10-14
11
Journal of Clinical Healthcare 1/2017
tu do normalnego życia. Działania prowadzone są
dwutorowo: pierwszy obszar obejmuje przeciwdziała-
nia nawrotom chorób i zaburzeń, natomiast obszar
drugi obejmuje umożliwienie chorym prowadzenia ży-
cia akceptowalnego społecznie. Na poziomie trzecie-
go stopnia profilaktyka prowadzona jest przez lekarzy,
psychologów, pracowników socjalnych, rehabilitan-
tów, specjalistów i psychoterapeutów. Działania profi-
laktyczne w ramach trzech filarów prowadzone są
równocześnie. [1]
W działaniach profilaktycznych na rzecz zdrowej
jamy ustnej duży nacisk kładzie się na likwidację
płytki nazębnej, co ma zapobiegać i umożliwiać sku-
teczne leczenie już powstałych chorób dziąseł i przy-
zębia. [4,5]
PROFILAKTYKA DOMOWA
Zabiegi profilaktyki domowej są zabiegami
higienicznymi, które pacjent może samodzielnie
wykonać w domu, po wcześniejszym instruktażu w
gabinecie stomatologicznym. Ważna jest motywacja i
samoocena pacjenta. W każdym przypadku wykrycia
pierwszych objawów zapalenia powinno rozpocząć
się uświadamianie pacjentowi przyczyn dolegliwości.
Najlepszym sposobem jest wskazanie pacjentowi,
gdzie pojawia się krwawienie z dziąseł - w miejscach
zalegania osadu. [6,7]
Większość pacjentów niestety nie zdaje sobie
sprawy ze swoich niedociągnięć higienicznych.
Edukacja prawidłowej higienizacji jamy ustnej jest
bardzo ważna i musi być starannie dobierana
indywidualnie do pacjenta. Zwłaszcza na początku,
edukatorami prawidłowej higienizacji powinien być
personel medyczny gabinetów stomatologicznych,
natomiast na późniejszym etapie to pacjent i jego
samoocena powinny stanowić podstawę reżimu
higienizacyjnego.[8]
Najczęściej stosowanym wskaźnikiem higieny
jamy ustnej jest wskaźnik API (Aproximal Plaque
Index). Jest używany do zbadania ilości płytki
nazębnej na wszystkich powierzchniach zębów.
Podawany jest w procentach. W kwadrantach 1 i 3
jamy ustnej bada się obecność osadu od strony
językowej natomiast w 2 i 4 kwadrancie od strony
przedsionkowej. Wskaźnik API oblicza się poprzez
iloraz sumy przestrzeni międzyzębowych z płytką
nazębną do sumy wszystkich badanych przestrzeni
międzyzębowych, wynik mnoży się przez 100%. Efekt
tego działania można porównać z przyjętymi nor-
mami. [9,10]
Na rynku istnieje szereg preparatów barwiących
płytkę nazębną. Godne polecenia są preparaty oparte
na barwnikach naturalnych. Charakteryzują się bra-
kiem toksyczności i stosunkowo krótkim okresem
utrzymania na błonie śluzowej. Preparaty barwiące
płytkę nazębną wybarwiają świeżą płytkę, powstałą
do 24 godzin na kolor różowy, a płytkę starszą - na
kolor niebieski. Wybarwianie to pozwala uwidocznić
płytkę nazębną, jej lokalizację, a także skuteczność
zabiegów higienizacyjnych ( np. utrzymywanie się
płytki powyżej doby wskazuje na nieskuteczną
higienizację). Kontrola kolorymetryczna zalegającej
płytki nazębnej jest wskaźnikiem poprawności
higienizacji i pretekstem do ewentualnej korekty
błędów w nawykach higienicznych pacjenta. [11]
Metodę szczotkowania należy dobrać biorąc pod
uwagę stan przyzębia i umiejętności manualne
pacjenta. Należy podkreślić szkodliwość zbyt
mocnego, intensywnego szczotkowania. Najgroźniej-
sza jest metoda szorowania poziomego i pionowego.
Dla dzieci zalecana jest metoda
Fonesa
, dla
dorosłych metody bardziej precyzyjne jak np. metoda
Chartersa, Stillmanna, roll
i
Bassa
.[12]
Metoda
Chartersa
jest trudną do opanowania. Jej
nieprawidłowe stosowanie może doprowadzić do
szkodliwych następstw. Szczoteczka musi być
ułożona pod kątem 45° na szyjce zęba, tak aby włosie
leżało częściowo na dziąśle i na koronie zęba
włosiem skierowanym do brzegu siecznego bądź
powierzchni żującej. Wykonuje się ruchy drgająco-
okrężne wymiatając osad i masując dziąsła. Metoda
ta jest zalecana osobom z chorobami przyzębia, u
których stwierdzono recesje dziąseł i obniżenie ich
brzegu.
Metoda
roll
jest najprostszą z wymienionych.
Polega na ruchach obrotowych szczoteczki. Jest
niezbyt skuteczna, ale najmniej szkodliwa dla tkanek
przyzębia.
Metoda
Stillmanna
jest podobna do metody
Chartersa
z tą różnicą, że tu szczoteczkę układa się
włosiem skierowanym do powierzchni dziąseł,
przyciska się do dziąseł, a następnie wywija w kie-
runku brzegów siecznych ruchem poprzecznie-
wibrującym. Zalecana jest u osób z recesją dziąseł i
obnażeń zębów.
W metodzie
Bassa
stosuje się miękkie szczo-
teczki, ponieważ można uszkodzić kieszonki
dziąsłowe. Szczoteczkę układa się pod kątem 45° w
okolicy szyjek zębowych, tak aby część włosia była
