Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

18-22 18 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 ARTYKUŁY POGLĄDOWE (REVIEW PAPERS) Ból w chorobach kostno-stawowych (Pain in bone and joint diseases) M Liniarski 1,B,C,D , Z Kopański 2,A,B,D,E,F , M Kulesa-Mrowiecka 2,B,D , J Rowiński 1,F , F Furmanik 1, B,C , J Tabak 1,B,F 1. Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu 2. Wydziału Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński Abstract - The authors presented selected aspects of the occurrence of chronic pain. They emphasized the importance of diseases of the osteoarticular system for the aetiology of these ailments. They drew attention to selected elements of epidemiology and economics of these ailments. Then they characterized pathologies of inflammatory changes related to osteoarticular structures. He will emphasize the destructive structure of tissue and cellular importance of proteolytic enzymes and reactive oxygen compounds released by cells flowing into inflammatory sites. They reminded that tissue damage triggering inflammation promotes the reduction of the excitability threshold of nociceptors , spatial and temporal suming of the stimulus, activation of sleeping receptors and packaging of new fibers. Metabolic, mechanical and predisposing factors are also conducive to these changes Genetic. All these elements make the joint affected by the degenerative process show increased sensitivity to pain. One of the reasons for this is also the phenomenon of peripheral sensitization . Key words - occurrence of chronic pain, diseases of the osteoarticular system, inflammation, mediators of inflammation. Streszczenie - Autorzy przedstawili wybrane aspekty występowania przewlekłego bólu. Podkreślili znaczenie schorzeń układu kostno-stawowego dla etiologii tych dolegliwości. Zwrócili uwagę na wybrane elementy epidemiologii i ekonomii tych dolegliwości. Następnie scharakteryzowali patologie zmian zapalnych dotyczących struktur kostno-stawowych. Podkreśli niszczące struktury tkankowe i komórkowe znaczenie enzymów proteolitycznych i reaktywnych związków tlenu uwalnianych przez komórki napływające do miejsc zapalnych. Przypomnieli, że uszkodzenie tkankowe wyzwalające stan zapalny sprzyja obniżeniu progu pobudliwości nocyceptorów, sumowaniu przestrzennemu i czasowemu bodźca, aktywacji śpiących receptorów oraz paczkowaniu nowych włókien. Czynnika sprzyjającymi tym zmianom są również predyspozycje metabo- liczne, mechaniczne i genetyczne. Wszystkie te elementy powodują, że staw objęty procesem zwyrodnieniowym wykazuje zwiększoną wrażli- wość na ból. Jedną z przyczyn tego stanu jest także zjawisko sensytyzacji obwodowej. Słowa kluczowe - występowanie przewlekłego bólu, choroby układy kostno-stawowego, stan zapalny, mediatory stanu zapalnego. Wkład poszczególnych autorów w powstanie pracy - A - Koncepcja i projekt badania, B-Gromadzenie i/lub zestawianie danych, C-Analiza i interpretacja danych, D-Napisanie artykułu , E-Krytyczne zrecenzowanie artykułu, F-Ostateczne zatwierdzenie artykułu Adres do korespondencji — Prof. dr Zbigniew Kopański, Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu, Żyrardów, ul. G. Narutowicza 35, PL-96-300 Żyrardów, e-mail : zkopanski@o2.pl Zaakceptowano do druku: 27.04.2017. WYBRANE ASPEKTY EPIDEMIOLOGICZNE Wg raportów międzynarodowych w populacjach wieku krajów główną przyczyną przewlekłego bólu są schorzenia układu kostno-stawowego. W krajach uprzemysłowionych, wśród chorych w wieku od 51 do 61 rż., ból pochodzenia kostno-stawowo-mięśniowego występuje u 2/3 populacji. Najczęstszymi jego przyczynami jest [1-6]:  zwyrodnienia stawów,  zwyrodnienie kręgosłupa,  zespoły mięśniowo-powięziowe,  fibromialgia Częstość występowania bólu przewlekłego wzra- sta wraz z wiekiem chorych. Szacuje się, że średni czas trwania tego typu dolegliwości wynosi 7 lat. Jednocześnie ok. 50% chorych skarżących się na