2
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
kobieta ma zapewnione równe szanse zatrudnienia z
mężczyzną, co pociąga za sobą stworzenie systemu
wspierania rodziny w pełnieniu funkcji prokreacyjnej
(ochrona
kobiety
ciężarnej)
i
opiekuńczo-
wychowawczej (urlop macierzyński i wychowawczy,
żłobki i przedszkola). Wszystkie sprawy natury szcze-
gółowej dotyczące rodziny reguluje Kodeks Rodzinny
i Opiekuńczy.[5,6]
MODELE RODZINY
Modele funkcjonowania rodziny koncentrują swoją
uwagę na stosunkach pomiędzy członkami rodzin i na
najbardziej specyficznych, regularnie powtarzających
się wzorach interakcji, które zachodzą pomiędzy
członkami rodzin. System określa kontekst, który musi
być brany pod uwagę w celu zrozumienia społecz-
nego i psychologicznego funkcjonowania osób [7,8].
Rodzina może być:
1. Rodziną nuklearną - oznacza, to że tworzą ją
dwa pokolenia tj. rodzice i dzieci. Z czasem
usamodzielnione dzieci pozostawiają rodzi-
ców samych, co stwarza poważne problemy
socjalne - opieki nad ludźmi starszymi. W
społeczeństwach Europy i Ameryki Północnej
pojęcie rodziny nuklearnej jest coraz bardziej
powszechne.
2. Rodziną wielopokoleniową - jest rodziną tra-
dycyjną, obejmującą kilka pokoleń. Występuje
najczęściej w społeczeństwach słabo rozwi-
niętych.
Inny podział wyróżnia rodziny [9]:
1. Monogamiczne - dwoje małżonków.
2. Poligamiczne - np. jeden mężczyzna wiele ko-
biet (poligamia) lub jedna kobieta wielu męż-
czyzn (poliandria). Związki wielu kobiet i wielu
mężczyzn nazywa się multilateralizmem.
3. Endogamiczne - oboje małżonków pochodzi z
jednej zbiorowości.
4. Egzogamiczne - małżonkowie pochodzą z
różnych zbiorowości.
5. Patriarchalne - dominacja mężczyzny.
6. Matriarchalne - dominacja kobiet.
7. Patrylinearna - dziedziczenie nazwiska i ma-
jątku występuje po ojcu.
8. Matrylinearna - dziedziczenie nazwiska i ma-
jątku następuje po matce.
W ostatnich latach przedstawiono wiele modeli
funkcjonowania rodziny, które uwydatniają znaczenie
różnych czynników w procesie rozwoju rodziny. Róż-
ne modele dostarczają podstawowej orientacji po-
trzebnej do zrozumienia kluczowych warunków, które
wpływają na to, jak rodziny rozwijają się i zmieniają w
czasie. Niemniej należy pamiętać, że każdy model
funkcjonowania rodziny jest większym bądź mniej-
szym uproszczeniem rzeczywistość i jest przedsta-
wiany z określonej perspektywy teoretycznej.[7,9]
FUNKCJE RODZINY
Rodzina występuje we wszystkich historycznie
znanych typach społeczeństw i kultur. We wszystkich
też spełnia dwa podstawowe zadania, bez względu
na to jakie przyjmuje ona formy, mianowicie wszędzie
utrzymuje ciągłość biologiczną społeczeństwa, prze-
kazuje typy genotypowe i utrzymuje czy też pomnaża
jego liczebność oraz utrzymuje jego ciągłość kultural-
ną, przekazując dziedzictwo kulturowe.
Utrzymywanie ciągłości biologicznej społeczeń-
stwa wymaga płodzenia, pielęgnacji, kształcenia, wy-
chowywania dzieci. Zaspokajanie popędu seksual-
nego jest intymną osobistą potrzebą małżonków, dą-
żenie do posiadania dzieci jest także dążeniem czysto
osobistym. Dziecko staje się jednakże przedmiotem
zainteresowania szerszych zbiorowości i rodzina musi
zdobyć odpowiednie środki, aby spełnić swoje zada-
nie opieki, rozwoju, wychowania i wykształcenia
dziecka, aby dać mu użyteczny zawód i wprowadzić
go do szerszych zbiorowości jako pełno-
wartościowego członka.[10]
Funkcjonowanie rodziny ma różny charakter. Każ-
dy rodzaj działalności rodziny, każda ze spełnionych
przez nią funkcji może mieć także wpływ wycho-
wawczy na jej członków, chociażby niekiedy dana
czynność miała inny cel niż wychowanie (np. ekono-
miczny, porządkowy, higieniczny, towarzyski). [11]
Funkcje rodziny ujmuje się w bardzo różny sposób,
najczęściej jednak podkreśla się, że jest to [9,10,11]:
Funkcja prokreacyjna
- rodzina powstaje jako
naturalna konsekwencja małżeństwa. Jest ono
wspólnotą opartą na miłości i dlatego trwałość
więzi między rodzicami zapewnia dziecku po-
czucie bezpieczeństwa i warunkuje jego prawi-
dłowy rozwój. Rodzina jest tą wspólnotą osób,
która spełnia najkorzystniejsze warunki, aby w
niej przyszedł na świat nowy człowiek i w niej
przygotował się do samodzielnego życia.
