21
Journal of Clinical Healthcare 2/2016
poszkodowanym we wstrząsie krwotocznym z
wyszczególnieniem ewentualnych odmienności.
PRIORYTETOWE PROCEDURY
Priorytetową procedurą u poszkodowanego we
wstrząsie spowodowanym zewnętrzną utratą krwi jest
zatamowanie krwawienia (oraz jego ograniczenie za
pomocą unieruchomienia ewentualnych złamań). W
zależności od rezultatów tego postępowania dobiera
się odpowiednią płynoterapię, mającą za zadanie
wypełnić łożysko naczyniowe. Istotne jest również
przeciwdziałanie hipotermii. Pacjenci we wstrząsie, z
powodu spadku przepływu narażeni są na
niedotlenienie, dlatego kolejne czynności obejmują
wdrożenie tlenoterapii. Ponieważ wstrząs stanowi
bezpośrednie zagrożenie życia, należy w miarę
możliwości monitorować funkcje życiowe rannego
(szczególnie czynność serca). Ostatnim ale również
priorytetowym zadaniem jest niezwłoczny transport
poszkodowanego
do
odpowiedniej
placówki
medycznej opóźniony jedynie przez absolutnie
niezbędne procedury wymienione wyżej. [6,7]
Pierwszym elementem postępowania z pacjentem
we wstrząsie krwotocznym jest zatamowanie
mogących zagrażać życiu zewnętrznych krwotoków.
Ratownik medyczny w czasie przeprowadzania
badania urazowego priorytetowo traktuje to zadanie
(należy jednak pamiętać, że w ratownictwie
medycznym zajmuje się tym trzeci ratownik). W
przypadku ran otwartych, pierwszym działaniem
ratownika jest zastosowanie ucisku bezpośrednio na
ranę poprzez założenie opatrunku uciskowego i w
razie konieczności jego ręczne dociśnięcie. Ratownik
medyczny w przypadku krwotoku zewnętrznego musi
podjąć próbę zatamowania krwawienia z rany przy
użyciu bezpośredniego ucisku (nie w przypadku
podejrzenia złamań). W większości przypadków takie
postępowanie jest wystarczające do zatamowania
krwawienia. Czasem w przypadku masywnego
krwawienia zewnętrznego wymagane może być
założenie opaski uciskowej, pod warunkiem, że
miejsce krwawienia jest zlokalizowane kończynowo (z
wyłączeniem pach i pachwin). Działanie opaski
uciskowej polega na zamknięciu za jej pomocą
powyżej źródła krwawienia światła tętnicy co
umożliwia zatrzymanie dopływu krwi do rany. [6]
Wskazaniami do zastosowania opaski uciskowej
są ciężkie urazy kończynowe przebijające np. z
rozerwaniem tkanek, urazowa amputacja lub rozległe
rany szarpane. Ratownik medyczny stosuje stazę
tylko w ostateczności, czyli w przypadku braku
rezultatów priorytetowego sposobu jaki stanowi
bezpośredni ucisk na ranę. Spowodowane jest to po
pierwsze dużą skutecznością tej metody a po drugie
ochroną pacjenta przed możliwymi skutkami
ubocznymi
zastosowania stazy (takimi jak
niedokrwienie całej kończyny poniżej miejsca
założenia opaski mogące prowadzić do martwicy
mięśni, która po usunięciu stazy doprowadzić może
do niewydolności nerek i zaburzeń elektrolitowych).
Pomimo ewentualnych działań niepożądanych nie
wolno zaniechać zastosowania opaski gdy
krwawienia nie udaje się zatrzymać przez ucisk.
Opaskę uciskową zakłada się powyżej źródła
krwawienia. Nie zakłada się jej na stawy, bowiem
może powstać wówczas sytuacja niewystarczającego
zaciśnięcia tętnicy przez stazę i utrzymywanie się
krwawienia. Stazę zaciska się, aż do momentu
ustania
krwawienia.
Należy
pamiętać,
iż
niewystarczająco zaciśnięta opaska spowoduje
zamknięcie jedynie światła naczyń żylnych co nie
zatrzyma dopływu krwi do rany a dodatkowo
uniemożliwi jej odpływ, nasilając krwawienie. Istotna
jest regularna kontrola rany pod względem nawrotu
krwawienia. W przypadku, gdy rana ponownie
zacznie krwawić, należy zwiększyć ucisk. Zaraz po
zastosowaniu stazy ratownik medyczny ma
obowiązek zanotowania czasu jej założenia. Opaska
może być bezpiecznie stosowana u pacjenta do ok.
2h, wydłużenie czasu ucisku zwiększa ryzyko powi-
kłań wynikających z tego sposobu tamowania
krwawienia. Istotne jest także niezasłanianie
założonej stazy np. ubraniami. [1-5]
W przypadku gdy krwawienia nie można
zatamować za pomocą bezpośredniego ucisku oraz
lokalizacja jego źródła uniemożliwia założenie opaski
uciskowej, ratownik medyczny stosuje środki
hemostatyczne. Wskazaniami do ich zastosowania są
niezatamowane innymi sposobami rany np. w obrębie
pach, pachwin, szyi lub w obrębie powłok czaszki i
twarzy. Substancje hemostatyczne zastosować
można też w przypadku, gdy zarówno bezpośredni
ucisk jak i staza nie powstrzymały krwawienia w
obrębie kończyny. Nie używa się ich przy otwartych
ranach głowy, ranach zlokalizowanych na klatce
piersiowej lub brzuchu oraz w przypadku krwotoków
wewnętrznych. Środków hemostatycznych nie stosuje
się jako jedynego sposobu tamowania krwawienia –
muszą być połączone z bezpośrednim uciskiem.
Ponieważ
wszystkie
środki
hemostatyczne
wykorzystywane w ratownictwie medycznym zostały
przejęte z doświadczeń na polu walki, ich rodzaje
