12
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
obowiązków szkolnych, domowych i spo-
łecznych),
zachowania niezgodne z normami społecz-
nymi (np. eksperymentowanie ze środkami
psychoaktywnymi, chaotyczna i przypad-
kowa aktywność seksualna),
zachowania autodestrukcyjne, w tym za-
chowania samobójcze, samookaleczenia.
6. Dolegliwości somatyczne przejawiające się w
skupieniu się na funkcjonowaniu własnego cia-
ła, zgłaszaniu różnorodnych objawów nie mają-
cych potwierdzenia w badaniu lekarskim, spad-
ku sprawności i złym samopoczuciu.
Zbyt późne lub niewłaściwe rozpoznanie objawów
depresji u osób dorastających jest szalenie ryzy-
kowne, ze względu na jej możliwe następstwa, jakimi
są m. in. samobójstwa oraz próby samobójcze. Wy-
niki badań jednoznacznie wskazują, iż liczba tego ro-
dzaju następstw podnosi się z roku na rok. Szczegól-
nie u młodych dziewcząt udane jak i nieudane próby
samobójcze spowodowane są występującą depresją.
Statystyki WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) wy-
kazują, że samobójstwo zajmuje trzecie miejsce
wśród przyczyn śmierci osób między 15 a 24 rokiem
życia oraz czwarte między 10 a 14. Celowe odebranie
sobie życia w młodości zazwyczaj nie jest popełniane
pod wpływem nagłego impulsu, lecz stanowi zwień-
czenie okresu zarówno wewnętrznej jak i zewnętrznej
udręki. Większość młodych ofiar samobójstwa opisy-
wała je lub rozmawiała o nim z innymi, dlatego tak
ważne jest, aby uważnie słuchać i obserwować osobę
zamierzająca odebrać sobie życie oraz jeśli to ko-
nieczne, podjąć szybką interwencję.[22,23]
Oprócz omówionych powyżej skrajnych następstw
zaburzeń depresyjnych u młodzieży na uwagę zasłu-
gują również wszelkiego rodzaju akty autoagresji, któ-
re w ostatnich latach coraz częściej pojawiają się u
depresyjnych adolescentów. Autoagresja (inaczej
samouszkodzenie) to działanie polegające na celo-
wym zadawaniu bólu bądź ran swojemu ciału, pozba-
wione intencji samobójczej, objawiające się np. okale-
czaniem się, wyrywaniem sobie włosów czy połyka-
niem ciał obcych. [20,22]
PIŚMIENNICTWO
1. Obuchowska I, Jaczewski A. Rozwój erotyczny. War-
szawa; Wyd. Akad. „Żak”, 2002.
2. Trawińska M. Dojrzewanie społeczne. W: Jaczewski A,
Woynarowska B. (red.) Dojrzewa-
nie.Warszawa;WSiP,1982:207-268.
3. Jaczewski A.: Rozwój seksualny. W: Woynarowska B.
(red.): Zdrowie i szkoła. WL PZWL, Warszawa 2000, 62-
67.
4. Krawczyński M. Dojrzewanie i dorastanie. Problemy
i potrzeby zdrowotne i psychospołeczne. Ped Pol 1994;
69 (8): 581-587.
5. Kieciński Z, Śliwerski B. Pedagogika. Podręcznik akade-
micki. Warszawa; PWN, 2006.
6. Kawulka S, Brągiel J, Janke A. Pedagogika rodziny, ob-
szary i panorama problematyki. Toruń; Wydawnictwo
Adam Marszałek, 2007: 60-66.
7. Szymańczak G, Lishchynskyy Y, Kozłowska D, Kopań-
ski Z, Bruchwicka I, Wojciechowska M. Profilaktyka i psy-
choterapia suicydentów. JPHNMR
2011;4:3-7.
8. Szymańczak G, Lishchynskyy Y, Kozłowska D, Kopań-
ski Z, Bruchwicka I, Wojciechowska M. Psychospołeczne
problemy samobójstw. JPHNMR
2012; 1:20-22.
9. Szymańczak G, Lishchynskyy Y, Kozłowska D, Kopań-
ski Z, Bruchwicka I, Wojciechowska M. Zachowania sui-
cydalne w zaburzeniach psychicznych. JPHNMR
2012;
2:16-19.
10. Szymańczak G, Lishchynskyy Y, Kozłowska D, Kopań-
ski Z, Bruchwicka I, Wojciechowska M. Czynniki socjo-
demograficzne samobójstw. JPHNMR
2012;3:4-9.
11. Pawlak A, Krajewski P, Płoski R, Brzozowska M, Cho-
jnacka I. Evaluation of the impact of various factors on
the occurrence of a suicidal death – preliminary report.
JPHNMR
2015; 1:73-77.
12. Gryniuk I.: Wspomaganie rozwoju u uczniów szkoły śred-
niej jako próba przeciwdziałania patologii społecznej. W:
Margasiński A, Zajęcka B.(red.) Psychopatologia i psy-
choprofilaktyka. Kraków; Wydawnictwo Impuls, 2000: 64
– 65.
13. Obuchowska I. Drogi dorastania. Psychologia rozwojowa
okresu dorastania dla rodziców i wychowawców. War-
szawa; Wydawnictwo WSiP, 1996.
14. Obuchowski K. Psychologia dążeń ludzkich. Warszawa;
PWN, 1983.
15. Obuchowska I. Drogi dorastania. Warszawa; WSiP,
2001.
16. Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i
Problemów Zdrowotnych (ICD-10)
17. MacKenzie R. Kiedy pozwolić, kiedy zabronić? Gdańsk;
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2008.
18. Kosslyn S, Rosenberg R. Psychologia - mózg, człowiek,
świat
.
Kraków;
Wydawnictwo Znak, 2006.
19. Carson R. (red.) Psychologia zaburzeń
.
Człowiek we
współczesnym świecie. Gdańsk, Gdańskie Wydawnic-
two Psychologiczne, 2006.
20. Sęk H. Psychologia kliniczna. Warszawa; Wydawnictwo
Naukowe PWN, 2006.
21. Namysłowska I. Psychiatria dzieci i młodzieży. W: Bilikie-
wicz A .(red) Psychiatria. Podręcznik dla studentów me-
dycyny. Warszawa; Wydawnictwo Lekarskie PZWL,
1992: 362-382.
22. Radziwiłłowicz W, Sumiła A. (red) Psychopatologia okre-
su dorastania. Wybrane zagadnienia. Kraków; Oficyna
wydawnicza „Impuls”, 2006.
23. Zimbardo P. Psychologia i życie. Warszawa; Wydawnic-
two Naukowe PWN, 2004.
