5
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
mniemaniem o dziecku, że jest takie czy inne. Za-
wiera ładunek uczuciowy, który wyznacza sposób za-
chowania rodziców wobec dziecka. Sposób zachowa-
nia oraz to co o nim mówią, pozwala poznać ich po-
stawę rodzicielską.[14,15]
Postawy rodzicielskie mogą być pozytywne, stwa-
rzające odpowiednie warunki dla prawidłowego roz-
woju dziecka oraz negatywne, wpływające ujemnie na
kształtowanie się osobowości dziecka. Prawidłowe
postawy rodzicielskie [15,16]:
Postawa akceptująca dziecko
. Akceptować
dziecko to znaczy przyjąć go takim, jakie ono
jest, z jego cechami fizycznymi, uosobieniem,
możliwościami umysłowymi, zdolnościami i
ograniczeniami. Rodzice akceptujący kochają
swoje dziecko miłością bezwarunkową za to, że
jest, a nie za to, jakie jest. Kontakt z dzieckiem
daje im satysfakcję i radość, a dziecku poczu-
cie bezpieczeństwa. Dziecko czuje się pewnie
w swoim domu, jest wesołe, otwarte i odważne.
Rodzice współdziałający z dzieckiem
. Postawa
ta przejawia się w zaangażowaniu i zaintere-
sowaniu rodziców zabawą oraz pracą dziecka,
a także w angażowaniu dziecka w życie rodzi-
ny, w zajęcia domowe - w miarę jego możliwo-
ści i umiejętności. Dziecko ma prawo do wyra-
żenia własnych opinii, przez co czuje się po-
trzebne i wartościowe. Jest ufne w stosunku do
rodziców.
Rodzice uznający prawa dziecka
. Rodzice po-
zwalają dziecku swobodnie działać oraz dają
mu do zrozumienia, że za wyniki tego działania
jest odpowiedzialne. Kierują dzieckiem przez
stosowanie sugestii, wyjaśnienie i tłumaczenie,
wspólne uzgadnianie swoich praw i obowiąz-
ków. Dziecko przy takiej postawie rodziców wie
czego się od niego oczekuje oraz, że te ocze-
kiwania są na miarę jego możliwości. U dziecka
kształtują się takie postawy, jak lojalność wo-
bec rodziców, samodzielność i wiara we własne
możliwości.
Rodzice przejawiający właściwe postawy rodziciel-
skie otaczają swoje dziecko opieką, dostrzegają i za-
spakajają jego potrzeby, są cierpliwi, gotowi do tłu-
maczenia lub wyjaśniania. Nawiązują bliski kon-
takt z dzieckiem, oparty na wzajemnej sympatii
i zrozumieniu. Cieszą się dzieckiem, widząc jego od-
rębność i osiągnięcia. Właściwa postawa sprzyja
wszechstronnemu
rozwojowi
intelektualnemu
i społecznemu.[16]
Wielu rodziców prezentuje niewłaściwe postawy
rodzicielskie, traktując dziecko jak ciężar, jawnie oka-
zując niechęć i brak szacunku. Nie interesują się nim i
jego potrzebami, w stosunku do dzieci są surowi a
nawet brutalni. Negatywne postawy rodzicielskie
[1,3,9,15,17]:
Postawa odtrącająca.
Postawa ta występuje
przy dystansie uczuciowym i dominacji rodzi-
ców. Dziecko jest odbierane jako ciężar, opieka
nad nim wzbudza niechęć rodziców. Wymagają
od niego żelaznej dyscypliny, bezkrytycznego
podporządkowania się wszelkim nakazom. Za
najdrobniejsze przewinienia stosują surowe ka-
ry. Osiągnięcia dziecka są przemilczane, nie-
dostrzegane, potknięcia zaś wyolbrzymiane.
Postawa odtrącająca sprzyja rozwijaniu się u
dziecka agresywności, nieposłuszeństwa,
kłamstwa. Dziecko nie czuje się kochane i
szczęśliwe, rodziców postrzega jako wrogów.
Dziecko zaniedbywane w sensie uczuciowym,
w przeciwieństwie do otoczonego troską i miło-
ścią, wchodzi życie dorosłe z bagażem nega-
tywnych doświadczeń, postrzegając świat jako
miejsce wrogie, nieprzyjemne, budzące lęk i
niepokój.
Postawa unikająca.
Postawę tą cechuje ubó-
stwo uczuć, wręcz obojętność uczuciowa, bez-
troska posunięta czasami do braku odpowie-
dzialności. Dziecko jest zaniedbywane pod
różnymi względami, zarówno jego potrzeb
emocjonalnych jak i w zakresie opieki nad nim,
oraz braku konsekwencji w stawianiu wymagań
i przestrzeganiu ich wykonania. Dziecko nie
czuje się prawdziwie kochane, a brak oparcia
w rodzicach skłania je do szukania uczuć i ak-
ceptacji w grupie rówieśniczej bądź w innych
subkulturach.
Postawa nadmiernie wymagająca
. Postawę tą
cechuje nadmierne koncentrowanie się na
dziecku oraz dominacja rodziców w postępowa-
niu z nim. Przy takiej postawie rodzice starają
się zmusić dziecko, aby dostosowało się do wy-
mogów, do wytworzonego przez nich wzoru,
bez liczenia się z jego możliwościami
i indywidualnymi cechami. Dziecku stawiane
są zbyt duże wymagania, którym nie może
sprostać. Wysoka presja oraz nie możność po-
dołania wymogom sprawia, że dziecko nabiera
przekonania o swojej niskiej wartości. Odsuwa
