11
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
dziecka, śmierć bliskiej osoby, problem alkoholowy w
rodzinie. Są to sytuacje trudne dla dziecka i wówczas
zaburzenia zachowania są odpowiedzią na nieadap-
cyjne, względem jego potrzeb rozwojowych, funkcjo-
nowanie rodziny. Inną przyczyną takich problemów
mogą być praktykowane przez rodziców dysfunk-
cjonalne metody wychowawcze. Szczególnie niebez-
pieczna jest forma przyzwalająca, przy czym nie-
bezpieczeństwo tkwi w stosowaniu przez rodziców
nieskutecznych metod określania zasad, do których
dziecko powinno się dostosować.
Najczęściej popełniany błąd polega na tym, że w
przypadku naruszenia ustanowionych przez rodziców
zasad lub braku posłuszeństwa ze strony dziecka, for-
mułowany jest jedynie komunikat werbalny (upomnie-
nie, reprymenda, groźba itp.) i nie towarzyszy temu
żaden akt empiryczny w postaci wyciągnięcia odpo-
wiednich konsekwencji. Rezultatem takiego postę-
powania jest brak możliwości zinternalizowania przez
dziecko zasad, które określają to, czy też odbiega ono
od normy wychowawczej.
Wymienione powyżej przyczyny mają swoje źródło
w
dysfunkcjonalnych
wartościach
rodzinno-
wychowawczych. Istnieją jednak przyczyny, których
etiologia ma postać organiczną, a dokładniej neurofi-
zjologiczną. Jednak wówczas rozważać należy jed-
nostkę chorobową jaką jest zespół nadpobudliwości
psychoruchowej. [14]
ZACHOWANIA DEPRESYJNE
Depresja często mylona bywa ze smutkiem, od
którego różni ją to, iż przekroczony zostaje punkt, gdy
rozpoczyna się zobojętnienie na świat i niezdolność
do działania. Według Kosslyn, Rosenberg, depresja
to: „zaburzenie charakteryzujące się przynajmniej
dwutygodniowym utrzymywaniem się obniżonego na-
stroju i brakiem zainteresowania niemal wszystkimi
rodzajami aktywności, czemu towarzyszą zaburzenia
snu lub łaknienia, utrata energii i poczucie bezna-
dziejności.” W danych szacunkowych z 1990 roku
została ona umiejscowiona na czwartym miejscu, na
liście 150 najpoważniejszych zaburzeń zdrowotnych
na świecie.[17,18]
Chociaż w większości przypadków depresja wystę-
puje wśród ludzi we wczesnych i średnich latach wie-
ku dojrzałego, to jednak jej częstotliwość zdecydowa-
nie wzrasta w wieku dojrzewania. Właśnie w tym
okresie ujawniają się zależne od rodzaju płci różnice
w częstotliwości pojawiania się tego zaburzenia. Po-
twierdzają to badania, które wykazują ilościowy
wzrost depresji u młodzieży (u dzieci 0,4-2,5% popu-
lacji, u nastolatków 5-10%) przy tym dwukrotnie czę-
ściej u dziewcząt niż u chłopców. Depresja młodzień-
cza nierozerwalnie łączy się z trudnościami okresu
adolescencji oraz zmianami rozwojowymi tej fazy.
Szczególne znaczenie ma konfrontacja własnych
możliwości z oczekiwaniami samego dorastającego,
jego rodziny i najbliższego otoczenia jak również nie-
pewność, czy sprawdzi się on w roli osoby doro-
słej. Depresja powoduje głębokie zakłócenia funkcji
psychicznych i fizycznych. Jej objawy występujące u
młodzieży dość łatwo przeoczyć, ponieważ często
maskowane są one drażliwością oraz agresją
[19,20,21].
Do symptomów depresji młodzieńczej można zali-
czyć [8,9,20,21]:
1. Zaburzenia nastroju - przejawiają się one naj-
częściej w obniżonym nastoju, smutku, chwiej-
ności emocjonalnej.
2. Podwyższony poziom lęku - charakterystyczne
dla młodych ludzi jest występowanie lęku przed
przyszłością.
3. Zaburzenia sfery poznawczej, obejmujące:
problemy w obszarze nauki szkolnej (trud-
ności w uczeniu się, zapamiętywaniu, sku-
pianiu uwagi, brak wytrwałości w nauce),
niskie poczucie własnej wartości,
pewność o nieskuteczności własnych dzia-
łań i nieuchronnym niepowodzeniu,
uczucie nudy, rutyny i niemożność znalezie-
nia przyjemności.
4. Zaburzenia aktywności, które mogą być przeja-
wiane przez:
wybuchy gniewu, złości, agresji,
trudności w rozpoczęciu wykonywania jakiś
działań i łatwe męczenie się,
utrata dotychczasowych zainteresowań lub
brak odczuwania przyjemności przy wyko-
nywaniu tego, co zazwyczaj sprawiały ra-
dość,
zaburzenie systemów dobowych objawia-
jące się m. in. trudnościami w porannym
wstawaniu, późnym kładzeniu się spać, lep-
szym funkcjonowaniu w godzinach popołu-
dniowych i wieczornych,
zaniedbany wygląd i brak dbałości o higienę
osobistą.
5. Zaburzenia zachowania, które obejmują:
unikanie lub zaniechanie wykonywania
czynności oczekiwanych od adolescenta
(np. chodzenia do szkoły, podejmowania
