59
Journal of Clinical Healthcare 2/2015
Stosowanie dodatkowych odprowadzeń nie
należy do standardowego postępowania w ZRM.
Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji 2010 nie
wspominają o takiej możliwości. [9] Piśmiennictwo
podaje
kilka
wskazań
do
zastosowania
dodatkowych odprowadzeń np. zawal ściany dolnej
z uniesieniem odcinka ST w odprowadzeniu V1.
[14,16,17] Zaledwie 30,55 % ankietowanych uznało
tę zmianę krzywej EKG za istotny wskaźnik
wystąpienia zawału prawej komory.
Nasuwa się pytanie, czy w postępowaniu
przedszpitalnym w ostrym zawale mięśnia
sercowego
zastosowanie
dodatkowych
odprowadzeń byłoby korzystne dla pacjenta.
Wydaje się, że w pewnych sytuacjach tak. W
momencie wystąpienia zawału kluczową rolę
zaczyna odgrywać czas. Z każdą chwilą od
wystąpienia objawów maleją korzyści jakie może
przynieść reperfuzja. [15] Wydaje się, że
wskazaniem do zastosowania dodatkowych
odprowadzeń jest sytuacja, gdy standardowy zapis
nie pokazuje cech zawału, ale widoczne są zmiany
świadczące o możliwości wystąpienia uszkodzenia
lub martwicy mięśnia sercowego w obszarach
niewidocznych w 12-odprowadzeniowym EGK.
Może to być obniżenie odcinka ST w
odprowadzeniach V1 i V2. Zmiany te mogą
świadczyć o niedokrwieniu przegrody lub mogą być
lustrzanymi odbiciami uniesienia odcinka ST w
odprowadzeniach znad ściany tylnej. Ich
pochodzenie szybko można zweryfikować stosując
dodatkowe odprowadzenia. Jeśli okaże się, że
rozwinął się zawał ściany tylnej, zastosowanie
dodatkowych odprowadzeń okazuje się korzystne
dla pacjenta. Pacjent może trafić do pracowni
hemodynamiki z pominięciem najbliższego szpitala,
co zmniejsza czas jaki upłynie do uzyskania
reperfuzji.
Zawał prawej komory, najczęściej występujący
razem z zawałem ściany dolnej, wymaga innego
postępowania. W 12-odprowadzeniowym EKG
można zaobserwować zarówno zmiany świadczące
o zawale ściany dolnej, jak i cechy sugerujące
zawał prawej komory. Piśmiennictwo podaje, że
izolowane uniesienie odcinka ST w odprowadzeniu
V1 praktycznie nie występuje. [10,11] Nie ma więc
potrzeby
zastosowania
dodatkowych
odprowadzeń, ponieważ ze standardowego zapisu
widać, że występuje zawał. Zawał ściany dolnej
wymaga podobnej modyfikacji postępowania co
zawal prawej komory. [13,15]
Znajomość wszelkich zmian, jakie zawał może
wywołać w krzywej EKG, może uchronić personel
medyczny przed postawieniem fałszywej diagnozy
lub zbagatelizowaniem innych nietypowych
objawów. Będzie to korzystne zarówno dla
ratowników, jak i dla pacjentów.
Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Rady
Resuscytacji 2010 postępowanie przedszpitalne w
ostrym zawale mięśnia sercowego powinno różnić
się w zależności od tego, która ściana serca objęta
jest zawałem. Zastosowania niestandardowych
działań wymaga zawał ściany dolnej i prawej
komory. [15] Badania własne pokazują, że
ratownicy medyczni nie zawsze stosują się do tej
zasady. Być może zależy to od umiejętności
rozpoznania, której ściany dotyczą zaobserwowane
zmiany. Świadczy o tym analiza odpowiedzi
ankietowanych na pytanie dotyczące lokalizacji
zawału oraz dostosowania dalszego postępowania.
80,55% ratowników biorących udział w badaniu
zgadza się, że zawał ściany dolnej lub prawej
komory wymaga niestandardowego postępowania.
Jednocześnie, zaledwie 58,33% ankietowanych
poprawnie
wskazało
odprowadzenia
odpowiadające
dolnej
ścianie
serca
a
towarzyszące zawałowi ściany dolnej uniesienie
odcinka ST w odprowadzeniu V1 za istotną cechę
zawału
prawej
komory
uznało
30,55%
respondentów. Należy tu jednocześnie podkreślić,
że niemożliwe jest wdrożenie odpowiedniego
leczenia jeśli nie zostanie postawione właściwe
rozpoznanie. [10,11,12,15,17,18]
Przeprowadzone badania własne miały za
zadanie zwrócenie uwagi na zagadnienia
dotyczące EKG, z którymi słabiej są obznajomieni
ratownicy medyczni. Aby jednak móc formułować
zalecenia
dotyczące
modyfikacji
obecnie
stosowanych
programów
edukacyjnych
poświęconych EKG i dedykowanych ratownikom
medycznym, przedstawione przeze mnie badania
wymagają realizacji na dużo większej grupie
badawczej analizowanej w wymiarze wielo-
ośrodkowym.
WNIOSKI
1. Wiedza ankietowanych ratowników medycznych
z zakresu Podstaw EKG i praktycznego wyko-
rzystania EKG była porównywalna.
2. Częstość udzielania prawidłowych odpowiedzi
przez ratowników wyraźnie różniła się przy
