10
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
ARTYKUŁY POGLĄDOWE (REVIEW PAPERS)
Zdrowie i kultura zdrowotna
(
Health and health culture
)
M Woźniak
1,A,D
, I Brukwicka
3,B
, Z Kopański
1,2,F
, R Kollár
4,E
, M Kollárová
4,C
, B Bajger
3,B
1. Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu
2. Wydziału Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński
3. Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Jarosławiu
4. Uniwersytet Nauk o Zdrowiu i Pracy Socjalnej św. Elżbiety w Bratysławie (Słowacja)
Abstract—
The authors have discussed the biomedical and holistic model of health with respect to the main differences between the two. The
attention is paid to the meaning of the word “value” from the axiological standpoint. The significance of health as a value is presented. Health-
seeking lifestyles are characterised taking into account physical activity, positive relationships with people, correct eating habits, active and
passive leisure, personal hygiene, stress-management skills, and satisfaction level.
.
Key words —
biomedical and holistic model of health, health as a value.
Streszczenie—
Autorzy omówili biomedyczny i holistyczny model zdrowia zwracając uwagę na główne różnice pomiędzy nimi. Skupi się na
znaczeniu „wartość” z aksjologicznego punktu widzenia, podkreślili także znaczenia zdrowia jako wartości. Scharakteryzowali prozdrowotne style
życia zwracając uwagę na aktywność ruchową, pozytywne relacje międzyludzkie, prawidłowe żywienie, wypoczynek czynny i bierny, higienę
osobista, umiejętności radzenia sobie ze stresem, zadowolenie.
Słowa kluczowe —
biomedyczny i holistyczny model zdrowia, zdrowie jako wartość.
Wkład poszczególnych autorów w powstanie pracy—
A
-
Koncepcja i projekt badania, B-Gromadzenie i/lub zestawianie danych, C-Analiza i
interpretacja danych, D-Napisanie artykułu , E-Krytyczne zrecenzowanie artykułu, F-Ostateczne zatwierdzenie artykułu
Adres do korespondencji —
Prof. dr Zbigniew Kopański, Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu, Żyrardów, ul. G. Narutowicza
35, PL-96-300 Żyrardów, e-mail
Zaakceptowano do druku:
16.10.2015.
BIOMEDYCZNY MODEL ZDROWIA
Model biomedycznego spojrzenia na człowieka wy-
wodzi się z filozofii Kartezjusza. Filozofia ta opierała
się na dualizmie umysłu i materii. Zakładał, że czło-
wiek jest myślącym umysłem oraz, że materia jest
rozciągłością w ruchu. Taka definicja człowieka
sprzeciwiała się ujęciu Arystotelesowskiemu, że czło-
wiek składa się z duszy i jej formy, czyli ciała. U Kar-
tezjusza istotę ludzkiego bytu stanowi umysł.[1] W
biomedycznym modelu zdrowia zdrowie jest więc
traktowane jako sytuacja bez występowania choroby.
Wystarczy więc zdefiniować jedna składowa tego
modelu a druga uznać za całkowite przeciwstawienie
aby móc mówić o funkcjonowaniu modeli biomedycz-
nego. Niektórzy idąc tum tokiem rozumowania np.
Aleksandrowicz uznają, że choroba skupia obiektyw-
ne stany organizmu, podczas gdy zdrowie subiekty-
wizuje te stany [2]
Tak więc zdrowie może być pojmowane jako [3-5]:
kategoria zobioektywizowana, której opis jest do-
konywany przy pomocy terminów, określeń me-
dycznych i wyraża stan brak zaburzeń w syste-
mie biologicznego funkcjonowania organizmu,
oraz
kategoria zdeterminowana, a więc zależna od
genetycznie uwarunkowanych cech oraz wszel-
kich działań medycznych służących poprawie
stan organizmu.
W modelu biomedycznym zdrowie i choroba są zjawi-
ska w pełni rozłącznymi. Zwolennicy tego modelu
uważali, że niemożliwe są interakcje czynników fi-
10-14
