Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

28-33 31 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 rozgrzewki przed planowaną aktywnością fizycz- ną.[19] Z kolei wtórne bóle głowy są jednym z objawów choroby podstawowej np. zakażenia zatok przyno- sowych, choroby niedokrwiennej serca, guzów ośrodkowego układu nerwowego, nadciśnienia i niedociśnienia tętniczego, zaburzeń krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego, krwotoku podpajęczynów- kowego lub śródmózgowego. Bóle mają zdecydo- wanie bardziej przewlekły charakter, trwają od 24 godzin po 30 dni. Charakteryzują się ostrym, nagłym początkiem z współwystępującymi nudno- ściami i wymioty. Lokalizują się najczęściej obustronnie i w ok. 30% towarzyszą im różne ob- jawy neurologiczne np. podwójne widzenie (diplo- pia), sztywność karku [6,8,17] KLASTEROWE BÓLE GŁOWY Klausterowe bóle głowy przybierają postać napadowych, silnie dokuczliwych, jednostronnych bólów w okolicy oczodołu i skroni. Niekiedy promieniują do potylicy i barku. Napad trwa od kilkunastu minut do 3 godzin (najczęściej ok. 45-60 minut) i może powtarzać się nawet kilka razy na dobę, głównie nocą. Cechą charakterystyczną jest, że ból występujący codziennie przez pewien okres (zwany klasterem), przez kilka tygodni lub miesięcy, może ustąpić na pewien czas (miesiąc, kilka mie- sięcy a nawet na lata), po czym wraca w postaci nowego rzutu dolegliwości. Jest to tzw. postać epizodyczna w remisją i nawrotami, zdecydowanie najczęstsza. U ok. 10% remisje nie występują lub są bardzo krótkie i jest to postać przewlekła. Bólom współtowarzyszy zaczerwienienie oka, obrzęk po- wieki, łzawienie i wyciek surowiczy z nosa lub uczucie jego zatkania. [20-24] Etiopatogeneza choroby nie jest znana, choć badania neuroobrazowe (badania z użyciem PET- tomografia pozytonowa) wykazały, że podczas napadu zwiększa się aktywność okolicy tylnego podwzgórza, co może wskazywać na związek z powstającymi dolegliwościami.[23,25] POZOSTAŁE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWE GŁOWY pierwotny kaszlowy ból głowy - występuje samoist- nie pod wpływem kaszlu, kichania, wydmuchiwania nosa, płaczu, intensywnego śmiechu, parcia lub dźwigania ciężkich przedmiotów. Jest spowodo- wany najprawdopodobniej przejściowym wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Ma najczęściej charakter silnego, ostrego, przeszywającego, rozry- wającego bólu. Dolegliwości są obustronne najczęściej w okolica czoła bądź potylicy, mogą promieniować do nasady nosa. Bóle głowy przy kaszlu mogą pojawić się również jako jeden z objawów choroby podstawowej. Najczęściej dotyczy to zapalenia zatok obocz- nych nosa i wówczas ból lokalizuje się najczęściej w obszarze zapalnie zmienionej zatoki. Silny ból głowy przy kaszlu może także pojawić się w przebiegu zapalenia oskrzeli czy infekcji górnych dróg oddechowych (np. infekcje grypopodobne). Bóle głowy przy kaszlu mogą także towarzyszyć malformacjom naczyniowym mózgu, guzom mózgu, krwiakom podtwardówkowym lub podpajęczynówkowym, stanom pourazowym ośrod- kowego układu nerwowego, zespołowi Arnolda- Chiariego.[17,25] pierwotny ból głowy związany z aktywnością seksu- alną - zwykle obustronny tępy, nasilający się w miarę narastania napięcia seksualnego i wzmaga- jący się bardzo gwałtownie w trakcie orgazmu. Powstaniu dolegliwości sprzyja nadciśnienie tętnicze, otyłość, zła kondycja fizyczna, stres, mi- grena, wysiłkowy ból głowy, bóle głowy w rodzinie, choroby tętnic obwodowych.[26] Podkreśla, że ból często występuje bez żadnej współistniejącej patologii śródczaszkowej. Wg niektórych autorów przypomina ból pochodzenia naczyniowego.[26-28] Wyróżnia się ból przedorgazmowy i ból orga- zmowy. Preorgastyczny ból jest tępy, umiejsco- wiony nie tylko w głowie, ale także w okolicy karku i szyi. Ból narasta w miarę nasilenia podniecenia seksualnego. Z kolei ból orgazmowi pojawia się nagle, w trakcie orgazmu, jest bardzo silny, przy- równywany do bólu eksplodującącego, zwykle obustronny, choć czasem jednostronny. Ból ten trwa od 3 minut do 4 godzin, później słabnie, utrzymując się przez dalsze 1-48 godzin. Niekiedy ból ten powraca po kilkuletnim okresie remisji. [27- 30]