Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

1-5 5 Journal of Clinical Healthcare 2/2018 zapalnego wrasta ilość (gęstość) receptorów opioido- wych, zarówno na skutek uaktywnienia „uśpionych” receptorów jak i powstania nowych. [17-20]. PRÓG BÓLU W procesie odczuwania bólu ważną rolę odgrywa tzw. próg bólowy. Definiowany jest on jako pierwszy moment odczucia bólu po zadziałaniu bodźca. Z progiem bólowym bezpośrednio związana jest tolerancja bólu, czyli umiejętność wytrzymania przez chorego bólu do osiągnięcia progu wytrzymałości [4]. Tolerancja bólu jest silnie związana ze stanem psychicznym pacjenta, co oznacza, że ból o takim samym natężeniu u jednego pacjenta może wywołać cierpienie, u innego zaś nie musi być z nim związany [8]. CECHY KLINICZNE BÓLU Do cech klinicznych bólu zalicza się jego lokalizację, czas trwania, jakość oraz natężenie. Informacje na temat cech bólu pozyskiwane są od pacjenta w drodze badania podmiotowego [2]. Lokalizacja bólu determinuje rodzaj konsultacji lekarskiej – to właśnie od umiejscowienia bólu zależy do jakiego specjalisty trafi chory. Cecha ta pozwala określić potencjalny, a więc prawdopodobny powód pojawienia się dolegliwości bólowych np. ból występujący w klatce piersiowej może nasuwać podejrzenie ostrego niedokrwienia mięśnia serco- wego, może mieć jednak inne przyczyny, takie jak np. refluks żołądkowo – przełykowy czy zapalenie płuc [2]. Cechą pozwalającą precyzyjniej określić możliwą przyczynę bólu jest jego jakość. Dolegliwości bólowe rozpatrywane w tej kategorii mogą mieć charakter opasujący, rwący, palący, piekący, dławiący itp. Do innych cech jakości bólu zaliczyć można pulsowanie bólu, nasilanie się podczas ruchów lub w określonej pozycji [2]. Jakość bólu wskazuje na jego pochodzenie np. piekący, gniotący, ściskający ból zlokalizowany zamostkowo, promieniujący do lewego barku i ręki wskazuje na przyczynę kardiologiczną, podczas gdy kłujący, nasilający się przy kaszlu ból sugeruje przyczynę w obrębie opłucnej [9]. Określenie czasu trwania dolegliwości bólowych służy do klasyfikacji bólu jako ostry lub przewlekły. Ból nazywany jest przewlekłym gdy trwa > 3 miesiące [2,8]. Kolejnym elementem opisu bólu jest natężenie, jest ono cechą subiektywną – nie istnieje bowiem możliwość obiektywnej oceny stopnia nasilenia dolegliwości bólowych u chorego. W celu oceny subiektywnego natężenia bólu u pacjenta stosuje się różnego rodzaje skale oceny bólu [2,4]. PIŚMIENNICTWO 1. Jaworek J: Podstawy fizjologii medycznej. Kraków; Med. Prakt, 2012. 2. Domżał T M. Kliniczne podstawy badania i oceny bólu – w prowadzenie do tematu. Pol Prz Neurol 2007; 4: 211-215. 3. Kram M, Kurylak A. Ból w przebiegu choroby nowotworow ej u dzieci i młodzieży. Współcz Onkol 2006; 7: 344-348. 4. Cepuch G, Wordliczek J, Golec A. Wybrane skale do bada nia natężenia bólu u młodzieży – ocena ich przydatności. Pol Med Paliatywna 2006; 3: 108-113. 5. Dobrogowski J, Zajączkowska R, Dutka J, Wordliczek J. P atofizjologia i klasyfikacja bólu. Pol Prz Neurol 2011; 1: 20- 30. 6. Thor P. (red.) Podstawy patofizjologii człowieka. Kraków; Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne VESALIUS, 2009 : 85-97. 7. Wordliczek J, Dobrogowski J. Leczenie bólu. Warszawa; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007. 8. Domżał T M. Ból przewlekły – problemy kliniczne i terapeu tyczne. Pol Prz Neurol 2008; 1: 1-8. 9. Parham P. The immune system. New York, NY: Garland Publishing, Inc, 2011. 10. Janeway C, Travers P, Alport M, et al. Immunobiology. New York; Garland Publishing, 2016. 11. Abbas AK, Lichtman AH, Pober JS. Cellular and molecular immunology. Philadelphia; W. B. Saunders Co, 2017. 12. O v a d i a H, S a p h i e r D, Weidenfeld J, Abramsky O. Neuroimmunomodulation: The interaction between the nervous system and the immune system. Isr J Med Sei 25: 7-14, 1989. 13. Plaut M. Lymphocyte hormone receptors. Ann Rev Im- munol 5: 621 —669, 1987. 14. Heijnen C. J., Kavelaars A., B a 1 1 i e u x R. E. ß- endorphin: cytokine and neuropeptide.Immunol. Rev. 119: 41 — 63, 1991. 15. Filipczak-Bryniarska I, Bryniarski K, Woroń J, Wordliczek J. Mechanizmy przewodzenia bólu. Rola układu odporno- ściowego w regulacji odczuwania bólu. Anest Ratow 2010; 4: 500-509. 16. Neal JM, Rathmell JP. Complications in regional anesthe- sia and pain medicine. Philadelphia; Saunders Elsevier, 2007 17. Griffis CA, Page G, Kremer M, Yermal S. Implication of immune function to anasthesia care. AANA J 2008;76:449- 54. 18. Krajnik M, Żylicz Z. Mechanizmy działania przeciwbólowe- go opioidów. - Pol Med Paliatywna 2003;2:111-8. 19. Sharp BM. Multiple opioid receptors on immune cells modulate intracellular signaling. Brain, Behavior and Im- munity 2006;20:9-14. 20. Repka I, Puto G. Chronic pain in the elderly over the age of 65 – a review of selected research tools. JPHNMR 2016;4:12-14.