1
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
ARTYKUŁY POGLĄDOWE (REVIEW PAPERS)
Zdrowie jednostki i zbiorowości
(
Individual and collective health
)
M Woźniak
1,A,D
, I Brukwicka
3,B
, Z Kopański
1,2,F
, R Kollár
4,E
, M Kollárová
4,C
, B Bajger
3,B
1. Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu
2. Wydziału Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński
3. Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Jarosławiu
4. Uniwersytet Nauk o Zdrowiu i Pracy Socjalnej św. Elżbiety w Bratysławie (Słowacja)
Abstract—
The authors present selected aspects of individual and collective health. The focus is on the changing model of health related to the
scientific achievements in the field of medicine, health sciences, and technology. The Marc Lalonde model and its implications are analysed. A
short review of the determinants of health recognized contemporarily is offered.
Key words —
individual and collective health, Marc Lalonde model.
Streszczenie—
Autorzy przedstawili wybrane zagadnienia z zakresu zdrowia jednostki i zbiorowości. Zwrócili uwagę na zmieniający się model
zdrowia powiązany z osiągnięciami nauk z zakresu medycyny i nauk o zdrowiu oraz nauk technicznych. Skupili się na modelu Marc Lalonde i na
implikacjach wynikających z tego modelu. Dokonali krótkiego przeglądu współcześnie wymienianych determinant zdrowia.
Słowa kluczowe —
zdrowie jednostki i zbiorowości, modelu Marc Lalonde.
Wkład poszczególnych autorów w powstanie pracy—
A
-
Koncepcja i projekt badania, B- Gromadzenie i/lub zestawianie
danych, C-Analiza i interpretacja danych, D-Napisanie artykułu , E-Krytyczne zrecenzowanie artykułu, F-Ostateczne zatwierdzenie artykułu
Adres do korespondencji — Prof. dr Zbigniew Kopański, Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu, Żyrardów, ul. G. Narutowicza
35, PL-96-300 Żyrardów, e-mail
Zaakceptowano do druku:
16.10.2015.
DETERMINANTY ZDROWIA
Zdrowie jednostki i zbiorowości, we wszystkich
kulturach, zależy od wielu różnorodnych czynników.
Rola i hierarchia ważności poszczególnych czynników
była różna i zmieniała się w zależności od przyjętego
w danym okresie czasu modelu zdrowia.[1-4]
W biomedycznym modelu zdrowia dużą rolę
zaczęła odgrywać opieka medyczna. Jej szczególny
rozwój przypadł na XX w. W tym stuleciu dokonało się
wiele znaczących odkryć , jak choćby pojawienie się
mikroskopu, rozwój optyki medycznej- nowe
generacje urządzeń oraz narzędzi do badań
obrazkowych, rozwój wakcynologii, rozwój biologii
molekularnej, badania nad genami, poznanie
struktury DNA, rozwikłanie kodu genetycznego,
wyjaśnienie ekspresji genów, zmniejszenie znaczenia
epidemii chorób zakaźnych, wzrost liczby badań nad
chorobami niezakaźnymi, takimi jak choroba
wieńcowa, nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca,
choroby nowotworowe, zatrucia, wypadki itd. Rozwój
cywilizacji to także rozwój chorób związanych z
zanieczyszczeniem
czy
też
zachwianiem
prawidłowych proporcji w środowisku naturalnym.[5,6]
Okazało się jednak, że olbrzymi postęp nauk
medycznych
wiązany z dużymi nakładami
finansowymi nie przyniósł oczekiwanej poprawy
zdrowia społeczeństwa [3,7].
Współcześnie uważa się, że momentem
przełomowym dla zmiany postrzegania w szerokim
kontekście zdrowia ludzkiego było wystąpienie M.
Lalonde
1
. Przeniósł on akcenty z działań z obszaru
medycznego na przestrzeń społeczną. M. Lalonde
zaproponował w nim koncepcję „pól zdrowia” (ryc. 1),
w której wyróżnił cztery grupy czynników
warunkujących zdrowie .
1
Marc Lalonde (ur
– minister zdrowia i opie-
ki społeczne
W 1974 opublikował raport „A New
Perspective on the Health of Canadians
w którym przed-
stawił koncepcję
.
1-3
