Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

29-33 31 Journal of Clinical Healthcare 1/2018 Pochodne amfetaminy dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Szczyt działania osiągają po około godzinie. Natomiast substancje wdychane wykazują działanie ośrodkowe już po kilku sekund. Podkreśla się, że przyjęcie około 1 mg/kg amfeta- miny jest już groźne dla życia. Według EMCDDA dawka śmiertelna u osoby nieuzależnionej wynosi około 200 mg. Objawy zatrucia amfetaminą i jej pochodnymi są różnorodne. Do najczęściej należą: pobudzenie, uczucie lęku, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wzmożona potliwość i bladość skóry, suchość w ustach, nudności, kurczowy ból brzucha, biegunka, zawroty głowy, zaburzenia równowagi, sztywność mięśni, drżenia, dyskinezy, tachykardia, wzrost ciśnienia tętniczego, bóle w klatce piersiowej. W EKG występują komorowe zaburzenia rytmu i cechy niedokrwienia mięśnia sercoweg. [17] Najcięższe zatrucia dotyczą spożycia amfeta- miny, metamfetaminy i metylenodioksymetamfeta- miny. Zatrucia te objawiają się drgawkami, śpiączką, hipertermią, udarem mózgu, zawałem serca, rabdomiolizą, a także zaburzeniami parame- trów laboratoryjnych (wzrost aktywności amino- transferaz w surowicy, zwiększonym INR hipokalie- mią) [18-20]. Kannabinoidy Cannabis sativa czyli konopie indyjskie znane sąod przynajmniej 4 000 lat jako substancje wywierające silne działanie ośrodkowe. Obecnie zyskały popularność jako środki stosowane w celach rekreacyjnych pod postacią haszyszu czy marihuany. Kannabinoidy mogą być wykorzysty- wane także jako terapeutyki. Mechanizm ich działania opiera się na oddziaływaniu na receptory kannabinoidowe CBı i CB ₂ . Receptory te są związane z białkami G, i tak receptory CB1 występują głównie w mózgu, natomiast receptory CB2 mają lokalizację obwodową i są związane z układem immunologicznym. Aktywnym składnikiem konopi jest Δ9-tetrahydrokannabinol (THC), który wiąże się z receptorami błonowymi zlokalizowanymi głównie w korze mózgowej, hipokampie i w szlakach bólowych.[14] Kannabinoidy są to związkami lotnymi, silnie lipofilnymi, co ułatwiam im akumulację w tkance tłuszczowej, a co za tym idzie wydłużenie czasu połowicznego wydalania, który w wynosić nawet około 20 – 30 godzin [6]. Dawka wywołująca efekty psychoaktywne wynosi ok. 1 mg, jednak jest osobniczo różna. Do najczęstszych objawów toksycznych należy przyspieszenie akcji serca, hipotonia ortostatyczna ( na skutek spadku obwodowego oporu naczyniowego), zawroty głowy, przekrwienie spojówek, zaburzenia koordynacji ruchowej, osłabienie siły mięśniowej, senność, uczucie lęku, zaburzenia koncentracji . W dużych stężeniach powodują zmiany osobowości i halu- cynacje [20,21]. Podkreśla się jednak , iż mecha- nizm działania syntetycznych kannabinoidów nie jest do końca poznany. Dotychczasowe obserwacje są głównie wynikiem badań eksperymentalnych. [3]. WYBRANE ZAGADNIENIA Z EPIDEMIOLOGII W najnowszych badań European School Survey Project on Alcohol and Drugs (ESPAD) przeprowadzonych wynika, że przyjmowanie dopalaczy przez młodzież szkolna jest zróżnico- wane pod względem płci i wiek. Częściej korzystają z dopalaczy chłopcy niż dziewczęta. 10,5% uczniów młodszych przyznaje się, że choć raz w życiu sięgało po dopalacze. Wśród uczniów starszych 16% badanych miało kontakt z tymi substancjami. W tej grupie wiekowej dwukrotnie częściej przyjmowali dopalacze chłopcy niż dziewczęta. Z przedstawionych danych statystycznych, współcze- sny problem z dopalaczami w Polsce wydaje się dotyczyć głównie chłopców będących uczniami starszych klas.[22] (tabela 1.) Tabela 1. Używanie „dopalaczy” z uwzględnieniem płci badanych i ogółem [22] Poziom klasy Chłopcy Dziewczęta Ogółem III klasy gimnazjum Kiedykolwiek w życiu 13,2 8,0 10,5 W czasie 12 miesięcy przed badaniem 9,0 5,4 7,1 W czasie 30 dni przed badaniem 3,5 1,6 2,5 II klasy szkół ponadgimnazjal nych Kiedykolwiek w życiu 21,5 9,9 15,8 W czasie 12 miesięcy przed badaniem 11,6 6,2 9,0 W czasie 30 dni przed badaniem 2,9 1,5 2,2