1-6
3
Journal of Clinical Healthcare 2/2017
czynniki genetyczne (genom);
czynniki osobnicze, w tym: choroby kalectwa,
otyłość, zaburzenia neurohormonalne;
wybory życiowe i zachowania (alkohol, palenia
tytoniu, aktywność fizyczna, żywienie, higiena
trybu życia);
charakterystyki psychologiczne danej osoby;
wydarzenia życiowe i obciążenia psychiczne
(stres);
status socjoekonomiczny i aktywność społeczna
(zawodowa, rodzina, towarzyska);
fizyczne i społeczne środowisko (opieka
zdrowotna, służby socjalne);
kultura i płeć. [8,9,15,18]
Kędziora-Kornatowska twierdzi, że „..do najważ-
niejszych zmian strukturalnych charakterystycznych
dla wieku podeszłego należą: zanik tkanek i
narządów, zwyrodnienia polimorficzne, odwodnienie
(wewnątrz- i pozakomórkowe) oraz zwiększenie
tkanki tłuszczowej…”. [19]
Zmiany
w
funkcjonowaniu
stawów
są
nieodzownym procesem starzenia. Zaburzenie
wytwarzania struktur stawowych w wyniku
spowolnienia
proliferacji
komórkowej
oraz
przyspieszenie apoptozy komórek prowadzi do
zaburzenia homeostazy tkanki łącznej. Innym
znaczącym zjawiskiem towarzyszącym starzeniu się
komórek jest ograniczenie zdolnością naprawy
i regeneracji komórkowej, które to procesy u młodych
osób stymulują syntezę nowych struktur, natomiast w
starszym wieku powodują degradację morfologiczną.
Białka tkanki łącznej takie jak np. włókna kolagenowe
i elastynowe są odporne na działanie czynników
mechanicznych powodujących np. rozciąganie czy
ucisk struktur. Z czasem dochodzi jednak do
fragmentacji włókien kolagenu i tworzenia się mniej
skutecznych połączeń oraz zwiększenia sztywności
struktur, co w konsekwencji zwiększa ryzyko
uszkodzeń białkowych. [7,20,21]
Składowymi każdego stawu są elementy kostne,
chrzęstne i włókniste. Elementy kostne tworzą
szkielet osiowy- stanowią zasadnicze elementy
stawu. Kości budujące staw decydują o rozkładzie sil
działaj na staw . Elementy chrzęstne budują m.in:
powierzchnie stawowe (chrząstka szklista) czy krążki
śródstawowe (chrząstka włóknista- dla lepszego
dopasowania powierzchni stawowych). [7,20]
Z czasem nadmierne obciążanie chrząstki
stawowej doprowadza do jej uszkodzeń i degradacji,
konsekwencją czego jest postępujące zwyrodnienie
elementów chrzestnych stawu. Trudności w
regeneracji chrząstki stawowej często doprowadzają
do jej zwapnień. Sprężystość tkanki chrzęstnej obniża
się, zaburza się statyka stawu, powstaje patologiczny
rozkład sił działających na staw. Przedstawione
zmiany dotyczą ogółu stawów, w tym także stawów
kręgosłupa. W kręgosłupie zmianom zwyrodnie-
niowych szczególnie często podlega krążek
miedzykręgowy, zbudowany tkanki włóknistej Z
wiekiem spada także nasycenie wodą struktury
krążka miedzykręgowego, co prowadzi do
zmniejszenia wysokości krążka, zwężenia otworów
międzykręgowych ( zwiększa się ryzyko ucisku na
korzenie nerwów rdzeniowych). Dochodzi do
ograniczenia kontroli posturalnej. Zmianom zwyrod-
nieniowych towarzyszą zazwyczaj narastające
dolegliwości bólowe. Dochodzi do ograniczenia chodu
i zmniejszenia jego szybkości. Kaskada opisanych
zmian uszkodzeniach jest jedną z głównych przyczyn
ograniczenia sprawności osób starszych. [20]
Zmiany w obrębie kości związane z procesem
starzenia się dotyczą zmiany gęstości mineralnej
kośćca. Po 50. roku życia można zaobserwować
systematyczne zmniejszanie się gęstości kości przy
jednoczesnym spadku poziomu uwapnienia struktur.
Dochodzi do osteoporozy czyli zmniejszenia masy
prawidłowej kości, co sprzyja dolegliwościom bólo-
wym i złamaniom. [22]
Narastaniu osteoporozy sprzyja m.in. mała podaż
wapnia, mała aktywność fizyczna, spadek poziomu
estrogenów w organizmie, zmniejszenie wydzielania
kalcytoniny, zaburzenie jelitowego wchłaniania
wapnia, długotrwałe unieruchomienie, nadużywanie
alkoholu, palenie tytoniu, niewydolność nerek i
reumatoidalne zapalenie stawów. [4] Szacuje się, że
u kobiet w okresie po menopauzalnym osteoporoza
narasta w tempie 3-5 % w skali roku. [23]
Kolejnym problemem związanym ze zmianami w
układzie kostno-stawowym jest choroba zwyrod-
nieniowa stawów. Istotą procesu jest przedwczesne
zużycie i zwyrodnienie chrząstek śródstawowych. [24]
Stosowanie odpowiedniego leczenia ma szansę
wydłużyć w czasie występowanie stawowych
ograniczeń ruchomości, a nawet całkowitego
unieruchomienia stawu, zmniejsza także dolegliwości
bólowe towarzyszące śródstawowywm zmianom zwy-
rodnieniowym. [25,26]
W układnie sercowo- naczyniowym dochodzi
m.in. do przerostu ścian komór serca, zwężenia i
