Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

12-17 15 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 zespołów korzeniowych. Korzeniowe zespoły bólowe mają charakter rwy. Najczęstszymi jest:  rwa ramienna – ból z odcinka szyjnego krę- gosłupa promieniuje przez ramię do palców. Towarzyszy temu mrowienia, drętwienia, nie- dowłady i przykurcze mięśni kończyny górnej. Dolegliwości te często znacznie ograniczają funkcjonalność kończyny,  rwa kulszowa – gdzie ból pojawia się w od- cinku lędźwiowym kręgosłupa, obejmuje po- śladek i całą kończynę dolną aż do stopy. Do- legliwościom bólowym towarzyszą niedowła- dy, parestezje, zaburzenia czucia, a nawet przykurcze. Pojawiają się zaburzenia chodu i przyjmowania niektórych pozycji.  rwa udową – ból z odcinka lędźwiowego i krzyżowego kręgosłupa obejmuje najczęściej przednią stroną kończyny dolnej. Współtowa- rzyszące to niedowłady, zaburzenia czucie, mrowienia oraz przykurcze. Jakość oraz na- tężenie bólu zależne głownie od siły ucisku na dany korzeń nerwowy. [26,27,28] Kauzalgia (zespół algodystroficzny), klasyfi- kowana jest jako neuralgia z elementem wegetatyw- nym, wywołana jest uszkodzeniem nerwu. Objawy występują najczęściej bezpośrednio po uszkodzeniu, czasami jednak pojawiają się z opóźnieniem nawet kilku miesięcy od daty uszkodzenia neurologicznego. Kauzalgia najczęściej dotyczy nerwu pośrodkowego, kulszowego, piszczelowego, łokciowego. Wiodącym objawem jest ból. Może on jednak mieć różne nasilenie. Jego intensywność może narastać pod wpływem różnych czynników np. mechanicznych, termicznych, ale także emocjonalnych. Piekącemu bólowi współtowarzyszy przeczulica zwykle zlokalizowana w obszarze ręki lub stopy. Objawy z reguły pojawiają się natychmiast po uszkodzeniu nerwu, czasami jednak ich ujawnienie może się opóźnić nawet o kilka miesięcy. Najczęściej obejmują nerwy: pośrodkowy kulszowy, piszczelowy i łokciowy. Stopień natężenia bólu jest zróżnicowany; od niewielkiego do bardzo silnego, uniemożliwiają- cego przyjmowanie posiłków, płynów, zaburzającego spoczynek i sen. Ból nasila się pod wpływem podrażnienia mechanicznego lub termicznego, czy też działania czynników emocjonalnych, bodźców słuchowych oraz wzrokowych. Naturalna historia dolegliwości może być różna, czasem po 1-3 miesiącach ustępuje stopniowo bądź nagle, czasem jednak bóle staje się przewlekły i pomimo intensywnego leczenia nie ustępują. W niektórych przypadkach kończyna objęta dolegliwościami może być obrzękła, nadmiernie ocieplona, z poszerzonym rysunkiem naczyniowym, w innych przypadkach jest chłodna i sina. Z biegiem czasu następuje redukcja tkanki podskórnej , struktur kostnych i chrzestnych chorobowo zmienionej kończyny. [5-7,18]. Odruchowa dystrofia współczulna – powstaje w wyni- ku niecałkowitego ( z reguły pourazowego) przerwa- nia ciągłości dużych pni nerwowych prowadzących włókna mieszane, w tym współczulne. Może jednak powstawać również w następstwie przedłużonego unieruchomienia. Ból występuje dystalnie od miejsca uszkodzenia, niekoniecznie w dorzeczu uszkodzone- go nerwu. Towarzyszą mu obrzęk, zmiany w skórnym w następstwie zaburzeń przepływu krwi oraz zabu- rzenia potliwości w okolicy występowania bólu, z przeczulicą. Choroba, przebiega najczęściej w trzech fazach. Pierwsza faza , faza ostrych objawów pojawia się w kilka dni do tygodni po urazie i przebie- ga pod postacią piekącego bólu o dużym natęże- niu, obejmujący części ciała, położoną dystalnie w stosunku do miejsca urazu. Towarzyszy temu prze- czulica, nadwrażliwość, osłabienie siły mięśniowej, drżenie kończyny oraz obrzęk, wzrost lub obniżenie temperatury skóry, zaburzenia potliwości. Druga faza rozwija się 3–6 miesięcy od wystąpienia dolegliwych bólowych. Kończyna staje się chłodna, blada, niekiedy sina, obrzękła, traci przydatki skórne. Twardniejący obrzęk utrudnia ruchy palców. W trzeciej fazie następuje zanik tkanek obwodowej części kończyny (skóry, tkanki podskórnej, mięśni, tkanki okołostawowej kostnej). Powstają przykurcze i nieodwracalnie zmiany zesztywniające kończynę zmienioną chorobowo. Już w drugiej, ale w trzeciej fazie dominujące są również zaburzenia psycholo- giczne i emocjonalne.[14,18] Inny podział bólu wyróżnia [6,10,12]: Ból odbity – zwany jest również bólem rzuto- wanym. Jego charakterystyczną cechą jest to, iż odczuwany jest w lokalizacji innej niż tkanki będące jego źródłem. Najczęściej ból ten odczuwany jest na powierzchni ciała. Najbardziej charakterystycznym przykładem bólu odbitego są dolegliwości bólowe towarzyszące ostremu niedokrwieniu mięśnia sercowego, które mogą być zlokalizowane w okolicach lewego barku lub lewej ręki, choć ich przy-