Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

34-41 39 Journal of Clinical Healthcare 2/2018  łagodne nadciśnienie śródczaszkowe z zabu- rzeniami świadomości i obrzękiem tarczy ner- wu wzrokowego,  ogniskowe objawy neurologiczne, w tym ob- jawy ubytkowe (ruchowe, czuciowe, zaburze- nia mowy i widzenia) i napady padaczkowe. Ból głowy związany z zakrzepicą żył mózgu nie ma charakterystycznych właściwości, może być rozproszony, może narastać od łagodnego do cięż- kiego, czasami imituje ból migrenowy.[52] Nadciśnienie tętnicze , jako jedna z częstszych przyczyn wtórnych bólów głowy, jest jednocześnie jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób przewlekłych w Polsce. Kawecka-Jaszcz i wsp. w oparciu o badania przekrojowe stwierdzili, że nadciśnienie tętnicze jest jednym z podstawowych czynników ryzyka wystąpienia takich chorób jak choroba niedokrwienna i niewydolność serca, udar mózgu.[53] Nadciśnienie tętnicze dzieli się na pierwotne, inaczej samoistne (90% wszystkich przypadków) i wtórne (10%), mogące być następstwem chorób nerek, zwężenia tętnic nerkowych, zaburzeń endokrynologicznych. Polskie Towarzystwo Nadci- śnienia Tętniczego [54] za nadciśnienie przyjęło wartości równą i powyżej 140mmHG dla ciśnienia skurczowego lub 90mmHG w przypadku ciśnienia rozkurczowego. Samo nadciśnienie tętnicze, bez powikłań, przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo, a rozpoznanie stawiane jest przypadkowo. Począt- kowe objawy są też zwykle mało charakterystyczne - bóle głowy, zwykle poranne, umiejscowione w okolicy potylicy, problemy ze snem, męczliwość, zaczerwienienia twarzy. Po pewnym czasie dochodzą powikłania narządowe i to głównie z nimi wiąże się symptomatologia nadciśnienia tętniczego. [55] Bardziej specyficznie przebiega szybko narastające nadciśnienie tętnicze, w tym przełom nadciśnie- niowy. Typowymi objawami stają się bóle głowy z zaburzeniami widzenia, a nawet świadomości, w najcięższych przypadkach drgawki i śpiączka (ciężka encefalopatia). Czasami stwierdza się ponadto bóle brzucha , duszność, objawy niewydol- ności serca i nerek. [56,57] BÓLE POWSTAJĄCE W PRZEBIEGU ROZWOJU GUZÓW MÓZGU Zgodnie z danymi Krajowego Rejestru Nowotworów Centrum Onkologii – Instytutu w Warszawie [58], liczba zachorowań na pierwotne guzy ośrodkowego układu nerwowego wynosi około 2800 przypadków na rok. Nowotwory mózgu stanowią 10. przyczynę zgonów na nowotwory złośliwe u mężczyzn i 9 u kobiet. Przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego występują 10- krotnie częściej niż nowotwory pierwotne o tej lokalizacji.[59,60] Rozrost nowotworu w obrębie ośrodkowego układu nerwowego daje zróżnicowane i w dużej mierze zależne od lokalizacji guza objawy. Jednym z głównych objawów jest ból głowy. Jednak prawdopodobieństwo występowania guza mózgu u osoby z przewlekłymi bólami głowy jest niskie. Guza mogą sugerować bóle obejmujące całą głowę, o charakterze narastającym i często rozpoczynające się nad ranem. Bólom towarzyszą objawy wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego, ogniskowe objawy neurologiczne, częste są też napady padaczkowe. [61,62] PIŚMINNICTWO 1. Fokkens W, Lund V, Bachert C, Clement P, Helllings P, Holmstrom M. et al . European position paper on rhinosinusitis and nasal polyps. Rhinol Suppl 2005; (18): 1-87. 2. Fokkens W, Lund V, Mullol J. European position paper on rhinosinusitis and nasal polyps 2007. Rhinol Suppl 2007; (20): 1-136. 3. Fokkens W, Lund V, Mullol J.EPOS 2007: European position paper on rhinosinusitis and nasal polyps 2007. A summaryfor otorhinolaryngologists. Rhinology 2007; Jun; 45(2): 97-101. 4. Hastan D, Fokkens WJ, Bachert C, Newson RB, Bislimovska J, Bockelbrink A, et al . Chronic rhinosinus- itis in European underestimated disease. A GA(2)LEN study. Allergy Sep; 2011; 66(9): 1216-1223. 5. Meltzer EO, Hamilos DL. Rhinosinusitis diagnosis and management for the clinician: a synopsis of recent consensus guidelines. Mayo Clinic. 2011; May; 86(5): 427-443. 6. Meltzer EO, Hamilos DL, Hadley JA, Lanza DC, Marple BF,Nicklas RA. et al . Rhinosinusitis: establish- ing definitions for clinical research and patient care. J Allergy Clin Immunol 2004; Dec; 114(6 Suppl.): 155- 212.