2
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
starszych, co często w odbiorze społecznym
sprowadza ten etap życia człowieka do stereotypów o
zabarwieniu negatywnym zarówno w sensie
biologicznym, jak i psychospołecznym, a szczególnie
często do problemu ekonomicznego. W sektorze
ochrony zdrowia seniorzy są największą i jedną z
najbardziej dyskryminowanych grup świadczeniobior-
ców. [3]
DEMOGRAFIA A ZDROWIE
Brak efektywnych i kompleksowych rozwiązań
systemowych w zakresie organizacji systemu opieki
nad seniorami oraz zaniechanie działań ze strony
państwa dodatkowo pogłębia w stosunku do tej grupy
obywateli zjawisko marginalizacji.
Sposobem
na
rozwiązanie
tej
trudnej
rzeczywistości
demograficznej
jest
zdrowe
społeczeństwo. To warunek konieczny, aby
innowacyjne rozwiązania organizacyjne i metody
terapeutyczne pozwoliły znacznie ograniczyć koszty
związane z hospitalizacją czy niezdolnością do pracy.
Działania zmierzające do wydłużenia czasu, gdy
ludzie pozostają zdrowi i aktywni, a przebieg procesu
starzenia się ulega skutecznemu spowolnieniu, to
główny cel dzięki któremu wzrasta uczestnictwo w
życiu społecznym przy jednoczesnym ograniczeniu
kosztów związanych z chorobą. Głównym celem
opieki winno być zatem dążenie do jak najdłuższego
utrzymania ludzi starych w pełnej sprawności
życiowej, umożliwiającej samodzielne funkcjonowanie
w środowisku zamieszkania i poprawę jakości ich
życia. A to zadanie nie tylko dla systemu ochrony
zdrowia. [1,3]
Szacuje się, ze system ochrony zdrowia nie upora
się z galopującym starzeniem się społeczeństwa, a
świadczenia opieki zdrowotnej nie poprawią ogólnego
stanu zdrowia populacji. Starość w Polsce przeżywa
się niestety z reguły będąc chorym. Jak pokazują
badania OECD (za 2014 rok) zakładany czas życia w
zdrowiu dla przeciętnego 50-letniego Polaka wynosi
ok. 15,4 roku, a więc jeszcze w czasie aktywności
zawodowej rozpocznie się etap życia związany z
chorobą. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego
publikuje dane wg których kobieta urodzona w Polsce
w roku 1977 (obecnie w wieku blisko 40 lat) miała
przeciętne prognozowane trwanie życia wynoszące
75,02 lat, z czego planowane przeżycie w zdrowiu
wynosiło 84%. Odpowiednio, dla mężczyzn odsetek
ten wynosi 67,27 roku, z czego przeżyją oni w
zdrowiu 86% życia.
Dane Narodowego Instytutu
Zdrowia Publicznego obrazują bardzo negatywne
zjawisko, polegające co prawda na wydłużaniu życia
jako całości ale jednocześnie skracaniu tej fazy życia,
która przeżywana jest w zdrowiu.
Niepokojący jest również fakt, że spada ogólna liczba
ludności Polski
1
, a szczególnie obniża się przyrost
naturalny i zmniejsza się liczebność osób w wieku
produkcyjnym, co zwolna będzie miało przełożenie na
tempo spowolnienia gospodarczego w przyszłości.
Prognozy demograficzne GUS mówią, że do 2035
r. populacja ludzi powyżej 65 lat i więcej w Polsce
wzrośnie o 62% w porównaniu do 2010 r., obecnie
populacja ta stanowi ok. 14,7%, a w roku 2035 ich
udział w ogólnej populacji wzrośnie do ponad 23%. [4]
Do 2060 r. na 3 osoby pracujące będzie
przypadało 2 emerytów, a liczba osób powyżej 80 r. ż.
wzrośnie blisko pięciokrotnie. Koszty opieki nad
osobami starszymi wzrosną do 1,1 proc. PKB, a
łączne koszty w obszarze polityki zdrowotnej i
społecznej wyniosą ok. 15 mld euro rocznie
2
.
Charakter tych procesów pokazuje pewne tendencje,
a mianowicie pogłębiające się zjawisko podwójnego
starzenia się ludności [5] oraz długofalowość procesu.
Wzrost liczby osób najstarszych, tych mających 80 lat
i więcej
ma największy wpływ na wielkość
zapotrzebowania na świadczenia opiekuńcze i
pielęgnacyjne [6,7], bowiem z typową dla tej grupy
wieku przewlekłą wielochorobowością, a często i
niezdolnością do samodzielnej egzystencji oraz
niesprawnością fizyczną i upośledzeniem funkcji
poznawczych, następuje wzrost potrzeb zdrowot-
nych, rehabilitacyjnych i opiekuńczych .[8]
Ustalenia wynikające z raportu Najwyższej Izby
Kontroli z 2015 r. wskazują [9], że w Polsce nie ma
systemu geriatrycznej opieki medycznej nad osobami
w podeszłym wieku. „Dostępność opieki geriatrycznej
jest niewystarczająca, brakuje powszechnych,
kompleksowych i wystandaryzowanych procedur
postępowania w opiece medycznej nad osobami w
podeszłym wieku. Nie realizowane są Założenia
1
Starzenie się ludności w Polsce, podobnie jak w większości kra-
jów europejskich, nie wydarza się w sposób nieoczekiwany. De-
mografowie przewidywali te zmiany już wiele lat wcześniej, nie-
mniej jednak rozmiar zjawiska okazał się większy, niż zakładano.
W Polsce najważniejszą przyczyną nasilenia zjawiska są procesy
migracyjne oraz niski przyrost naturalny. Efektem tego jest przy-
spieszenie tempa wzrostu odsetka ludzi starych w społeczeństwie.
2
W „Starzejące się społeczeństwo jako wyzwanie ekonomiczne
dla europejskich gospodarek” autorzy raportu podkreślają przede
wszystkim ekonomiczne konsekwencje zmian demograficznych dla
polskiej gospodarki i budżetu państwa. Zgodnie z prognozami
GUS liczba osób w wieku 65+ zwiększy się z 5,1 mln w 2010 roku
(13% populacji) do 8,35 mln w 2035 roku (23% populacji).
