Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

34-41 37 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 czaszkowych. Najczęstszą przyczyną powstawania krwiaka podtwardówkowego jest gwałtowna akce- leracja lub deceleracja ruchu głowy, powodująca przemieszczanie się struktur mózgu wewnątrz czaszki. Krwiak podtwardówkowy może być również wynikiem krwawienia tętniczego, z powodowanego wadami rozwojowymi naczyń, czy pęknięciem tętniaka. Występuje postać ostra, podostra i przewlekła krwiaka podtwardówkowego. O podziale decyduje czas jako upływa od momentu urazu do pojawienia się objawów. W ostrym krwiaku podtwardówkowym objawy rozwijają się wciągu pierwszych 72 godz. po urazie. W podostrej postaci objawy powstają w ciągu 20 dni od przebytego urazu, powyżej tej granicy czasowej powstające objawy są znamienne dla przewlekłego krwiaka. [24-27] Krwiaki śródmózgowe występują najczęściej w postaci niewielkich, rozsianych w obrębie mózgu, najczęściej w istocie białej wynaczynień. Często współistnieją ze stłuczenia mózgu (u ok. 40% tych chorych). Powstały krwiak powoduje objawy związane z uciskiem na mózg (zależne od lokalizacji krwiaka) i podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym. [25,26] Do objawów ciasnoty śródczaszkowej należy [24- 27]:  ból głowy,  nudności i wymioty,  senność,  zaburzenia mowy, widzenia i zachowania.  zaburzenia świadomości i/lub utrata przytom- ności,  zwolnienie tętna i podwyższenie ciśnienia tętniczego.  zwolnienie i spłycenie oddechu,  poszerzenie źrenicy po stronie krwiaka,  zbaczanie gałek ocznych,  niedowład połowiczy po stronie przeciwnej. Bóle w następstwie krwotoków podpajęczynówko- wych Krwawienie podpajęczynówkowe , to krwawienie do przestrzeni między pajęczynówką a oponą miękką mózgu, występuje z częstością 6-7 na 100 tysięcy osób/rok, w większości przyczyną (nawet do 85%) jest pęknięty tętniaki.[38] Znacznie rzadziej krwawienie jest powikłaniem np. malformacji tętniczo-żylnych, rozwarstwieniem tętnicy, trombo- cytopenii, koagulopatii. Według niektórych badań pierwszy miesiąc przeżywa 30% pacjentów, jednak u ponad 70% z nich wystąpią deficyty neurologiczne. Pozostała część osób może skarżyć się na zaburzenia na- stroju, snu.[28-31] Podstawowym objawem krwawienia podpajęczy- nówkowego jest najczęściej nagły , bardzo silny ból głowy, który może towarzyszyć wysiłkowi fizycz- nemu. Objawami współwystępującymi są nudności, wymioty, napady padaczkowe, zaburzenia świado- mości o różnym nasileniu. Po pewnym czasie dołącza się sztywność karku. Stopień nasilenia objawów ocenia się w skali Hunta i Hessa [31]:  stopień I - brak objawów lub bóle głowy o niewielkim nasileniu, zaznaczona sztyw- ność karku,  stopień II - ból głowy o średnim lub znacz- nym nasileniu, sztywność karku, uszkodze- nie nerwów czaszkowych,  stopień III - senność, splątanie, ogniskowe objawy uszkodzenia układu nerwowego o niewielkim nasileniu,  stopień IV - stupor, niedowład połowiczy o średnim lub znacznym nasileniu, zaburze- nia wegetatywne,  stopień V - głęboka śpiączka, prężenia. Kabayashi [32] podkreśla, że krwotok podpajęczy- nówkowy może mieć bardzo dramatyczny przebieg i poważne rokowanie. BÓLE NACZYNIOPOCHODNE Do grupy naczyniopochodnych bólów głowy zalicza się zarówno te, które są wynikiem chorób naczyń mózgu (udar mózgu, TIA, malformacje tętniczo-żylne, zakrzepica żylna), jak i chorób ogólnoustrojowych, takich jak np. nadciśnienie tętnicze. Jak podaje Błaszczyk i wsp. [33], udar mózgu staje się jedną z głównych przyczyn zgonów u osób dorosłych, a także podstawową przyczyną inwalidztwa na świecie. W Polsce na chorobę tą zapada ponad 70 000 osób/rok.