Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

19-23 20 Journal of Clinical Healthcare 1/2018 krwiakami podoponowymi”, w której wykazał nieprzypadkowy charakter obrażeń u opisywanych dzieci. Zwrócenie uwagi na krzywdę fizyczną wyrzą- dzaną dzieciom przyniosło określenie „dziecko maltretowane” (maltreated child). W 1979 r. D. Finkelhor wyodrębnił i opisał seksualne wykorzystywanie dzieci. Z kolei J. Garbarino w 1980r. zwrócił uwagę na psychologicznie (emocjonalnie) maltretowane dzieci. Powstał też nowy termin – „nadużywanie dziecka” (child abuse). W latach 90. XX stulecia w USA podano ponad 3 mln przypadków znęcania się nad dziećmi. W Europie, wydaje się mieć mniejsze nasilenie i tak dla przykładu w Wielkiej Brytanii odnotowywuje się rocznie ok. 10 tys. przypadków maltretowania dziecka, a ok. 200 ginie z powodu powstałych urazów nieprzypadkowych. [2,3] WYBRANE ZAGADNIENIA Z EPIDEMIOLOGII URAZÓW Następstwa urazów nieprzypadkowych stwierdzić można u dzieci w każdym wieku, ale około 60% z nich to dzieci poniżej 3. roku życia.[2,4,5] Podkreśla się jednocześnie, że urazy fizyczne i urazy w następstwie maltretowania seksualnego sta- nowić mogą nawet do około 30 % wszystkich form krzywdzenia dziecka [6-8] (rycina1.). Rycina 1. Częstość występowania różnych form urazów nieprzypadkowych u maltretowanych dzieci [7] Uszkodzenia układu kostnego Urazy układu kostnego należą do najczęstszych następstw maltretowania dziecka. Obrażenia tego układu występują u ponad 80% dzieci doznających urazów nieprzypadkowych. Szacuje się, że u małych dzieci, poniżej 2.-3. r.ż. uszkodzenia układu kostnego dotyczą ok. 60%–70% przypadków. [3,9,10]. Wydaje się, że uszkodzeniem zagrożone są głównie kości długich, choć zdaniem niektórych autorów jak np. Silvermana „.. żadna z kości nie wydaje się być oszczędzona…” (tabela 1.) [11]. Tabela 1. Zmiany kostne wysoce specyficzne dla urazów nieprzypadkowych [9,12] Swoiste zmiany kostne w następstwie urazów nieprzypadkowych  Złamania przynasad  Złamania żeber  Złamania obręczy barkowej (wyrostek barkowy, łopatka, przymostkowa część oboj- czyka)  Złamania mostka  Złamania kręgów  Złamania kości pokrywy czaszki (liczne)  Złamania kości palców u dzieci niechodzących Uszkodzenia przynasadowe w ok. 75% przypadków występują u najmłodszych dzieci, w wieku poniżej 18 miesięcy. Złamania zwykle umiejscawiają się w obrębie najszybciej rosnących kości, czyli kości tworzących duże stawy ( stawy kolanowe, skokowe i barkowe). Zdaniem Carty takie umiejscowienie złamania jest bardzo charaktery- styczne i przemawia za urazem nieprzypadkowym [9]. Pojedyncze złamania trzonów kości długich, choć często są następstwem urazów nieprzypadkowych, nie stanowi jednak charakterystycznych konsekwencji doznania właśnie takiego typu urazu. [5,9,13,14] Złamania żeber występują u ok. 35% dzieci doznających przemocy, umiejscawiają się głównie w części przynasadowej żeber i prawie wyłącznie dotyczą dzieci małych, przed ukończeniem 2. roku życia. [15] Złamania w obrębie kości czaszki nie są charakterystycznym następstwem urazów nieprzy- padkowych. Niemniej, wskazuje się, że u ponad 50% dzieci z urazami nieprzypadkowymi głowy dochodzi zaniedban ie 54% maltretow anie emocjonal ne 4% maltretow anie fizyczne 22% maltretow anie seksualne 8% inne 12%