1-4
2
Journal of Clinical Healthcare 1/2017
szereg jej funkcji. Pełni ona przede wszystkim funkcje
osłaniające i ochronne, czyli zabezpiecza tkanki
leżące głębiej przed uszkodzeniami mechanicznymi,
działaniem patogenów (np. bakterie, pierwotniaki)
oraz wysychaniem. [1-4]
REGIONALNY OBRAZ BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY
USTNEJ
Język
Powierzchnia górna języka jest silnie pofałdowana, tu
znajdują się liczne brodawki- brodawki nitkowate
(najdłuższe -do 3 mm długości) pokryte nabłonkiem
rogowaciejącym, tworzą one nalot, znajdują się w
nich receptory dotyku, brodawki grzybiaste –
znajdujące się na górno-tylnej części trzonu, pokryte
nabłonkiem nierogowaciejącym, zawierają receptory
smaku, brodawki liściaste – znajdują się na górno-
bocznej powierzchni języka, zawierają receptory
smakowe, natomiast brodawki okolone – położone są
w jednym szeregu przed bruzdą graniczną, otoczone
rowkiem i pokryte nabłonkiem nierogowaciejącym,
zawierają receptory smaku i gruczoły surowicze. Te
pofałdowania powierzchni języka decydują, że
stanowi ona doskonałe środowisko dla rozwoju
bakterii. [5]
Policzek
Policzek składa się z 3 warstw. Od zewnątrz leży
którą porastają
Pod nią znajduje się
mięsień, od wewnątrz pokryty
przechodzącą na
w
Wyściela ją gruby, nierogowaciejący nabłonek.
Brodawki blaszki właściwej są niskie i nieregularne, a
błona podśluzowa wykazuje stosunkowo zwarty układ
włókien kolagenowych, jest mocno przyrośnięta do
leżących pod nią mięśni i zawiera liczne małe
gruczoły ślinowe (gruczoły wargowe i policzkowe).
Dodatkowo, u ok. 90% osób występują nieliczne,
drobne gruczoły łojowe, których ujścia otwierają się
na powierzchnię błony śluzowej. Gromadzą się one
głównie w okolicy kącików ust, a pojedynczo
występują również w błonie śluzowej policzków.
Powiększone i widoczne makroskopowo (w formie
białych plamek) gruczoły łojowe określane są mianem
plamek Fordyce’a.
Gładka błona śluzowa policzka nie sprzyja osiedlaniu
się drobnoustrojów, chyba że na powierzchni
śluzowej policzka dojdzie rozwoju zmian patologicz-
nych, zmieniających właściwości ekosystemowe tej
części jamy ustnej. [5,6]
Dno jamy ustnej
Pokrywający ją nierogowaciejący nabłonek jest
stosunkowo cienki. Brodawki blaszki właściwej są
szerokie i niskie, a gruba błona podśluzowa ma luźne
utkanie – stąd znaczna przesuwalność śluzówki w
tym rejonie jamy ustnej. Występujące tu małe
gruczoły
ślinowe
noszą
nazwę
gruczołów
podjęzykowych. Charakterystyczną cechą tego rejonu
błony śluzowej są bogate sploty naczyń
krwionośnych, zlokalizowane blisko powierzchni, co w
połączeniu z cienkim, pozbawionym bariery hydro-
fobowej nabłonkiem, umożliwia stosunkowo łatwe
przechodzenie substancji niskocząsteczkowych ze
światła jamy ustnej do naczyń. Fałdy śluzówkowe
występujące w dnie jamy ustnej sprzyjają rozwojowi
drobnoustrojów. [5-7]
Podniebienie
Podniebienie twarde wyściela gruby, dość mocno
zrogowaciały nabłonek. Blaszka właściwa tworzy tu
wysokie brodawki i w środkowym rejonie podniebienia
jest silnie zrośnięta z okostną kości podniebiennej.
Gruczoły (podniebienne) są tu stosunkowo mniej
liczne i znajdują się głównie w tylnej części (strefa
gruczołowa), natomiast w części przedniej występuje
niewielka ilość tkanki tłuszczowej (strefa tłuszczowa).
W pobliżu granicy z dziąsłem pojawia się pas błony
podśluzowej zawierający liczniejsze gruczoły;
przebiegają tam wiązki naczyń i włókien nerwowych.
Przy przejściu w podniebienie miękkie nabłonek
zmienia się na nierogowaciejący, zmniejsza się
wysokość brodawek blaszki właściwej, pojawia się
gruba błona podśluzowa o luźnym utkaniu i zwiększa
się liczba gruczołów. Tendencja do parakeratozy
nabłonka umożliwia tworzenie nierówności na
powierzchni błony śluzowej co sprzyja budowaniu
ekosystemów. [1,5-7]
Błona śluzowa otoczenia zębów
Błona śluzowa wyrostka zębodołowego (alweolarna).
Jest to wąski pas śluzówki pokrywający kość szczęki i
żuchwy, odpowiednio powyżej i poniżej dziąsła .
Pokrywa ją cienki, nierogowaciejący nabłonek,
blaszka właściwa prawie nie tworzy brodawek i
zawiera powierzchniowo przebiegające, widoczne
makroskopowo drobne naczynia krwionośne. Na
przedniej powierzchni szczęki i żuchwy błona
podśluzowa jest prawie nieobecna, natomiast na
tylnej powierzchni żuchwy jest dobrze wykształcona,
zawiera liczne drobne gruczoły ślinowe i jest dość
luźno przytwierdzona włóknami sprężystymi do
okostnej, co zapewnia jej znaczną ruchomość.
