Journal of Clinical Healthcare (JCHC)

1-5 4 Journal of Clinical Healthcare 4/2018 MODEL ZORIENTOWANY NA CHOROBĘ Edukacja jest w nim ukierunkowana na zapobieganie określonym chorobom i wskazuje w jaki sposób uchronić się przed chorobą, jako jedyną korzyść płynącą z zachowań prewencyjnych, pomijając ich pozytywny wpływ na potencjał zdrowia (rycina 4). [5] Nie jest to model zachęcający ludzi do zmiany swoich zachowań na lepsze, bowiem często nie widzą oni potrzeby rezygnowania ze swoich przyzwyczajeń czy przyjemności, tylko po to aby uniknąć choroby, która może, ale wcale nie musi się pojawić. Ludzie wolą żyć w przekonaniu ,że choroba ich ominie lub nie myśleć o tym, że może ich ,,dopaść’’. Taki sposób oddziaływań edukacyjnych jest szczególnie mało skuteczny wśród młodzieży, dla której perspektywa pojawienia się choroby w przyszłości nie stanowi odpowiedniego argumentu do zmiany stylu życia.[1,3,5,9,10] Rycina 4. Model III- Edukacja zdrowotna zorientowana na chorobę [1,3,10] ZNACZENIE INTERDYSCYPLINARNE EDUKACJI ZDROWOTNEJ Aktualny rozwój zagadnień zdrowotnych społeczeństw spowodował znaczny rozwój nauk które pomocniczo współdziałają z edukacją zdrowotną (rycina 5). Rycina 4. Związek edukacji zdrowotnej z innymi naukami [3,10] Edukacja zdrowotna tworzy dynamiczny układ elementów powiązanych ze sobą pod względem celowym, logicznym i funkcjonalnym. Do tych ele- mentów należą: osoby, procesy, współczynniki. Osoby w systemie to zarówno podmiot jak i przedmiot. Podmiotem są nauczyciele, lekarze, pie- lęgniarki, higienistki, instruktorzy BHP, rodzice i inni, czyli osoby do kompetencji, których należy oświata zdrowotna. Natomiast przedmiotem są uczestnicy kształcenia w zakresie zdrowia, tak więc dzieci(uczniowie) ale i dorośli. Do procesów należy: nauczanie i wychowanie, socjalizacja w zakresie zdrowia, uczenie się, samowy- chowanie, naśladowanie, identyfikacja. Należy pamię- tać, że efektywność tych procesów zależy zarówno od kompetencji osób realizujących zadania jak i osób/ odbiorców oferty edukacyjnej. Ostatnim elementem systemu edukacji zdrowot- nej są współczynniki, do których należą: cele edukacji zdrowotnej, jej treści, metody, zasady, formy, warunki bazowe (środowisko fizyczne) oraz środki dydak- tyczne. Pomiędzy tymi czynnikami istnieje szereg relacji zależnościowych. Prawidłowo funkcjonujący system powinien odznaczać się takimi cechami jak celowość, funkcjonalność, spójność , dynamizm oraz efektyw- EDUKACJA ZDROWOTNA nauki medyczne zdrowie publiczne nauki geograficzne nauki o wychowaniu fizycznym psychologia ekologia higiena promocja zdrowia nauki biologiczne DZIAŁANIA PRIORYTETY Czynniki ryzyka CHOROBA A GRUPA I (dieta, palenie, nadciśnienie, niska aktywność fizyczna Czynniki ryzyka CHOROBA B GRUPA II (palenie, dieta, zagrożenia zawodowe, skażenie środowiska) Czynniki ryzyka CHOROBA C Grupa III (dieta, brak fluoru, niski poziom higieny)