7
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
SPOSOBY DBANIA O ZDROWIE
Pojęcie „dbanie” lub „troska” o zdrowie jest
wieloznaczne i odmiennie rozumiane przez ludzi
różnych profesji. Współcześnie nacisk kładzie się na
odmienne i niezależne od siebie sposoby (wzorce
zachowań) [22,23]:
zachowania medyczne
, czyli korzystanie z
różnego typu usług medycznych, z koncentracją
na leczeniu; sposób ten dotyczy przede
wszystkim ludzi starszych i gorzej oceniających
stan swego zdrowia;
zachowania prozdrowotne
- sposób ten
częściej występuje u osób z młodszych grup
wiekowych, z wyższym poziomem wykształcenia i
statusem społeczno-zawodowym, mieszkających
w mieście, dobrze oceniających swoją sytuację
materialną i stan zdrowia.
Wyniki badań przeprowadzonych w Polsce 2012
r., wśród osób w wieku 25-45 lat, wskazują na
zachowania prozdrowotne jako dominujący czynnik
dbałości o zdrowie. Najwięcej osób za najlepszy
sposób uznało prawidłowe odżywianie (68%), nieco
mniej ćwiczenia fizyczne oraz rekreacje i wypoczynek
(po 45%); około 33% wymieniła umiejętne radzenie
sobie ze stresem i wykonywanie badań stanu
zdrowia, 20% niepalenie tytoniu, 12% umiarkowanie
w piciu alkoholu. Jednocześnie niemal co drugi z
badanych stwierdził, swoje zachowania zdrowotne
zmienia dopiero pod wpływem choroby lub innych
objawów zdrowotnych go niepokojących. 15% nigdy
nie podejmowało działań modyfikujących swoje
zachowania zdrowotne [21,24].
Przytoczone badani wskazują, że ponad połowa
naszego dorosłego społeczeństwa zachowuje swoisty
stan bierności wobec swego zdrowia. Martwić może,
że ten „antyzdrowotny wzorzec” przenosi się może na
postrzeganie działań prozdrowotnych przez młodych
ludzi. [21].
Jako potencjalne przyczyny takiej sytuacji wymienia
się m. in.[22,25,26]:
niedostatki wiedzy medycznej – istnieje wiele
wyników badań wskazujących na brak
związku poziomu wiedzy a zachowaniami
zdrowotnymi oraz troską o zdrowie; często
też odpowiedniej wiedzy nie towarzyszy chęć
jej wykorzystania w praktyce,
gotowość do poświęcenia zdrowia dla
osiągnięcia innych celów (np. kariery
zawodowej) mimo sztucznie deklarowanej
wysokiej jego wartości,
podejmowanie działań na rzecz poprawy
zdrowia dopiero po jego utracie,
zewnętrzne umiejscowienie poczucia kontroli
– dotyczy ludzi, którzy uważają, że wyniki ich
działań nie zależą od nich, ale od czegoś
wobec nich zewnętrznego. Z tego powodu
uważają, że ich zdrowie nie zależy od tego co
sami dla niego zrobią,
niskie poczucie własnej skuteczności –
dotyczy osób, które nie wierzą w skuteczność
swoich działań, nie doprowadzają ich do
końca. Brakuje im silnej woli, nie dostrzegają
możliwości ich realizacji.
Osoby bierne wobec działań prozdrowotnych
stanowią dość zróżnicowaną grupę.
Rycina 2. Osoby bierne wobec działań
prozdrowotnych [22]
Różne typy osób biernych wobec działań
prodrowotnych
podają
różną
argumentację
wyjaśniającą sposób ich postępowania. Wspólna
cechą tych postaw jest duża rozbieżność pomiędzy
wysoką deklarowaną wartością zdrowia a faktycznie
niską dbałością o to zdrowie. Jedną z głównych
przyczyn odstępowania od aktywnych działań
odcinające się od
jakichkolwiek
praktyk
prozdrowotnych
podające różne
usprawiedliwienia
braku własnej
aktywności
chcieliby działać na
rzecz zdrowia ale
nie potrafią
działajacy
prozdrowotnie ale
tylko okresowo
