5-9
8
Journal of Clinical Healthcare 1/2017
Ziarniniaki gramu-jemne. Występują we wszystkich
środowiskach jamy ustnej. Jako pierwsze kolonizują
powierzchnię zębów.
Gatunki
Neisseria
- rozkładają węglowodany, bytują w
warunkach tlenowych, a ich wzrost stymulowany jest
przez CO2 zaś w warunkach beztlenowych jest
spowolniony.
Veillonella
- beztlenowe gram-ujemne ziarniniaki.
Największa ilość tych bakterii występuje w płytce
nazębnej. Posiadają zdolność rozkładania kwasu
mlekowego przez co potencjalnie redukuje próchnico-
genne działanie innych bakterii. [11-14]
Pałeczki gram-ujemne
Większość ich przedstawicieli to
Haemophilus
.
Znajdują się w ślinie, na błonie śluzowej i w płytce
nazębnej. Izolowano szczepy tych bakterii w
przypadku zapaleń kości szczęki i bakteryjnego zapa-
lenia wsierdzia.
Kolejnymi względnymi beztlenowymi pałeczkami są:
Eikenella corrodens
-wywołuje zakażenia jamy ustnej,
Capnocytophaga
– cechuje je zdolność pełzania,
środowiskiem ich występowania jest płytka nazębna.
Actinobacillus actinomycetemcomitans
– wywołuje
młodzieńcze zapalenie przyzębia. Bakterie te cechują
się bardzo specyficzną morfologią komórek, zbudo-
wane są z wielkich wielokomórkowych nici
połączonych ze sobą w grupy lub w wielokrotności
ośmiu komórek.
Fusobacterium
– bakterie bezwzględnie beztlenowe,
gram-ujemne. Do gatunków z tego szczepu należą
F.alocis
i
F.sulci
występujące w szczelinach
dziąsłowych oraz
F. periodonticum
zasiedlające
kieszonki dziąsłowe powstałe w chorobach przyzębia.
Szczepy te wytwarzają głównie kwas mlekowy.
Bakterie te są izolowane tylko w chorobach przyzębia
stąd też zwane są bakteriami periodontopatycznymi.
Misuokella dentalis
– gram-ujemne bakterie posiada-
jące grubą otoczkę, co może być dowodem na ich
patogenność. Są odpowiedzialne za zakażenia kana-
łów korzeniowych.
W jamie ustnej można wyodrębnić bardzo dużą liczbę
krętek. Występują one w płytce poddziąsłowej, na
brzegu dziąsła i szczelinie dziąsłowej. Nie poznano
jednak drogi przenoszenia się tych drobnoustrojów.
Liczebność tych mikroorganizmów wzrasta podczas
stanów zapalnych przyzębia jednak brak jest
dowodów na ich patogenność. Wśród krętek wyróżnia
się
T.denticola
(rozkłada kolagen i zębinę),
T.macro-
dentium, T.oralis, T.scoliodontium
. Mikroorganizmy te
są częścią wrzecionowcowo – krętkowych komplek-
sów w martwiczo wrzodziejącym zapaleniu przyzębia
oraz anginie Plauta- Vincenta, biorą również czynny
udział w zaawansowanym zapaleniu przyzębia.
Ponieważ krętki mogą się przemieszczać w lepkim
środowisku, mają możliwość migracji w płynie
dziąsłowym znajdującym się w szczelinie dziąsłowej i
penetracji przez nabłonek dziąsłowy i tkankę łączną
dziąsła. [4,7,9,15,16]
Mikoplazma
Są to bakterie cechujące się brakiem sztywnej błony
zewnętrznej. Występują w ślinie i śluzie jamy ustnej, a
także w płytce nazębnej.
Mycoplasma pneumoniae
powoduje wysypkę skórną i owrzodzenia błony
śluzowej jamy ustnej. Zmiany skórne mają na
początku charakter rumieniowy, następnie przecho-
dzą w pęcherze i nadżerki co w rezultacie wywołuje
rozległe strupy.
Występowanie równoczesne owrzodzenia w jamie
ustnej, zapalenia spojówek i wysypki skórnej jest
charakterystyczne dla zespołu Stevensa- Johansona.
[4,16]
Grzyby
Oprócz ogromnej ilości szczepów bakterii w jamie
ustnej znaleźć można również inne mikroorganizmy
np. grzyby. Pojawiają się w jamie ustnej już w czasie
porodu lub w krótkim czasie po nim. Ich ilość we
wczesnym okresie życia człowieka się zmniejsza by w
późniejszym okresie wzrosnąć. Grzyby w jamie ust-
nej można spotkać w dwóch postaciach. Grzyby
doskonałe
posiadają
zdolność
rozmnażania
płciowego i w jamie ustnej występują tylko czasowo.
Drugą postacią grzybów są grzyby niedoskonałe, czyli
takie które nie posiadają zdolności do rozmnażania
płciowego. Przedstawicielami tej grupy są drożdże i
występują na stałe w jamie ustnej. Gatunek najpow-
szechniej spotykany to
Candida albiccans
, oprócz
niego oznaczono jeszcze 27 innych gatunków np.
C.glabrata, C.tropicalis, C.krusei, C.parapsilosis,
Candida spp
.
Występują w równym stopniu na niemal wszystkich
powierzchniach śluzówki jamy ustnej. Najczęściej
butują jednak na grzbiecie języka, a dokładniej w
okolicach brodawek okolonych znajdujących się w
tylnej części języka. Liczebność grzybów wzrasta w
przypadku pojawienia się uzupełnień protetycznych
akrylowych (protezy ruchome), zwłaszcza w
miejscach przylegania ich do śluzówki. Za wzrost flory
mykologicznej odpowiadają również aparaty ortodon-
tyczne. Podkreśla się, że jama ustna jest głównym
źródłem zakażenia drożdżami dalszych części
przewodu pokarmowego np. jelita, a nośnikiem
