5
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
pomocą możliwości i prerogatyw wynikających z
zajmowanej pozycji ekonomicznej i społecznej
".
Z kolei Andrzej Siciński [2] proponuje
"…aby
przez określenie <styl życia> rozumieć zakres i formy
codziennych zachowań jednostek lub grup,
specyficzne dla ich usytuowania społecznego, tzn.
manifestujące położenie społeczne oraz postrzegane
jako charakterystyczne dla tego położenia, a dzięki
temu umożliwiające szeroko rozumianą społeczną
lokalizację innych ludzi. (...)
".
Marcinowi Czerwińskiemu [3] "…
wydaje się, że
pojęcie
stylu
życia
zmusza
do
ujęcia
wyodrębniającego określone zasady ludzkich
czynności w następstiwe sięgnięcia dalej w głąb ich
rzeczywistych struktur.
"
Andrzej Siciński [4] uznaje, że "…
styl życia (...)
jest określeniem, które odnosić można zarówno do
zbiorowości społecznych, jak i jednostek. Oznacza
ono zespół codziennych zachowań (sposób
<postępowania>, aktywność życiową) specyficzny dla
danej zbiorowości lub jednostki (treść i konfigurację
owych
zachowań);
a
inaczej
mówiąc:
charakterystyczny sposób bycia odróżniający daną
zbiorowość lub jednostkę od innych. Na całość, jaką
stanowi styl życia składają się przy tym: zachowania
ludzi zróżnicowane co do zakresu i formy (a
właściwie: ciągi tych zachowań nakierowane na
określone cele, a więc <czynności>, <działania>);
motywacje owych zachowań (przypisywane im
znaczenia i wartości); a także pewne funkcje rzeczy
będących bądź rezultatami, bądź celami, bądź
instrumentami owych zachowań (którym, w związku z
tą rolą, również przypisuje się pewne wartości.
"
Barbara Fatyga [5] proponuje zdefiniować styl
życia "…
jako kulturowo uwarunkowany sposób
realizacji potrzeb, nawyków i norm. Regulują go
układy wartości, (wyrażane na poziomie empirycznym
przez wzory, a na poziomie teoretycznym - przez
wzorce stylu) przyjęte przez jednostki i grupy. (...)
Podstawowy, dominujący dla danego stylu układ
wzorców (rzadko ich wyrazista hierarchia) tworzy tak
zwaną zasadę stylu. Umożliwia ona odczuwanie jej
realizatorom swojego życia jako względnie spójnego i
względnie
sensownego,
badaczom
zaś
-
typologizację stylów.(...) Oczywiste jest, iż podmioty
społeczne
(jednostki
i
grupy)
realizujące
poszczególne style życia reprezentują określone
segmenty struktury społecznej, a więc także
określone cechy statusowe. To zaś (...) wpływa na
procesy aksjosemiotyczne w całościowo rozumianym
stylu życia. Z reguły bowiem nad <obiektywnymi>
cechami położenia społecznego także nadbudowują
się siatki wartości i znaczeń, które w
rozwarstwiających się (jak obecnie nasze) lub
rozwarstwionych społeczeństwach (jak to opisane w
Dystynkcji... przez Pierre'a Bourdieu) mogą utworzyć
dominujący układ wzorców - określoną zasadę stylu
życia.
"
Styl życia jest złożonym terminem, który odnosi
się zarówno do grupy społecznej jak i jednostki.
Styl życia grupy społecznej obejmuje wiele
społecznych wzorców zachowań i interpretacji
sytuacji społecznych, jakie dana grupa wspólnie
wypracowała i wykorzystuje, aby radzić sobie w życiu.
Styl życia może więc podlegać różnego typu zmianom
zachodzącym pod wpływem różnych czynników i
przemian społecznych.
Z kolei styl życia
jednostki jest wyborem
określonego
wzorca
zachowań
jednostki
wynikającego z postrzegania i sposobu
charakteryzowania otaczającej jednostkę rzeczywi-
stość oraz cech, za pomocą których ta jednostka
potrafi rozumować, wnioskować, udoskonalać swe
działanie. [6-8].
Odrębnym pojęciem jest tryb życia
(lub reżim
życia). Odnosi
się ono do organizacji codziennego
życia np.: rytm pracy i wypoczynku, czuwanie i sen.
Tryb życia związany jest w znacznym stopniu z
czynnościami fizjologicznymi organizmu, w tym
zwłaszcza rytmami biologicznymi (szczególnie
okołodobowymi), warunkującymi aktywność życiową
człowieka. Tryb życia człowieka zmienia się z
wiekiem (zmiany biologiczne, pełnienie różnych ról
społecznych), podlega wpływom różnych czynników
zewnętrznych i jest także zależny od stylu życia
[9,10].
Styl życia człowieka, w tym jego zachowania
zdrowotne, zmieniają się w czasie trwania całego
życia. Zmiany te mają związek z wiekiem, płcią,
cechami osobowościowymi, stanem zdrowia,
pełnionymi rolami społecznymi oraz zmieniającymi się
czynnikami środowiskowymi. Wszystkie te czynniki
mają bezpośredni lub pośredni wpływ na zachowania
zdrowotne i styl życia ludzi. Green i Kreuter [11]
wyróżnili trzy główne grupy czynników wpływających
na kształtowanie zachowań zdrowotnych:
