1-6
2
Journal of Clinical Healthcare 2/2017
Buduje poczucie bezpieczeństwa jakiego potrzebują
osoby starsze, pozwala im zrozumieć kierunki zmian
społecznych, przystosować się do nowych technologii
dnia codziennego. Działania takie pomagają również
w problemach związanych z depresją i lękami jakie
często dotyczącą osób w starszym wieku. Programy
profilaktyczne, zwiększony dostęp do opieki
medycznej to tylko niektóre z działań jakie muszą być
coraz intensywniej podejmowane aby seniorom żyło
się lepiej, bowiem jak przewidują statystyki do roku
2035 liczba osób w wieku geriatrycznym w Polsce
wyniesie ok. 2123 tys. osób [2,3].
CHARAKTERYSTYKA STARZENIA SIĘ
ORGANIZMU
Długość życia poszczególnych osób jest
zróżnicowana osobowo. Proces starzenia się
organizmu przebiega w sposób naturalny i
fizjologiczny jednak czynniki, jakie na niego wpływają
prowadzą do szybszego procesu degradacji struktur
organizmu. Szacuje się, że do 2030 roku liczba
mieszkańców Polski ulegnie zmniejszeniu o 3%.
Obniży się liczba osób w wieku produkcyjnym i to
nawet o 18 %, natomiast liczby seniorów wzrośnie o
66%, co da ok. 3 mln w wieku powyżej 65 r. ż. [4]
Około 25-30 roku życia człowiek wchodzi w okres
powolnego starzenia się organizmu. Proces ten
charakteryzuje postępujące pogorszenie funkcji
narządów i układów. Zmniejsza się zdolność
organizmu do radzenia sobie z urazami, infekcjami
czy przeciążeniami. [5]
Dane statystyczne ukazują obraz społeczeństwa,
które sukcesywnie starzeje się, w związku z
narastającą grupą osób w wieku senioralnym i
starszych, co wymusza konieczność prowadzenia
badań
tych
zjawisk
i
stopniowego
przeorganizowywania służ pomocowych pracujących
na rzecz ludzi starszych. Naukowy poziom badań nad
ludźmi w starszym wieku realizuje „…gerontologia –
nauka, której przedmiotem są zagadnienia starzenia
się i starości. Gerontologia jest nową nauką.
Dziedziną jej badań jest wszechstronna analiza
zjawiska starzenia się człowieka, uwzględniając
warunki zdrowotne i społeczne optymalne dla życia
osób w podeszłym wieku” . [2]
Przy próbach wyjaśnienia starzenia się organizmu
skupiono się m.in. na procesach podziałowych
komórek organizmu. Zaobserwowano, że podział w
pierwszym okresie życia komórek jest dość
intensywny, zwiększa się ich ilość. Stopniowo jednak
aktywność podziałowa komórek słabnie, aż ustaje
całkowicie. Proces zahamowania proliferacji
komórkowej nie jest spowodowany czasem, lecz
posiadaniem nieokreślonych mechanizmów zliczania
podziałów komórek, jest to tzw. limit Hayflicka.
Łańcuch naliczania podziałów polega na kopiowaniu
telomerów (). Kompleksy białek i DNA znajdują się
na powierzchni chromosomów. W wyniku podziałów
komórek telomery nie zostają w pełni skopiowane i w
dalszych etapach skracają się. Z prowadzonych
badań wysnuto teorie mówiącą o tym, że problemem
w nawarstwianiu się komórek może być uszkodzone
DNA, a także wpływ szkodliwych warunków takich jak
promieniowanie czy wolne rodniki. Wobec
przedstawionych zjawisk obumieranie komórek może
być pewnego typu odpowiedzią na warunki stresowe
wpływające na organizm. [6-14]
M. Damel [2] określił, iż „Zdrowie to
samosterujący się układ równowagi pomiędzy
procesami anabolizm i katabolizm w płaszczyźnie
somatycznej, integracji i dezintegracji w płaszczyźnie
psychicznej, syntonii i dystonii w płaszczyźnie
społecznej. Ponadto wszystkie te płaszczyzny spięte
są ze sobą nadrzędnym mechanizmem regulacyjnym”
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje, iż „
Zdrowie to nie tylko brak choroby czy kalectwa, ale
pełny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny’’.
Dobrze funkcjonujący organizm musi działać na wielu
płaszczyznach. Przy zdrowym trybie życia
predyspozycje genetyczne organizmu do wystąpienie
chorób i zaburzeń zdrowotnych mogą być bardzo
silnie zredukowane. [15]
Odpowiedni styl życia staje się więc bardzo
istotnym elementem osiągania zdrowia, również i w
starszym wieku.[16,17] ‘’…styl życia, czyli zespół
określonych zachowań zdrowotnych w największym
stopniu wpływa na zdrowie człowieka’’. [16]
BIOLOGICZNE
CZYNNIKI
STARZENIA
SIĘ
ORGANIZMU
Proces starzenia się organizmu zachodzi w całym
organizmie człowieka. Każdy układ odczuwa zmiany i
manifestuje je w różnoraki sposób.
Starzenie się jest nieuchronnym zjawiskiem
fizjologicznym, dynamika tego procesu zależy jednak
od wielu czynników (preduktorów):
