Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

1-5 1 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 ARTYKUŁY POGLĄDOWE (REVIEW PAPERS) Wybrane cechy anatomiczno-fizjologiczne bólu (Chosen anatomical and physiological features of pain) J Wypyszewska 1,A,D , Z Kopański 2,A,B,D,E,F , M Kulesa-Mrowiecka 2,B,D , J Rowiński 1,F , F Furmanik 1,B, , J Tabak 1,B,C , K Kieczka-Radzikowska 1,B , M Liniarski 1,B,C 1. Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu 2. Wydziału Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński Abstract - The authors defined the concept of pain, characterized the significance of pain responses, discussed the significance of anatomical and physiological features of nerve fibers carrying pain stimuli, emphasized that the role of nociceptors is receiving inf ormation about stimuli that damage or can damage tissues, so they are receptors sensitive to very intense stimuli . They discussed the importance of pain threshold and clinical features of pain. Key words - pain, anatomical and physiological basis. Streszczenie - Autorzy zdefiniowali pojęcie bólu, scharakteryzowali znaczenie reakcji na ból, omówili znaczenie cech anatomiczno- fizjologicznych włókien nerwowych przewodzących bodźce bólowe, podkreśli, że rolą nocyceptorów jest odbieranie informacji o bodźcach uszkadzających lub mogących uszkodzić tkanki, są to więc receptory wrażliwe na bardzo intensywne bodźce. Omówili znaczenie progu bólu oraz cechy kliniczne bólu. Słowa kluczowe - ból, podstawy anatomiczno-fizjologiczne. Wkład poszczególnych autorów w powstanie pracy - A - Koncepcja i projekt badania, B- Gromadzenie i/lub zestawianie danych, C-Analiza i interpretacja danych, D-Napisanie artykułu , E-Krytyczne zrecenzowanie artykułu, F-Ostateczne zatwierdzenie artykułu Adres do korespondencji — Prof. dr Zbigniew Kopański, Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu, Żyrardów, ul. G. Narutowicza 35, PL-96-300 Żyrardów, e-mail : zkopanski@o2.pl Zaakceptowano do druku: 27.04.2017. DEFINICJA BÓLU Ból definiowany jest jako sygnał zwiastujący uszkodzenie tkanek lub narządów [1-5]. Jest swego rodzaju znakiem alarmującym o zagrożeniu organizmu i częstym objawem wielu chorób [1-3,5,6]. Ból stanowi nieprzyjemne emocjonalne odczucie będące nieodłączną częścią zagrażającego lub zaistniałego uszkodzenia tkanek, wiążącego się z cierpieniem i z lękiem [2-6]. Inne definicje bólu wskazują, iż jest on związany nie tylko z działaniem bodźca mogącego uszkodzić tkanki, ale także z osobniczą interpretacją możliwych skutków działania tych bodźców. Interpretacja ta zależy nie tylko od dotychczasowych doświadczeń pacjenta i jego uwarunkowań psychosomatycznych, ale także od pory dnia i ogólnego stanu zdrowia [2,5,7]. Do podstawowych funkcji bólu należy ostrzeganie i ochrona przed uszkodzeniem tkanek [2,5-7]. U podstaw odczuwania bólu tkwi nocycepcja określająca proces odczuwania uszkodzenia lub potencjalnej możliwości uszkodzenia tkanek [6]. Doznanie bólu może być spowodowane podrażnieniem receptorów bólowych, spadkiem wartości progowej dla ich pobudliwości lub destrukcją elementów układu nerwowego [7]. REAKCJE NA BÓL Bodźce uszkadzające lub mogące uszkodzić tkankę prowadzą do wystąpienia określonej reakcji organizmu, którą można rozpatrywać w 5 aspektach: psychicznym, ruchowym, wegetatywnym, hormonal- nym oraz immunologicznym. Reakcje na ból charakteryzuje zmienność osobnicza, co podkreśla znaczenie szeregu czynników dodatkowych w kształtowaniu odczuwania bólu [2,5,6].