Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

19-23 21 Journal of Clinical Healthcare 1/2018 do ciężkiego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.[4] Uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego Uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego powstaje bądź na skutek bezpośredniego działania urazu na głowę dziecka, bądź też powstaje na skutek potrząsania dzieckiem - tzw. zespół dziecka potrząsanego. [4,10,12] Najczęstszymi zmianami pourazowymi powstającymi w wyniku urazów nieprzypadkowych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego jest krwiak podtwardówkowy i obrzęk mózgu. Rzadziej następuje bezpośrednie uszkodzenie tkanki mózgowej, bądź krwawienie dokomorowe lub krwiak nadtwardówkowy [9,16]. Krwiak podtwardówkow powstały w następ- stwie urazu nieprzypadkowego często umiejscawia się w tylnej części szczeliny podłużnej mózgu. [9] Zmiany pourazowe w obrębie narządów jamy brzusznej Zmiany pourazowe w obrębie narządów jamy brzusznej stwierdza się znacznie rzadziej niż uszkodzenia układu kostnego i ośrodkowego układu nerwowego (tabela 2.). Tabela 2. Częstość zmian pourazowych narządów jamy brzusznej [10,17] Narząd Urazy nieprzypadkowe Urazy przypadkowe Jelita – dwunastnica +++ -/+ Trzustka +++ -/+ Wątroba ++ ++ Śledziona + +++ Nerki + +++ Objaśnienia: +++ bardzo częste , ++ częste, + nieczęste, +/- bardzo rzadkie OBRAZ KLINICZNY Na obraz kliniczny dziecka maltretowanego składają się zaburzenia jego funkcjonowania w sferze fizycznej (rozwój fizyczny, następstwa urazów) emocjonalnej i społecznej. Często tej sytuacji towarzysza objawy niespecyficzne. Istotnymi elemen- tami oceny jest niedobór masy ciała (wyjątkowo: waga za wysoka), - blada, ziemista cera, słabe włosy, postępująca próchnica zębów, - skulona, „zniekształcona” postawa ciała, - zaniedbanie higie- niczne, brak nawyków higienicznych (ciało brudne, nieprzyjemny zapach, wszawica), - brak apetytu lub nadmierne objadanie się, obniżona sprawność fizyczna, opóźniony lub zahamowany rozwój fizycz- ny, chroniczne zmęczenie, zaburzenia snu, skłonność do urazów, a także sińce, otarcia, krwawienia, braki we włosach, blizny, krwiaki, wycieki, upławy, ślady samookaleczeń. W przestrzeni emocjonalnej zaznacza się chwiejność emocjonalna, poczucie zagrożenia, winy i wstydu, lęk, wzmożona czujność, niemożność rozluźnienia się, smutek, depresja, tłumienie nega- tywnych emocji wobec sprawcy i przenoszenie ich na innych dorosłych lub rówieśników, trudności w nawiązywaniu bliskiej relacji z ludźmi, poczucie chaosu emocjonalnego (ambiwalentne uczucia wobec rodzica – sprawcy, poczucie braku wpływu na sytuację, sprzeczne komunikaty, informacje, obniżone poczucie własnej wartości, nieadekwatne wyrażanie emocji np. w postaci zachowań agresywnych lub ucieczkowych, autoagresja), pro- blemy z nauką (trudności z koncentracją, z zapamiętywaniem). W relacji do dorosłych ujawnia się wrogość, nieufność, problemy z granicami (lgnięcie do dorosłych,utrzymywanie dystansu), nieposłuszeństwo wobec większości osób, które nie stanowią zagrożenia, potrzeba zwracania na siebie uwagi (nie słuchanie, nie wykonywanie poleceń, postępowanie „przekorne”, hałaśliwość, agresja, prowokacyjność), wycofanie, - kurczowe trzymanie się rodzica/opiekuna (charakterystyczne dla dzieci młodszych).[1,3,18-21] Objawy kliniczne urazów nieprzypadkowych mogą być silnie zróżnicowane i zależeć nie tylko od nasilenia urazu, ale także od faktu jak długo dziecko było podmiotem agresji. [20] POSTĘPOWANIE DIAGNOSTYCZNE URAZÓW NIEPRZYPADKOWYCH U dzieci podejrzanych o doznanie urazu nieprzypadkowego bardzo istotna staje się diagnostyka radiologiczna. U niemowląt, u których występuje uraz podejrzewany jako nieprzypadkowy obowiązuje badanie rentgenowskie kośćca (rtg czaszka – zdj. rtg w ułożeniu bocznym, obejmujące