Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

1-5 4 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 Neurony rogów tylnych są połączone za pośred- nictwem synaps z innymi neuronami rdzeniowymi, dlatego przewodzenie bodźców bólowych ulega modyfikacji, zanim osiągną one poziom kory mózgowej, a więc świadomej interpretacji. Bodziec bólowy ulega więc znacznym przemianom przed ujawnieniem się subiektywnego efektu pod postacią doświadczenia doznania bólowego (ryc.3.). Rycina 3. Przekrój poprzeczny rdzenia kręgowego [4-7] NOCYCEPTORY Receptory odbierające bodziec bólowy nazywane są nocyceptorami. Warunkiem koniecznym dla pobudzenia receptorów bólowych jest uszkodzenie komórek. Charakter bólu nie zależy od rodzaju energii (bodziec nocyceptywny) powodującej niszczenie struktury komórek. Czucie bólu nie jest więc specyficzne dla określonego bodźca nocyceptyw- nego. Różne rodzaje doznań bólowych uwarun- kowane są jedynie przez pobudzanie określonego nocyceptora. Droga od pobudzenia receptora do reakcji schematycznie została przedstawiona na ryc.4. Rycina 4. Schematyczna droga impulsu nerwowego od receptora do reakcji na bodziec [4-6] Wyróżnić można 4 rodzaje receptorów bólowych. Pierwszy z nich stanowią mechanoreceptory, których zadanie obejmuje odbieranie silnych bodźców mechanicznych. Drugi typ nocyceptorów stanowią termoreceptory, które odbierają informacje o bodźcach termicznych powyżej 45°C, mogących prowadzić do koagulacji białek. Trzecim rodzajem nocyceptorów są chemorecep- tory odbierające bodźce chemiczne. Chemoreceptory reagują m. in. na podwyższenie stężenia kationów K + i H + lub wydzielanie hormonów tkankowych (np. histaminy). Substancją najbardziej drażniącą che- miczne receptory bólowe jest bradykininia. Ostatni typ receptorów bólowych stanowią tzw. receptory polimodalne wrażliwe na wszystkie typy bodźców (mechaniczne, termiczne oraz chemiczne) [1,6]. Rolą nocyceptorów jest odbieranie informacji o bodźcach uszkadzających lub mogących uszkodzić tkanki, są to więc receptory wrażliwe na bardzo intensywne bodźce. Zlokalizowane są w skórze (w warstwie powierzchownej) ale także m. in. w okostnej, opłucnej lub w obrębie ściany naczyń krwionośnych. Jedną z charakterystycznych cech tych receptorów jest hiperalgezja, zwana też przeczulicą (zwiększanie się ich pobudliwości wraz z wydłużaniem czasu działania bodźca). Nie występuje tu zjawisko adapta- cji (zmęczenia) receptorów [1,6]. Godnym podkreślenia jest fakt, że część receptorów bólowych (zwykle znajdujących się na zakończeniach włókien C może występować w po- staci „uśpionej” będąc gotowymi do podjęcia swej aktywności np. w wyniku miejscowej reakcji zapalnej i uwalniania w jej przebiegu mediatorów zadrażniają- cych receptory. Wskazuje się , że w tkance zmienio- nej zapalnie w ciągu kilku dni trwania procesu bodziec bólowy zakończenia nerwów bólowych- receptorów (recepcja bólu) przewodzenie do układu nerwowego percepcja (rozpoznanie bólu) reakcja