12
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
ZDROWIE WIDZIANE PRZEZ PRYZMAT WARTO-
ŚCI
Termin "wartość" wszedł do obiegu pod koniec XIX
wieku. Stało się to za sprawą potrzeby badania war-
tości. Pierwszą definicję wartości podał R.B. Perry w
1926r., który uznawał, że "…wartość jest tedy szcze-
gólnym stosunkiem, w której wchodzić mogą rzeczy
posiadające jakikolwiek status ontologiczny, rzeczy-
wiste lub wyobrażane, z zainteresowanym przedmio-
tem.
[2,9]
Z kolei Jan Galarowicz „wartość uznaje za termin
bardzo ogólnym. Jego desygnatami są różnorodne
wartości np. dobro, piękno. Z dużej pojemności tego
pojęcia wynikają trudności z jego definiowaniem. I tak,
po pierwsze, słowo to oznacza albo własność rzeczy,
albo rzecz, która jest obdarzona tą własnością. Zwy-
czaj językowy nakazuje mówić "wartość", gdy myślimy
o własności rzeczy. Stąd popularne określenie "coś
ma wartość", "coś jest dobrem". Po drugie w mowie
potocznej słowo to jest używane jedynie w znaczeniu
dodatnim, w języku filozofii natomiast, posiada ono
także znaczenie ujemne. Wartością jest piękno, ale i
brzydota,
prawda,
ale
i
kłamstwo.
[10]
Najder uznaje, iż "wartość" jest terminem wieloznacz-
nym. Z reguły występuje w trzech zasadniczych zna-
czeniach:
Wartość to, to ile coś jest warte, coś przekładal-
nego na jakieś jednostki miary lub porównania,
często wymierna liczbowo.
Wartość to rzecz lub cecha wartościowa, coś
czemu wartość przypisujemy.
Wartość to myśl, która sprawia, że przedmioty,
cechy lub zdarzenia uzna-jemy za wartościowe.
[11]
Wartości aksjologicznie odnosi się przeważnie do
stanów rzeczy (szczęście, honor), lecz także do ty-
pów zachowań albo postaw (ofiarność, uczuciowość),
układów formalnych (sprzeczność, harmonia) itp. Te
stany rzeczy, typy zachowań, postawy i układy for-
malne nazywamy zwykle "idealnymi" lub "ideałami".
[12]
Wartość funkcjonuje również jako kierunek moty-
wacji , wartość może być przedmiotem pozytywnej
oceny [13]
W ramach nauk społecznych najczęściej spotyka-
my omawiany termin w następujących znaczeniach:
W "Języku wartości" J. Puzyniny odnaleźć można
szkicowe omówienia występowania pojęcia "wartość"
w podstawowych słownikach języka polskiego. "War-
tość" w znaczeniu "bycia cenionym" pojawia się w
"Słowniku" Lindego. W "Słowniku warszawskim" pod
hasłem "wartość" znajdziemy "ogół istotnych zalet,
które przedmiotowi według najściślejszej słuszności
wyższy lub niższy stopień nadają". Według "Słownika
języka polskiego" Szymczaka "wartość" to "cecha lub
zespół cech właściwych danej osobie lub rzeczy, sta-
nowiących o jej walorach cennych dla ludzi, mogą-
cych zaspokoić jakieś ich potrzeby; ważność; zna-
czenie kogoś, czegoś:. Słownik notuje następujące
użycie tego pojęcia: "Wyjątkowa, rzeczywista, szcze-
gólna, wątpliwa wartość. Wartość artystyczna, literac-
ka, malarska, intelektualna, naukowa. Wartości po-
znawcze, ideowe utworu Wartość moralna człowieka.
Lecznicza wartość ziół. Odżywcza wartość pokarmu.
Wartość uczuciowa wyrazu. Hierarchia wartości.
Dzieło (o) nieprzemijającej wartości. Mieć poczucie
własnej wartości. Coś nabiera wartości. Życie nie
przedstawia dla niej żadnej wartości". [14]
Wartością może być również zdrowie. Pojęcie
zdrowia jako wartości, przekłada się na możliwość
realizacji swoich aspiracji przez jednostkę, wyraża się
możliwością kształtowania otoczenia przez jednostkę.
Współcześnie o znaczeniu zdrowia jako wartości
przekonuje się coraz więcej ludzi. To spostrzeżenie
coraz bardzie dociera również do młodych ludzi, bo-
wiem być zdrowym to oznacza być w pełni aktywnym
zawodowo. A wymóg pełnej aktywności, dyspozycyj-
ności zawodowej jest obecnie stawiany wyjątkowo
często przed kandydatem na pracownika danej firmy,
korporacji.[8,15]
Współcześnie zachowania prozdrowotne stają się
stałym elementem codziennego życia. Zdrowie w
przyjmowanej coraz częściej hierarchii wartości jest
usytułowane wysoko. To może cieszyć zważywszy
fakt, że coraz powszechniejsza jest świadomość, o
coraz bardziej dynamicznym, pośpiesznym naszym
życiu. Wrastająca liczba obowiązków, życie w ciągłym
„ stresie” „zabiera” czas na wypoczynek, wtłacza w
nałogi, sprzyja rozwoju chorób cywilizacyjnych. [8].
Powstaje problem, czy we współczesnym świecie
konsumpcji istnieją szanse na zachowanie optymal-
nego stanu zdrowia skoro świat niesie za sobą tyle
zagrożeń? Jednym ze sposobów walki z tą sytuacja
jest uświadomienie sobie zagrożeniach i dążenie do
eliminacji tych czynników, które mogą stać się przy-
czyna rozwoju choroby. Przyczyna choroby nie tkwi w
organizmie jako takim, ale zawsze spowodowana jest
czynnikami niszczącymi, pochodzącymi z zewnątrz.
Organizm człowieka posiada szerokie możliwości
adaptacyjne, jest także skuteczny w eliminowaniu
wielu niekorzystnych skutków odziaływania egzo-
