Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

34-41 35 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 samopoczucie, ropny wyciek z nosa i pogorszenie węchu. Ból głowy jest powiązanym z lokalizacją stanu zapalnego i tak dla przykładu przy zapaleniu zatok sitowych chory odczuwa ból lub ucisk przy wewnętrznym kąciku oka. Z kolei przy zapaleniu zatoki szczękowej/ zatok szczękowych ból dotyczy kości policzka, jest jedno- lub dwustronny ( zależnie od tego, czy proces zapalny obejmuje jedną czy obie zatoki) , a także górnych zębów oraz głowy w okolicy skroni. Ból nasila się przy unoszeniu głowy, przy jej pochylaniu, przy wysiłku, a zmniejsza się w pozycji leżącej na plecach.[3,4-6] Z kolei ostre zapalenie ucha środkowego jest jedną z najczęstszych chorób wieku dziecięcego. Wg opinii Kręcickiego [19], około 3/4 dzieci do 5. r. ż. przechorowuje ostre zapalenie ucha środkowego, w tym 1/3 więcej niż dwa razy. Zwykle rozwija się jako następstwo infekcji gardła ( najczęściej wirusowej), która drogą trąbki słuchowej dociera do ucha środkowego. Czasem zakażenie może trafiać od strony przewodu słuchowego zewnętrznego poprzez uszkodzoną błonę bębenkową lub dreny wentylacyjne. Patogenami zapalenia mogą być wirusy grypy A , paragrypy , RSV , ryno- i adenowi- rusy , a także H. influenza, M. catarrhalis oraz S. pneumoniae (najczęściej). [7-12] Zapalenie wyzwala niepokój, gorączkę ( u ok. 25% chorych), utratę apetytu, czasami wymioty lub biegunkę. Pojawia się silny pulsujący ból ucha, uczucie „pełności” w uchu, upośledzenie słuchu (niedosłuch typu przewodzeniowego), wysięk ( w tym ropny) z ucha. [7,8,9-12] Bardzo ważne znaczenie mają bóle głowy powstające w przebiegu zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych i mózgu. Podkreśla się, że neuroinfek- cje mają charakter sporadyczny, czasem jednak przybierają postać epidemii. Szacuje się, że częstość występowania np. bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wynosi 1-10/100.000 osób/rok. Przy czym 80% zachorowań jest związa- nych z meningokami i występuje u osób poniżej 20 r.ż. [13,14] Zapadalność na chorobę meningokokową jest największa wśród niemowląt i małych dzieci w wieku do 5 lat, oraz u młodzieży w wieku 14-20 lat [9] Czynnikiem etiologicznym mogą być bakterie- najczęściej N. meningitidis, S. pneumoniae, H. influenzae typu B , u dzieci zaś E. coli, S. agalactiae oraz H. influenzae typu B; wirusy- enterowirusy z grupy ECHO oraz Coxsackie A i B , rzadziej grzyby i parazyty.[15,16] Służewski [14] podkreśla, że pomimo znaczącego postępu medycyny, zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych i mogąca im towarzyszyć posocznica, wciąż stanowią jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych. Fiszer [26] podkreśla możliwość po- wstania trwałych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego w wyniku przebytych zmian zapalnych. Wiodącymi objawami zapalenia opon mózgo- wych jest silny ból głowy, wysoka gorączka, nudności z wymiotami. Wraz z rozwojem choroby powstaje światłowstręt, zaburzenia świadomości, w ciężkich przypadkach objawy uszkodzeniem mózgu.[13] W badaniu przedmiotowym można zaobserwować objawy oponowe takie jak [17,18]:  sztywność karku,  objaw Kerniga 1 ,  objaw Brudzińskiego 2 ,  objaw Flataua 3 . Objawy oponowe pojawiają się w miarę narastania zakażenia. Przyczyną objawów oponowych jest przykurcz mięśni spowodowany podrażnieniem korzeni nerwowych. U osób starszych oraz u niemowląt objawy mogą jednak nie występować nawet przy rozwoju śpiączki. [14] U około 10-50% pacjentów mogą wystąpić plamy na skórze, punktowe wybroczyny, rumienie. Wysypka pojawia się głównie pod pachami, w pachwinach oraz w okolicy kostek. Zazwyczaj nie ustępuje ona pod naciskiem ( tzw. test szklanki). 1 Objaw Kerniga jest dodatni, gdy noga nie może być zgięta w stawie kolanowym na więcej niż 135º, podczas zginania jej w stawie biodrowym pod kątem 90º. W zależności od ciężkości przebiegu choroby, objaw Kerniga może mieć różne nasilenie. Objaw Kerniga jest bardzo ciężki do rozpoznania u noworodków i niemowląt. [14,18] 2 Objaw Brudzińskiego występuje podczas biernego ruchu głową (zginanie głowy ku przodowi). Polega na przygięciu kończyn dolnych w stawie biodrowym i kolanowym u chorego leżącego na wznak. Ta sama reakcja odruchowa występuje podczas nagłego uciskania kości łonowej. Ten typ reakcji określany jest mianem łonowego objawu Brudzińskiego [18]. 3 Objaw Flataua powstaje, gdy w wyniku przyginania głowy do klatki piersiowej następuje rozszerzanie się źrenic [13,18].