7-11
10
Journal of Clinical Healthcare 2/2017
Rehabilitacja ruchowa odgrywa istotną rolę w
zapobieganiu urazom. Ćwiczenia równowagi chodu i
zwiększenia siły mięśniowej wpływają na stabilną i
pewną pozycję. Warto zwrócić uwagę na profilaktykę
bezpiecznego sposobu samoobsługi w czynnościach
dnia codziennego, gdy senior np. sięga po coś, bądź
się schyla. Brak kontroli, nieumiejętne i mało
skoordynowane działania doprowadzają do urazów.
Osoby posiadające już ograniczoną sprawność
fizyczną powinny mieć dobrane odpowiednie pomoce
w przemieszczaniu się typu: kule czy balkonik, dzięki
którym zminimalizują prawdopodobieństwo upadku i
urazu. [17,18,21,33,34]
PIŚMIENNICTWO
1. Edbrom A, Marcinkowski JT. Upadki osób starszych -
przyczyny, następstwa, profilaktyka. Hig Publ Health
2011; 46 (3):313-318
2. Skalska A, Wizner B, Klich- Rączka A, Piotrowicz K,
Grodzki T. Upadki i następstwa populacji osób starszych
w Polsce. Złamania bliższego końca kości udowej i
endoprotezoplastyka stawów biodrowych. W: Mossakow-
ska M, Więcek A, Błędowski P. Aspekty medyczne,
psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia
się ludzi w Polsce. Poznań; Wyd. Termedia, 2012:257-
259.
3. Von Heideken Wagert P, Gustafson Y, Kallin K, Jensen
J, Lundin- Olsson L. Falls in very old people. The
population-based Umea 85+mStudy Sweden. Arch
Gerontol Geriatr 2009; 49 (3):390-396.
4. Burger O, Baudisch A, Vaupel JW. Human mortality
improvement in evolutionary context. Proc Natl Acad Sci
USA 2012; 109: 18210-18214.
5. Eisenstein M. Centenarians: Great expectations. Nature
2012; 492: S6-8.
6. Finch CE .Update on slow aging and negligible senes-
cence - a mini-review. Gerontology 2009; 55: 307-313.
7. Tian X, Azpurua J, Hine C, Vaidya A, Myakishev-Rempel
M, et al. High-molecular--mass hyaluronan mediates the
cancer resistance of the naked mole rat. Nature 2013;
499: 346-349.
8. D’Aquila P, Rose G, Bellizzi D, Passarino G. Epigenetics
and aging. Maturitas 2012; 74: 130-136.
9. Moiseeva O, Deschenes-Simard X, St-Germain E,
Igelmann S, Huot G, et al. Metformin inhibits the
senescence-associated
secretory
phenotype
by
interfering with IKK/NF-kappaB activation. Aging Cell
2013; 12: 489-498.
10. Żołądź JA, Majerczak J, Duda K. Starzenie się a skład
ciała. Starzenie się a wydolność fizyczna człowieka W:
Górski J, Adach Z. (red.).. Fizjologia wysiłku i treningu
fizycznego. Warszawa; Wyd. PZWL, 2011:157-165.
11. Davidson J, Marrinan S. Falls. Rev Clin Gerontol 2009,
7: 93-107.
12. Skalska A, Gałaś A. Upadki jako czynnik ryzyka pogor-
szenia stanu funkcjinalnego w starszym wieku. Gerontol
Pol 2011;19, 3-4:150-160.
13. Wojszel ZB, Bień B, Przydatek M. Wielkie problemy
geriatryczne: upadki. Med Rodz 2001; 13,2:83–86.
14. Bońkowski K, Klich-Rączka A. Ciężka niesprawność
czynnościowa osób starszych wyzwaniem dla opieki
długoterminowej. Med Rodz, 2010;3:97–103.
15. Otremba I. Epidemiologia, etiologia i konsekwencje
zdrowotne upadków u chorych leczonych na Oddziale
Geriatrycznym. Probl Pielęg 2013;21,4:471–475.
16. Domżał TM. Ból i zespoły bólowe wieku podeszłego .
Terapia 2006;11, 186:27-34.
17. Mosakowska M, Więcek A, Błędowski P. (red.) Aspekty
medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne
starzenia się ludzi w Polsce. Poznań; Wyd. Medyczne,
2012.
18. Spirduso W, Francis K, MacRae P. Physical Dimensions
of Aging . Human Kinetics 2005.
19. Intergrupa
ds
Starzenia
się
i
solidarności
międzypokoleniami. Spotkanie dotyczące problemu
lekarstw. Poprawa sytuacji lekowej ludzi starszych.
{dostęp 03.03.2017]
20. Osiński W. Gerokinezjologia - nauka i praktyka
aktywności fizycznej w wieku starszym. Warszawa;
PZWL, 2013.
21. Biercewicz M, Kędziora - Kornatowska K. Upadki –
istotny problem medyczny osób w wieku podeszłym.
Kwart Ortop 2005;1:8-14.
22. Klukowski K. Zdolność wysiłkowa osób w starszym
wieku. W: Zembaty A. (red.). Kinezyterapia. Kraków,
Wyd. Kasper 2003:152–157.
23. Szczerbińska K. Ocena czynności życia codziennego.
Mag Pielęg Poł 2005;4 :17-24.
24. Krzemieniecki K. Całościowa ocena geriatryczna i jej
znaczenie kliniczne w onkologii - systematyczny
przegląd piśmiennictwa. Onkol Prakt Klin 2010;6,3:91–
96.
25. Wytyczne UE dotyczące aktywności fizycznej. Zalecane
działania polityczne wspierające aktywność fizyczną
wpływającą pozytywnie na zdrowie. Czwarty projekt
skonsolidowany zatwierdzony przez Grupę Roboczą UE
Sport i Zdrowie. Bruksela 2008.http:
//
[dostęp 16.4.2017]
26. Kasperczyk T. Aktywność fizyczna seniorów warunkiem
zdrowia i dobrej jakości życia. JCHC 2014;1:8-15.
27. Woźniak M, Brukwicka I , Kopański Z, Kollár R, Kollár-
ová M, Bajger B. Związki stylu życia ze zdrowiem. JCHC
2015;4:4-9.
28. Woźniak M, Brukwicka I , Kopański Z, Kollár R, Kolláro-
vá M, Bajger B. Zdrowie i kultura zdrowotna. JCHC
2015;4:10-14.
29. Woźniak M, Brukwicka I , Kopański Z, Kollár R, Kollár-
ová M, Bajger B. Zdrowie jako wypadkowa działania róż-
nych czynników. JCHC 2015;4:15-20.
30. Piotrowicz R, Podolec P, Kopeć G, Drygas W, Mamcarz
A, i wsp. Konsensus Rady Redakcyjnej Polskiego Forum
Profilaktyki Układu Krążenia dotyczący aktywności
fizycznej. Forum Profilak 2008; 3,12.
20.04.2017]
31. Nazar K, Kaciuba-Uściłko H. Znaczenie aktywności
ruchowej w zapobieganiu chorobom cywilizacyjnym W:
Górski J.(red.). Fizjologiczne podstawy wysiłku
fizycznego. Warszawa; Wyd. PZWL, 2006:132-142.
32. Czyżewska E, Górski J. Układ krążenia. Układ odde-
chowy W: Górski J.(red.). Fizjologiczne podstawy wysiłku
fizycznego. Warszawa; Wyd. PZWL, 2006: 158-172.
