5
Journal of Clinical Healthcare 3/2015
zdrowotnego.
Zapewnienie gotowości ludzi, zasobów i jednostek
organizacyjnych jest
zadaniem
dysponentów
jednostek systemu PRM (kierowników podmiotów
leczniczych).
Budowa systemu ratownictwa w Polsce ma swoje
początki w latach 90. XX wieku. Wówczas państwo w
ramach swojego konstytucyjnego obowiązku,
zorganizowania i zapewniania pomocy w sytuacjach
zagrożenia
obywateli,
stworzyło
program
„Zintegrowane Ratownictwo Medyczne na lata 1999-
2003”. Głównym celem programu było zintegrowanie
wszystkich podmiotów ratownictwa w jeden system,
mający wspólną lub kompatybilną sieć łączności,
wspólne procedury ratownicze i kompatybilny sprzęt
medyczny. Projekt ten zapoczątkował podjęcie
działań legislacyjnych stworzenia prawnych ram
funkcjonowania ratownictwa medycznego. Wówczas,
w 2001 roku uchwalona zostaje ustawa, która daje
początek funkcjonowania systemu PRM. [1,2,3]
W skład polskiego systemu ratownictwa
medycznego wchodzą szpitalne odziały ratunkowe
oraz zespoły ratownictwa medycznego. Jak już
wspomniałem wcześniej, koniecznością działania
jednostek w systemie jest zawarcie umów pomiędzy
daną jednostką, a Narodowym Funduszem Zdrowia
na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i
wykonywanie medycznych czynności ratunkowych. Z
systemem współpracują centra urazowe oraz
jednostki organizacyjne szpitali, wyspecjalizowane w
zakresie
udzielania
świadczeń
zdrowotnych
niezbędnych dla ratownictwa medycznego, które
zostały ujęte w planie. [4]
Fundamentalnym celem tworzenia SOR było
powołanie jednostek, które skutecznie wypełnią lukę
pomiędzy postępowaniem przedszpitalnym, a
szpitalnym leczeniem specjalistycznym. SOR stanowi
komórkę organizacyjną szpitala, której celem
działania jest udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
polegających na wstępnej diagnostyce oraz podjęciu
leczenia w zakresie niezbędnym dla stabilizacji funkcji
życiowych osób, które znajdują się w stanie nagłym
lub w przewidywalnie krótkim czasie pojawiły się u
nich objawy pogarszania zdrowia, których
bezpośrednim następstwem może być poważne
uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała
lub też utrata życia. [5]
Szpitalne oddziały ratunkowe w większości
posiadają zespoły ratownictwa medycznego zwane
potocznie pogotowiem ratunkowym. ZRM będąc w
ciągłej gotowości do działania mają przede wszystkim
na celu zapewnienie oraz udzielanie medycznych
czynności ratunkowych w miejscu zdarzenia.
Następnie
są
one
odpowiedzialne
za
przetransportowanie rannego do najbliższego SOR
lub
bezpośrednio
do
centrum
urazowego.
Pamiętajmy, że dotarcie do miejsca zdarzenia ma
nastąpić w jak najkrótszym czasie. Umożliwia to
specjalistyczne wyposażenie ZRM, takie jak środek
transportu sanitarnego (ambulans), który posiada
stałą łączność radiową z Centrum Powiadamiania
Ratunkowego (CPR). [6]
Ambulans stanowi swego rodzaju, ruchomy
oddział ratunkowy, który dzięki odpowiedniemu
wyposażeniu pozwala na prowadzenie medycznych
czynności
ratunkowych
w
warunkach
przedszpitalnych. Stopień udzielanej pomocy, nie
zależy jedynie od wyposażenia karetki, ale przede
wszystkim od składu zespołu. W myśl art. 36 Ustawy
o
Państwowym
Ratownictwie
Medycznym
wyróżniamy dwa typy zespołów ratownictwa
medycznego. Pierwszy z nich to zespół
specjalistyczny (S). W jego skład wchodzą minimum
trzy osoby, które posiadają uprawnienia do
wykonywania medycznych czynności ratunkowych.
Jest to lekarz, pielęgniarka systemu lub ratownik
medyczny. Kolejny to tak zwany zespół podstawowy
(P). Jego skład stanowią co najmniej dwie osoby, w
tym ratownik medyczny, lub pielęgniarka systemu. [1]
Są jednak sytuacje, kiedy ZRM nie jest
wystarczający, a jego możliwości dotarcia do
poszkodowanych są za małe, wtedy wykorzystywane
są tak zwane Lotnicze Zespoły Ratownictwa
Medycznego (LZRM), działające w jego ramach.
Pozwala to nie tylko znacznie skrócić czas dotarcia
do SOR, ale też transportować i udzielać pomocy
rannym znajdującym się w trudno dostępnych
miejscach. Obecnie działalność LZRM prowadzona
jest w siedemnastu bazach stałych, które zostały
rozmieszczone na obszarach poszczególnych
województw, tym samym stanowią zabezpieczenie
medyczne całego kraju. Zespół ten wyposażony jest
w specjalistyczny środek transportu (śmigłowiec), a w
jego skład wchodzą przynajmniej trzy osoby, czyli
pilot zawodowy, lekarz, pielęgniarka systemu lub
ratownik medyczny. Wymienione przeze mnie
jednostki są swego rodzaju filarem Polskiego
Systemu Ratownictwa Medycznego.
Pamiętajmy jednak o pozostałych jednostkach
współpracujących z systemem. Jedną z nich są
Centra Urazowe, powstałe w roku 2009, z uwagi na
zapewnienie jeszcze lepszej opieki i ciągłości działań
