odwró- cenie pacjenta unieruchomionego na desce ortopedycznej i odessanie wydzieliny z gardła. W celu zabezpieczenia drożności dróg oddechowych u poszkodowanego może posłużyć się rurką ustno – gardłową, rurką nosowo – gardłową, maską krtaniową, rurką combitube i rurką krtaniową. Należy jednak pamiętać, że tylko dwie ostatnie zabez- pieczają chorego przed aspiracją treści żołądkowej do dróg oddechowych. Przeciwwskazaniem do stoso- wania rurki nosowo – gardłowej jest podejrzenie złamania podstawy czaszki. [1] U poszkodowanych z urazem głowy należy unikać stosowania leków przeciwwymiotnych (np. metoklopramidu), gdyż mogą one obniżyć poziom świadomości. [12] Chorego powinno się unieruchomić na desce ortopedycznej za pomocą pasów i stabilizatorów głowy, konieczne jest założenie kołnierza szyjnego, ponieważ u każdego chorego z urazem głowy może współistnieć uszkodzenie kręgosłupa w odcinku szyjnym. Konieczne jest założenie dwóch dostępów dożylnych, za pomocą których prowadzona będzie płynoterapia. Jeśli chory jest pobudzony lub agresywny należy rozważyć podanie benzodiazepiny (działającej seda- cyjnie i przeciwdrgawkowo), relanium lub klonaze- pamu [1,12]. Badanie poziomu glukozy jest konieczne u poszkodowanych z zaburzeniami świadomości. Wzmożone ciśnienie wewnątrzczaszkowe należy