Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

12-17 16 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 czyna tkwi w naczyniach krwionośnych serca. Lokalizacja bólu odbitego determinowana jest już w czasie rozwoju embrionalnego, ból odczuwany jest bowiem w narządach powstałych z tego samego segmentu, z którego wytworzył się narząd stanowiący źródło bólu (prawo dermatomów). Ból somatyczny – nazywany także ściennym. Jest wynikiem podrażnienia receptorów bólowych zlokalizowanych w opłucnej, otrzewnej lub w nasier- dziu. Jego cechą charakterystyczną jest dokładne ograniczenie umiejscowienia bólu do miejsca stano- wiącego jego źródło (precyzyjna lokalizacja). Jest to ból ostry, stały. Ból trzewny – jest wynikiem podrażnienia receptorów bólowych zlokalizowanych w narządach wewnętrznych jamy brzusznej i klatki piersiowej. W przeciwieństwie do bólu ściennego, jest on rozlany – nie cechuje go precyzyjna lokalizacja. Spowodowane jest to stosunkowo małą gęstością nocyceptorów, umiejscowionych w obrębie narządów wewnętrznych. Ból trzewny odczuwany jest jako gniotący i często towarzyszą mu objawy wegetatywne takie jak wzmożona potliwość, nudności czy biegunka. KRYTERIUM CZASU TRWANIA BÓLU Biorąc pod uwagę kryterium czasu trwania, dolegliwości bólowe można podzielić na ostre, prze- wlekłe oraz przetrwałe. Ból ostry – trwający < 3 miesiące. Inaczej na- zywany bólem szybkim. Charakteryzuje go precyzyjna lokalizacja i duże natężenie. Ból przewlekły – o czasie trwania dłuższym niż 3 miesiące. Inaczej zwany bólem wolnym. Cechuje go charakter rozlany a jego natężenie jest mniejsze niż w przypadku bólu ostrego. Przede wszystkim dotyczy bólu głowy, może być też spowodowany chorobami narządu ruchu. Ból przetrwały – występuje, gdy utrzymują się dolegliwości bólowe pomimo pełnego wygojenia się tkanek. Przykładem może być ból fantomów. [7-8,16] KRYTERIUM NATĘŻENIA BÓLU Biorąc pod uwagę natężenie oraz czas trwania, dolegliwości bólowe można podzielić na ostre, nara- stające, napadowe oraz zwalniające. Ból ostry – występujący przy urazach lub stanach zapalnych. Ból narastający – przykładem mogą być bóle w przebiegu choroby nowotworowej. Ból napadowy – charakterystyczny dla kolki, dny moczanowej lub neuralgii. Ból zwalniający – przykładem są napięciowe bóle głowy oraz dolegliwości bólowe towarzyszące choro- bom reumatycznym. Charakterystyczną cechą bólu zwalniającego jest zależność jego nasilenia od aktywności fizycznej lub pory dnia. [7-8,16] PIŚMIENNICTWO 1. Traczyk W, Trzebisk A. Fizjologia człowieka z elementa- mi fizjologii stosowanej i klinicznej. Warszawa; PZWL, 2007. 2. Konturek S. Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studen- tów medycyny. Wrocław; Elsevier Urban&Partner, 2007. 3. Thor P. (red.) Podstawy patofizjologii człowieka. Kraków; Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne VESALIUS, 200 9. 4. Wordliczek J, Dobrogowski J. Leczenie bólu. Warszawa; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007. 5. Domżał T M. Ból przewlekły – problemy kliniczne i terape utyczne. Pol Prz Neurol 2008; 1: 1-8. 6. Dobrogowski J, Zajączkowska R, Dutka J, Wordliczek J. Patofizjologia i klasyfikacja bólu. Pol Prz Neurol 2011; 1: 20-30. 7. Jacob E, Kyle Mack A, Savendra M, Van Cleve L, Wilkie D. Adolescent Pediatric Pain Tool for Multidimensional Measurement of Pain in Children and Adolescents. Pain Manag Nurs 2014; 3: 694-706. 8. Van Cleve L, Bossert E, Beecroft P, Adlard K, Alvarez O, Savendra M. The Pain Experience of Children With Leu- kemia During the First Year After Diagnosis. Nurs Res 2004; 1: 1-10. 9. Butera J A. Miniperspectives: recent approaches in the treatment of neuropathic pain . J Med Chem 2007; 11: 2543-2546. 10. Frettlöh J, Hüppe M, Maier C. Severity and specificity of neglect-like symptoms in patients with complex regional pain syndrome (CRPS) compared to chronic limb pain of other origins. Pain 2006;124:184-9. 11. Harden RN, Bruehl S, Stanton-Hicks M, et al . Proposed new diagnostic criteria for complex regional pain syndro- me. Pain Med 2007;8:326-31. 12. Atkins RM. Principles of complex regional pain syndro- me. In: Bucholz W, Heckman JD, Court-Brown CN, et al (eds), Rockwood and Green’s fractures in adults. Lon- don; Lippincott Williams & Wilkins, 2010:602-15. 13. Geertzen J, Van Wilgen C. Chronic pain in rehabilitation medicine. Disabil Rehabil 2006;28:363-7. 14. Main CJ,Williams, ACC. Clinical review. ABC of psycho- logical medicine: musculoskeletal pain. BMJ 2002;325:534-7. 15. Harden RN, Swan M, King A, et al . Treatment of complex regional pain syndrome: functional restoration. Clin J Pa- in 2006;22:420-4. 16. Guideline development in Europe: an international com- parison. J Technol Assess Health Care 2000;16:1036-46. 17. Turner-Stokes L, Harding R, Sergeant J, et al . Genera- ting the evidence base for the National Service Frame- work (NSF) for long term conditions: a new research ty- pology. Clin Med 2006;6:91-7.