19
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA
Aktywność ruchowa w ogromnym stopniu wpływa
na poprawę zdrowia i samopoczucia człowieka.[24]
Podczas wysiłku fizycznego zmienia się czynność
wielu układów i narządów. Zmiany te mają charakter
adaptacyjny: współdziałają w przystosowaniu się
organizmu do pracy.
Układ krążenia podczas wysiłku fizycznego.
Podczas wysiłku zwiększa się pochłanianie tlenu
przez organizm ( głównie przez mięśnie szkieletowe ).
Następuje wzrost objętości minutowej serca może
być wynikiem przyspieszenia jego czynności lub
zwiększenia objętości wyrzutowej. Objętość minutowa
i częstość skurczów serca zwiększają się wprost
proporcjonalnie do obciążenia wysiłkowego [25,26].
Przy wzroście intensywności wysiłku wrasta także
różnica różnicy tętniczo – żylnej wysycenia krwi
tlenem [ 26 ].
Zwiększenie przepływu krwi przez skórę umożliwia
eliminację nadmiaru energii cieplnej z ustroju do
otoczenia. Jedynie podczas wysiłków o maksymalnej
intensywności, przepływ krwi przez skórę może się
zmniejszyć, ponieważ krew ta jest kierowana do
kurczących się mięśni. Podczas wysiłku następuje
decentralizacja krążenia, zmniejsza się przepływ krwi
głównie przez układ trawienny, wątrobę oraz nerki. [
25 ].
Układ oddechowy podczas wysiłku fizycznego.
Wentylacja płuc wrasta już w chwili rozpoczęcia
wysiłku fizycznego. Po kilku minutach stabilizuje się
na poziomie odpowiadającym intensywności wysiłku.
Wprost proporcjonalna zależność wentylacji płuc od
intensywności wysiłku utrzymuje się do poziomu
obciążeń rzędu 70%V
O2
. Po przekroczeniu tej granicy
pojawia się tendencja do hiperwentylacji [ 26].
Zmiany pH krwi następują dopiero przy dużym
wysiłku. Obniżanie się pH podczas wysiłku
odzwierciedla rozwijającą się, niewyrównaną kwasicę
metaboliczną [ 26,27 ].
Układ pokarmowy podczas wysiłku fizycznego.
Lekkie wysiłki nie wywierają większego wpływu na
czynność przewodu pokarmowego. Duże, a
zwłaszcza długotrwałe mogą powodować hamowanie
czynności wydzielniczych i motorycznych przewodu
pokarmowego [ 2005 ].
Układ moczowy i gospodarka wodno -
elektrolitowa podczas wysiłku fizycznego. Podczas
wysiłku zmniejsza się diureza i wzrasta stężenie
osmotyczne moczu. Jednym z charakterystycznych
następstw wysiłku jest białkomocz wysiłkowy, który
występuje zwykle po ok. 30 minut od zakończenia
wysiłku. Obejmuje on prawie wyłącznie utratę
albuminy. Wysiłkowi może towarzyszyć wzrost
hematokrytu i stężenia białek osocza [ 25,27 ].
Układ wewnątrzwydzielniczy podczas wysiłku
fizycznego. Podczas wysiłku wzrasta aktywność
układu współczulnego i rdzenia nadnerczy. Aktywacja
układu sympatycznego na początku wysiłku jest
wywołana chwilowym obniżeniem ciśnienia krwi.
Wzrost stężenia noradrenaliny następuje już przy
niewielkim obciążeniu, podczas gdy wzrost stężenia
adrenaliny we krwi obserwuje się dopiero przy
obciążeniach powyżej 40% VO
2max
. Dalszy wzrost
stężenia obu hormonów jest już proporcjonalny do
intensywności i czasu jego trwania. Zmiany stężenia
glikokortykosterydów
podczas
wysiłku
są
wielokierunkowe i głownie zależą od wielkości
wydatku energetycznego. Podwyższenie poziomu
kortyzolu we krwi zwiększa glukoneogenezę i lipolizę .
Podczas wysiłku zwiększa się także wydzielanie
aldosteronu. Jego szybki wzrost jest odpowiedzią
głównie na zmiany stężenia angiotensyny II (
pobudzenie układu renina – angiotensyna –
aldosteron ) oraz jonów potasu i sodu we krwi.
Wysiłek fizyczny, zwłaszcza długotrwały powoduje
również wzrost wydzielania glukagonu. Wzrost
stężenia tego hormonu wzmaga produkcję glukozy w
wątrobie, zarówno poprzez aktywację glikogenolizy
jak i glukoneogenezy, wzmaga także lipolizę tkanki
tłuszczowej. Z kolei stężenie insuliny podczas wysiłku
zmniejsza się. [ 25-29 ].
Ruch jest w stanie zastąpić prawie każdy lek, ale
wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu. Za-
równo aktywność fizyczna, jak i utrzymanie odpo-
wiedniej wagi ciała są potrzebne w utrzymaniu dobre-
go zdrowia, jednak ich wpływ na kondycję fizyczną
jest różny. Dzieci, nastolatki, dorośli, w tym także lu-
dzie w wieku senioralnym mogą poprawić stan swo-
jego zdrowia i dobrze się bawić poprzez włączenie do
swojego codziennego życia umiarkowanych ilości ak-
tywności fizycznej.[30]
PIŚMINNICTWO
1. Obuchowska I. Drogi dorastania, Psychologia rozwojowa
okresu dorastania dla rodziców i wychowawców. Warszawa;
WSIP, 2001.
2. Kulik TB, Latalski M. (red). Zdrowie publiczne. Lublin; Czelej,
2002.
