Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

34-41 38 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 Najczęstszym czynnikiem ryzyka udarów mózgu jest nadciśnienie tętnicze, brak aktywności fizycznej, choroba wieńcowa, podwyższony poziom cholesterolu i współistniejąca otyłość, migotanie przedsionków.[34] Udary mózgu można podzielić na udary krwotoczne (15–20%) i udary niedokrwienne (80- 85%). Za główne przyczyny uznaje się zmiany o charakterze miażdżycowym w dużych tętnicach wewnątrzmózgowych lub przedmózgowych (40- 60%), zmiany w małych naczyniach wewnątrz- mózgowych (20-25%) i zatory pochodzące z serca (15-20%). [35] Objawy związane z udarem mózgu w dużej mierze zależą od miejsca wystąpienia niedo- krwienia/krwotoku. Najczęściej dochodzi do nagłego pogorszenia stanu ogólnego, z współistniejącymi bólami głowy, nudnościami, po krótkim czasie dołączają się zaburzenia świadomości ze stanem śpiączkowym włącznie. Mogą wystąpić napady padaczkowe.[36-39] W badaniu przedmiotowym można zaobserwować [6,38,39]:  niedowłady lub porażenia odpowiednich do lo- kalizacji udaru części ciała,  osłabienie lub zniesienia czucia,  zaburzenia mowy, pisania, zapamiętywania, rozpoznawania osób i wiele innych. Bóle głowy związane z udarem niedokrwiennym mózgu towarzyszą objawom ogniskowego uszko- dzenia mózgu i zaburzeniom świadomości, co ułatwia ich diagnostykę różnicową. Bóle te występują w udarze niedokrwiennym w około 1/3 przypadków, cechuje je zwykle umiarkowane nasilenie, bez cech charakterystycznych. [36] Rokowanie u osób z udarem mózgu w dużym stopniu zależy od czasu jaki minie od incydentu niedokrwienia do udzielenia specjalistycznej pomocy. [36,39] Za naczyniopochodną przyczynę bólów głowy uważa się także przemijające niedokrwienie mózgu ( TIA- transient ischeamic attack), czyli wystąpienie epizodów zaburzeń neurologicznych związanych z niedokrwieniem mózgu lub siatkówki, ustępujących do 24 godzin ( przeważnie w znacznie krótszym czasie), co odróżnia TIA od typowego udaru mózgu.[40,41] Kolejną przyczyną wtórnych bólów głowy, stanowi grupa wad naczyń tętniczych i/lub żylnych wewnątrzczaszkowych lub dogłowowych. The International Classification of Headache Disorders zalicza tutaj m.in . [41,42]: tętniaki wewnątrzczaszkowe- występują u 1–10,6% populacji. W ponad połowie przypadków dochodzi do pęknięcia tętniaka , co wywołuje silny ból głowy, utratę przytomności, objawy oponowe i inne zabu- rzenia neurologiczne zależne od lokalizacji tętniaka. Część tętniaków przebiega bezobjawowo, niekiedy pojawiają się tylko mało charakterystyczne bóle głowy. [42] przetoki tętniczo-żylne - dotyczą ok. 0,14% popu- lacji. Często bezobjawowe. Bólowi głowy może towarzyszyć szum w uszach. Czasami dołączają się cechy nadciśnienie wewnątrzczaszkowego w wy- niku zmniejszonego odpływu żylnego.[42] naczyniaki jamiste - mogą objawiać się napadami padaczkowymi, zaburzeniami neurologicznymi, krwawieniami.[42-44] choroby tętnic szyjnych i kręgowych, w tym rozwarstwienie tętnic dają najczęściej jednostronny ból głowy, czasem o nagłym początku. Ból może być jedynym objawem choroby, niekiedy jednak poprzedza ogniskowe objawy niedokrwienia mózgu lub siatkówki, w tym zespół Hornera, porażenie nerwu XII (charakterystyczne dla rozwarstwienia tętnicy szyjnej).[42,45,46] Zakrzepica żylna wewnątrzczaszkowa , zwana udarem żylnym, może dotyczyć zatok żylnych opony twardej lub żył mózgowia. Podkreśla się, że ból głowy jest tu pierwszoplanowym objawem i występuje w 90% przypadków. Do czynników ryzyka zalicza się m.in . procesy zapalne miejscowe i ogólnoustrojowe, choroby przebiegające z nadkrzepliwością, zaburzenia przepływu krwi, ciążę, połóg, antykoncepcję hormonalną.[47-52] Objawy zakrzepicy żylnej wewnątrzczaszkowej są różnorodne, często bardzo skąpe a ból głowy jest niekiedy jedynym objawem. Do objawów zakrzepicy, głównie zależnych od jej lokalizacji, należą [52]: