7-11
8
Journal of Clinical Healthcare 2/2017
przewlekłe choroby, polifarmakoterapia oraz ryzyko
środowiskowe. [2]
U ludzi starszych najczęściej do urazów dochodzi
podczas chodzenia, wstawania, siadania, prac
domowych , w tym podnoszenia ciężkich
przedmiotów. Szacuje się, że ok. 10-15 % upadków
przynosi cięższe obrażenia, przy czym ponad połowa
urazów dotyczy tkanek miękkich. [10,11]
W starszym wieku przyczyny urazów są związane
także z problemami zdrowia psychicznego, przede
wszystkim występowaniem depresji. Ocenia się, że
nawet o 40% zwiększa się występowanie depresji i
lęków, kiedy osoba starsza boi się upadku i dochodzi
do zmiany wzorca chodu. Upośledzenie kontroli
równowagi zwiększa prawdopodobieństwo upadku i
urazu. [12]
Stopień osłabienia wzroku i słuchu wzrasta wraz z
wiekiem. Szacuje się, że na świecie zaburzenia
wzroku dotyczą 285 mln osób i przybierają najczę-
ściej postać krótkowzroczności, nadwzroczności, czy
jaskry i zaćmy często dotykających właśnie osób w
starszym wieku. Ok 86% osób używa szkieł
kontaktowych bądź okularów. Jak donoszą dane
Głównego Urzędu Statystycznego problemy ze
zmysłami wzroku ma blisko 30%, a słuchu ok 14%
osób, zmiany te mogą prowadzić do głębokiej
niepełnosprawności. Dysfunkcja narządu wzroku
i słuchu u osób w wieku senioralnym upośledza
aktywność fizyczną, doprowadza do izolacji społecz-
nej,
buduje
ograniczania
niezależność
w
czynnościach dnia codziennego, a także korzystanie
ze środków transportu publicznego. Biorąc po uwagę,
że w podeszłym wieku czytanie i oglądanie telewizji
jest często główną formą spędzania czasu wolnego,
pogorsza się jakość życia osób dotkniętych tymi
zaburzeniami. [2,6,8]
W problemach związanych z układem moczowym
nietrzymanie moczu jak i choroby przebiegające z
nykturią wiążą się z częstym wyjściami do toalety.
Pośpiech związany z nagłym przymusem skorzy-
stania z toalety wyzwala konieczność szybkiej
pionizacji i szybkiego przemieszczania się, co
zwiększa ryzyko doznania urazu. [13]
Trudności w codziennym funkcjonowaniu ukazuje
Skala Katza (IADL) oraz skala Lawtona. Obrazują
one możliwości osób w wieku geriatrycznym do
funkcjonowania w życiu codziennym oraz możliwości
wykonywania złożonych czynności dnia codziennego.
Większość pacjentów przebywająca na oddziałach
ZOL są to osoby, które w Całościowej Ocenie
Geriatrycznej, wykazują znikomą możliwości radzenia
sobie w środowisku domowym bądź nie mają jej w
ogóle. Wielochorobowość często wyzwalająca
polifarmakoterapię stają się ważnym problem
medycznymi i społecznym wieku senioralnego. [14]
Otrębska [13] zauważa zależność pomiędzy
zwiększoną ilością przyjmowanych leków a
zwiększoną częstością upadków. Wg wspomnianej
powyżej autorki 72% osób zażywa więcej niż 4 leki,
które mogą wchodzić z sobą w interakcję. W opinii
Wojsztel [15] największe znaczenia dla zwiększenie
ryzyka upadków ma przyjmowanie leków psychoak-
tywnych.
Dolegliwości bólowe często występujące u osób
w starszym wieku przyczyniają się do pogorszenia
stanu funkcjonowania, budują niepełnosprawność.
Ból znacząco zwiększa ryzyko upadku oraz jego
następstwa. [16-18] Ból obniża jakości życia osób w
starszym wieku, stąd też współcześnie coraz silnie
akcentuje się konieczność prowadzenia w starszym
wieku profilaktyki, diagnostyki i leczenia dolegliwości
bólowych. [19]
NASTĘPSTWA URAZÓW
Następstwa urazów, jeśli przyniosły ograniczenia
sprawności ruchowej, niosą za sobą szereg
niebezpiecznych konsekwencji. Szacuje się, że
blisko połowa upadków kończy się urazami takimi jak:
krwiaki, złamania, urazy głowy. Skutki urazów
prowadzą często do choć czasowego unierucho-
mienia poszkodowanego. Unieruchomienie sprzyja z
kolei np. zakrzepicy żył głębokich, odleżynom,
zapaleniu płuc, a dłużej trwające postępującym
zanikom mięśniowym. Spadek siły mięśniowej buduje
dodatkowe ograniczenia sprawności ruchowej.
Jednocześnie należy podkreślić, że pomiędzy 65-89
rokiem życia następuje powolny fizjologiczny spadek
masy mięśniowej nawet o 40%. Powstające w
starszym wieku zaniki mięśniowe wpływają na
upośledzenie mobilności oraz koordynacji ruchów,
sprzyjają ograniczeniu zakresu ruchu w stawach.
[18,20,21]
Innymi następstwami upadku może być
hipotermia, odwodnienie, zakażenie odleżyn, przykur-
cze stawowe, zespół powypadkowy.
Jednym z najczęstszych złamań występujących w
osób w starszym wieku są złamania szyjki kości
udowej. Szacuje się, że u osób powyżej 70 roku życia
dotyczą aż 90%.
