5-9
7
Journal of Clinical Healthcare 1/2017
ziarnino – laseczek. Rozpoznano ostatecznie osiem
serotypów ( a – h ). Termin S. mutans stosowany jest
tylko do bakterii izolowanych do ludzi z płytki
nazębnej. Bakterie te należą do serotypów c, e, f. Jest
on szczególnie odpowiedzialny za powstawanie
próchnicy u dzieci i młodzieży oraz próchnicy cemen-
tu korzeniowego u starszych i próchnicy butelkowej u
niemowląt.
Kolejnym gatunkiem z grupy
S. mutans
jest
S.
sorbinus
. Występuje w bruzdach i częściej znaleźć go
można w zębach zlokalizowanych z tyłu niż w zębach
przednich. Obecny jest również w płytce znajdującej
się na protezach zębowych.
Do grupy
Streptococcus mutans
( paciorkowce
zmienne ) zaliczamy również
S.cricetus, S. ratius, S.
ferus, S. dawnei
. Wszystkie te bakterie można
znaleźć w jamie ustnej człowieka, jednak w znacznie
mniejszej ilości niż dwa pierwsze gatunki, a mianowi-
cie
Mutans
i
Sorbinus
. Paciorkowce zmienne
wytwarzają wielocukry z sacharozy, co bezpośrednio
wpływa na powstawanie płytki nazębnej i indukuje
powstanie próchnicy. Bakterie te mają także zdolność
syntezy wielocukrów wewnątrzkomórkowo co pozwa-
la na tworzenie zapasów węglowodanowych
mogących przeistoczyć się w kwas w chwilach kiedy
w diecie występuje deficyt węglowodanów.
Fermentacja węglowodanowa przebiega w sposób
niezwykle gwałtowny co sprzyja patogenezie próch-
nicy. [3,4]
Grupa
Streptococcus salivarius.
Są to powszechnie
występujące w jamie ustnej bakterie , można je
spotkać najczęściej na błonie śluzowej, zwłaszcza na
języku. Wytwarzają zewnątrzkomórkowo polimer
fruktozy z sacharozy i tworzą wielkie śluzowe kolonie.
Polimer ten jest metabolizowany w jamie ustnej
poprzez inne żyjące w niej drobnoustroje.
S.salivarius
nie jest uznawany za znaczący patogen.
S. vestibularis
to nowo rozpoznany gatunek występu-
jący głównie na błonie śluzowej przedsionka. Zdolne
są do wytworzenia ureazy i nadtlenku wodoru
powodując miejscowy wzrost pH. [4]
Grupa
Streptococcus Milleri.
Występuje w płytce
nazębnej i na powierzchni błony śluzowej. Odgrywa
ważną rolę w powstaniu ropni. Nie posiadają
zdolności wytwarzania wielocukrów z sacharozy
zewnątrzkomórkowo.
Grupa
Streptococcues oralis . S.sanguris
– produkuje
rozpuszczalne i nierozpuszczalne glukony czyli
polimery glukozy z sacharozy odgrywające dużą rolę
w tworzeniu płytki nazębnej. Wyróżnia się dwa typy
S.sanguris
I i II gdzie
S.sanguris
I dzieli się na dwa
gatunki
S. sanguris
wytwarzający proteazę, który
rozpuszcza IgA i
S. gordonii
posiadający zdolność
wiązania α – amylazy rozkładając skrobię. Ta funkcja
pozwala na ukrycie antygenów bakterii i uniemożli-
wienie skutecznego działania układu immunologicz-
nego organizmu.
Do paciorkowców występujących w jamie ustnej
człowieka zalicza się
Peptostreptococcus
i
Peptococ-
cus
. Wyizolowano je w mocno zaawansowanych
stadiach próchnicy oraz w zakażeniach miazgi komo-
rowej i ropniach.
Kolejną grupą jest
Abiotrophia
– ich rola w jamie
ustnej i wpływ na rozwój chorób nie jest jasno
określony. Wcześniej zaliczano je do paciorkowców
zależnych od składników odżywczych, a do ich
przedstawicieli należy
S.adjecens
i
S. defectivus
.
Staphylococcus
, zaobserwowano w jamach ustnych
gdzie stwierdzono obecność uzupełnień prote-
tycznych lub w organizmach z osłabionym układem
immunologicznym. Bakterie te występują okresowo i
nie są na stałe obecne w jamie ustnej.
Stomatococcus mucilagenosus
wcześniej nazwany
micrococcus jest gram-dodatnim ziarniniakiem
bytującym wyłącznie na języku, wytwarza zewnątrz-
komórkowy śluz. [2-4,6,7]
Pałeczki gram - dodatnie i pałeczki nitkowate
Bakterie nitkowate i pałeczki gram-ujemne są to
względne i bezwzględne beztlenowce i występują w
płytce nazębnej.
Actimyces
– stanowią główny składnik płytki nazębnej
ale można je wyodrębnić również w szczelinach
dziąsłowych. Ilość ich znacznie wzrasta w przypadku
zapalenia dziąseł, próchnicy cementu korzeniowego.
Actinomyces israelii
(promieniowiec promienicy)
wywołuje promienicę. Większość zakażeń (70-80%)
to ziarninujące, endogenne infekcje okolicy szyjno-
twarzowej. Nie wykazano jednak w żadnych bada-
niach, by produkowały toksyny, pomimo że mogą
zmieniać zachowanie układu obronnego organizmu.
Actionomyces georgae
- zaliczany do względnych
tlenowców. Występuje w zdrowej mikroflorze dziąsło-
wej.
Actionomyces odontolyticus
- biorą udział w pierw-
szej fazie demineralizacji szkliwa i pogłębianiu małych
uszkodzeń próchnicowych.
Lactobacillus
- stanowią ok. 1% mikroflory jamy ust-
nej, ich ilość zwiększa się w przypadku zaawansowa-
nej próchnicy szkliwa jak i próchnicy korzeni. Pałeczki
kwasu mlekowego zakwaszają środowisko swojego
bytowania.
