Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

29-33 32 Journal of Clinical Healthcare 1/2018 POSTĘPOWANIE MEDYCZNE W ZATRUCIACH DOPALACZAMI Leczenie ostrych zatruć dopalaczami można podzielić na leczenie objawowe oraz leczenie przyczynowe [15]. Pierwsze polega na podtrzymywaniu podstawowych funkcji życiowych tj. wydolności układu oddecho- wego i krążeniowego oraz wyrównaniu zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej. Natomiast leczenie przyczynowe opiera się na przerwaniu kontaktu z trucizną, przyśpieszeniu jej eliminacji z organizmu i w uzasadnionych przypadkach zastosowaniu swoistych odtrutek. Działanie doraźne ma na celu ocenę czy chory znajduje się w stanie zagrożenia życia i czy wymaga natychmiastowej pomocy. Zasady postępowania są podobne jak w innych typach zatruć.[15,16] Każdy przypadek zatrucia nowymi narkotykami lub ich pochodnymi należy konsultować w Regionalnym Ośrodku Ostrych Zatruć. Powikłania po zażyciu dopalaczy wymagające z reguły pilnej interwencji medycznej zwłaszcza w zakresie powstających zaburzeń kardiologicznych i psychiatrycznych. W postępowaniu przedszpitalnym bardzo istotną rolę odgrywa prawidłowo zebrany wywiad od pacjenta i/lub rodziny i/lub znajomych. Należy bowiem liczyć się z faktem, że u części pacjentów podejrzanych o zatrucie dopalaczami nie występują zaburzeń świadomości i mogą oni być źródłem cennych informacji na temat okoliczności zatrucia bądź substancji, które to spowodowały. W części przypadków pacjent odmawia jednak współpracy obawiając się konsekwencji prawnych. W przypadku ostrego zatrucia nasilone objawy, zwłaszcza zaburzenia świadomości stają się przeszkodą we właściwym nawiązaniu kontaktu z pacjentem. Wtedy należy dążyć do pozyskania informacji od najbliższych ofiary zatrucia, a więc od rodziców, znajomych. Przy zbieraniu wywiadu szczególnie ważna jest informacja o rodzaju przyjętego środka, drogi podania, wielkości i ilości dawek, a także informację o ewentualnym łączeniu ze sobą kilku różnych substancji np. przyjęcie dopalaczy z innymi lekami lub alkoholem.[14-16] Zaburzenia psychiatryczne występują najczęściej pod postacią pobudzenia, stanów lękowych, bezsenności, psychoz o zróżnicowanym obrazie klinicznym. Pobudzenie należy zwalczać poprzez podanie Relanium w dawce 10 mg i.v., dawkę można powtarzać co 5 min do uzyskania poprawy klinicznej, u dzieci zalecana dawka jest 0,3-0,4 mg/kg. Do momentu wykluczenia zatrucia amfetaminą lub kokainą nie wolno podawać beta- adrenolityków [15,17,21]. Do napadów drgawko- wych mogą się przyczynić środki uzależniające takie jak: fencyklidyna, amfetamina, kokaina, MDMA. W każdym przypadku drgawek u osoby zatrutej należy oznaczyć stężenie glukozy we krwi i elektrolitów. W przypadku wystąpienia drgawek należy wdrożyć leczenie przeciwdrgawkowe[17,21]. METODY USUNIĘCIA TRUCIZNY WCHŁONIĘTEJ Usunięcie substancji trującej z organizmu może odbywać się drogą [14,15,17]:  Forsowanej diurezy, polegającej na poda- waniu choremu płynów infuzyjnych w ilości trzykrotnie lub czterokrotnie większej od je- go dobowego zapotrzebowania na płyny, o składzie wyrównującym w miarę potrzeb niedobory elektrolitów oraz leków z grupy diuretyków pętlowych lub mannitolu, gdy diureza jest niewystarczająca w stosunku do przyjmowanych płynów.  Hemodializy, która polega na wielokrotnym przepompowywaniu krwi do zewnętrznego dializatora. Procedurę tą wykonuje się w zatruciach truciznami o dobrym współczyn- niku oczyszczania nerkowego.  Hemoperfuzji, w której krew chorego prze- puszcza się przez kolumnę z materiałem absorbującym. Materiałami adsorbującymi stosowanymi obecnie są granulki węgla ak- tywowanego powlekane błoną celulozową lub hydrożelem akrylowym albo żywice nie- jonowe typu XAD-2 i XAD-4. Powlekanie węgla aktywowanego zapobiega powsta- waniu zatorów o raz destrukcji elementów morfotycznych krwi, szczególnie płytek i krwinek białych.