25
Journal of Clinical Healthcare 2/2016
Kolejnym elementem postępowania jest ochrona
rannego przed utratą ciepła. Ważne jest wdrożenie
tlenoterapii (w miarę dostępności tlenu) oraz
monitorowania funkcji życiowych poszkodowanego
(ocena palpacyjna tętna obwodowego). W przypadku
poszkodowanego we wstrząsie konieczny jest
niezwłoczny transport do placówki medycznej dlatego
ratownik taktyczny jak najszybciej wzywa MEDEVAC
(po przeprowadzeniu badania MARCHE). [10,11]
PODSUMOWANIE
Schematy badania urazowego obowiązujące
ratownika medycznego i ratownika taktycznego
prezentują dwa całkowicie odmienne podejścia
wynikające z warunków panujących w środowisku
pracy ratownika oraz najczęstszych przyczyn
możliwych
do
uniknięcia
zgonów
wśród
poszkodowanych „urazowych”.
Postępowanie różni się nie tylko elementami
priorytetowymi działania medycznego, ale także
głównymi zadaniami ratownika. Ratownik medyczny
skupia swe działania jedynie na medycznych
priorytetach, głównie na postępowania służącemu
wykryciu w badaniu wstępnym stanów mogących
prowadzić do zagrożenia życia (z modyfikacją
kolejności postępowania w przypadku zaistnienia
krwotoku z rany, która jest niezwłocznie zaopatry-
wana przez innego ratownika). W ratownictwie
taktycznym całe działanie ratownika skupione jest na
zatrzymaniu masywnego krwawienia zewnętrznego
(głównie z powodu samodzielności jego pracy i
konieczności szybkiego zareagowania na najczęstszą
przyczynę możliwego do uniknięcia zgonu, jaką
stanowią właśnie masywne krwotoki z kończyn).
Krwotokom zewnętrznym często towarzyszą
objawy wstrząsu hipowolemicznego, dlatego
zarówno ratownik medyczny jak i ratownik taktyczny
często korzystają z zasad działania dotyczących
tamowania krwotoków i wdrażania płynoterapii.
Różnice w sposobie tamowania krwotoku
wynikają z rodzajów mechanizmów i ciężkości
najczęstszych obrażeń, a także możliwości jak
najszybszego zatrzymania utraty krwi z uwzględnie-
niem warunków panujących w środowisku. Z tego
względu dedykowanym dla ratownictwa medycznego
sposobem tamowania krwawienia jest zastosowanie
opatrunku uciskowego (przede wszystkim ze względu
na obecność 2 lub 3 osób w zespole, co umożliwia
jednoczesne wykonywanie innych procedur w
przypadku gdy jeden ratownik zajmuje się tylko i
wyłącznie utrzymywaniem ręcznego ucisku, ponadto
ze względu na częsty brak ograniczenia czasu
działania na miejscu zdarzenia i dużą skuteczność tej
metody), zaś dla ratownika taktycznego priorytetową
metodę stanowi założenie stazy (szybsze i
skuteczniejsze w warunkach pola walki a ponadto
umożliwiające ratownikowi wykonywanie innych
procedur).
Istnieją także różnice we wdrażanej płynoterapii.
W ratownictwie medycznym opiera się ona głównie na
krystaloidach (0,9% r-r NaCl) zaś w ratownictwie
taktycznym płynem infuzyjnym pierwszego rzutu jest
koloid (6% HAES – Hextend).
Pomimo wskazanych różnic działania ratownika
medycznego i ratownika taktycznego, podkreśla się,
że wiele metod postępowania wprowadzanych
najpierw w warunkach taktycznych jest później
wdrażanych do wytycznych postępowania ratowników
medycznych. Przykładami takich procedur są m. in.
sposoby tamowania krwotoków, a zwłaszcza
zastosowanie opatrunków hemostatyczne. O ile na
początku to procedury cywilne wykorzystywane były
na polu walki, o tyle obecnie doświadczenia pola
walki wpływają na rozwój ratownictwa medycznego.
PIŚMINNICTWO
1. Ostrowski K,
Kopański Z, Osłowski R, Leszczyński P,
Brukwicka I, Sianos G. Providing medical attention to the
wounded according to the TCCC standard. JPHNMR 2016;1:5-
10.
2. Ostrowski K,
Kopański Z, Osłowski R, Leszczyński P,
Brukwicka I, Sianos G. The implementation of TCCC medical
supplies in medical rescue teams.
JPHNMR
2016;1:11-14.
3. Headquarters Department of the Army .Combat Lifesaver
Course: student self - study, Army Institute for Professional De-
velopment. Newport News, 2014. Washington; Headquarters
Department of the Army, 2014.
4. Committee on Tactical Combat Casualty Care: Tactical Combat
Casualty Care Guidelines. Washington, Government Printing
Agency, 18 August 2010.
5. Lakstein D, Blumenfeld A, Sokolov T, Lin G, Bssorai R, Lynn
M, et al. Tourniquets for hemorrhage control on battlefield: a 4-
year accumulated experience. J Trauma 2003; 54 (5 Suppl.): 3-
16.
6. Campbell J E. (red) International Trauma Life Support
Ratownictwo przedszpitalne w urazach. Kraków; Med Prakt 201
5.
7. Brzozowski R, Machała W, Guła P, Sanak T, Kozak M. Ostra
utrata krwi – co możemy zrobić w warunkach przedszpitalnych?
Doświadczenia pola walki. Lek Wojsk
2014; 3:248-254.
8. Dąbrowski M, Sanak T, Dąbrowska A, Kluj P, Sip M, Zieliński
M. Badanie poszkodowanego w środowisku taktycznym. Lek
Wojsk 2014; 3:338-344.
9. Redakcja. Taktyczna Pomoc Rannym na Polu Walki. Wytyczne
z dn. 2 czerwca 2014r. Adres:
