17
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
jąder podkorowych układu mezolimbicznego.
Pobudzenie jąder brzusznych nakrywki powoduje
przesłanie dopaminy do synapsy łączącej neurony
jąder brzusznych nakrywki z jądrem półleżącym.
Pobudzone jądro półleżące wysyła pobudzenie do
kory przedczołowej, która z kolei odpowiada za
określone działania i odczucia człowieka. Jądro
półleżące hamuje również zwrotnie jądra jąder
brzusznych nakrywki, aby nie były one zbyt mocno
pobudzone.
Najważniejszym miejscem dla wszystkich substancji
psychoaktywnych jest tzw. układ nagrody w mózgu.
Jest to układ, którego neuroprzekaźnikiem jest dopa-
mina.[11,12]
Układ nagrody skłania człowieka do poszukiwania
sposobów osiągnięcia przyjemności.
Odbywa się to zazwyczaj w dwóch fazach [11]:
faza apetytywna – polegająca na tym, że czło-
wiek poszukuje źródła zaspokojenia przyjemno-
ści, a samo poszukiwanie jest związane z poja-
wieniem się wzrastającego napięcia, co często
już powoduje przyjemność ,
faza konsumacyjna – związana z uzyskaniem sa-
tysfakcji z zaspokojenia potrzeby i obniżeniem
napięcia.
Substancje psychoaktywne wywołują czasowe zabu-
rzenia
postrzegania,
nastroju,
świadomości
i zachowania. Szybko uzależniają oraz szybko powo-
dują degradację człowieczeństwa. Powodują groźne
dla zdrowia, często nieodwracalne zmiany uszkodze-
niowe w układzie nerwowym, sercowo-naczyniowym,
hormonalnym, immunologicznym i kosno-stawowym
[11,12].
ALKOHOL
Substancją psychoaktywną o szczególnym dzia-
łaniu na organizm człowieka jest alkohol. Spożywanie
go zbyt obfite i przewlekle wyzwala zagrożenia spo-
łeczne i zdrowotne. Poza upośledzeniem funkcje mó-
zgu, prowadzi do zaburzeń czynności układu krąże-
nia, sprzyjając rozwojowi nadciśnienia tętniczego,
niewydolności krążenia, kardiomiopatii i krwotocznego
udaru mózgu.[13,14,15]
Alkohol spożywany w nadmiarze działa toksycznie
na wiele narządów, szczególnie sprzyja narastaniu
patologii wątroby ( wywołuje stłuszczenie i marskość).
Zaburza też gospodarkę węglowodanową i lipidową.
[13,14]
Picie alkoholu z umiarem może jednak zmniejszyć
ryzyko rozwoju niewydolność serca, choroby niedo-
krwiennej serca, a także stymuluje wzrost frakcji HDL
cholesterolu. Picie z umiarem czerwonego wina może
z kolei zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby Alzheime-
ra i otępienia. [15].
PALENIA TYTONIU
Palenie tytoniu osłabia cały organizm człowieka,
w tym i układ immunologiczny. Jest bezpośrednią
przyczyną rozwoju chorób tytoniozależnych, czyli
chorób układu krążenia, układu oddechowego i nowo-
tworów złośliwych (rak płuc, krtani, jamy ustnej, gar-
dła, trzustki, pęcherza moczowego, nerki). [16,17]
Nikotynizm odpowiada za 32% przedwczesnych
zgonów z przyczyn naczyniowo-sercowych wśród
mężczyzn. Występuje przyczynowo-skutkową zależ-
ność między paleniem tytoniu, a udarem mózgu, roz-
wojem miażdżycy i tętniakiem aorty brzusznej. Pala-
cze mają osłabioną wydolność oddechową i częściej
zapadają na choroby układu oddechowego. Palenie
jest odpowiedzialne za 90% przedwczesnych zgonów
powodowanych przewlekłą obturacyjną chorobą płuc.
Ponadto zwiększa ryzyko osteoporozy, bezpłodności,
choroby wrzodowej i zaćmy [8,9].
Następstwem palenia tytoniu jest 40% zachorowań na
nowotwory złośliwe u mężczyzn i 10% u kobiet. Rak
płuc- w ostatnich dekadach obserwuje się w Polsce
zwiększoną zachorowalność na raka płuc u kobiet.
Jest to następstwo rozpowszechnionego w naszym
kraju w latach 70-tych i 80-tych XX wieku kultu pale-
nia papierosów. Tymczasem w im młodszym wieku
rozpocznie się palenia, tym większe jest ryzyko za-
chorowania. Jeśli palenie rozpoczęto przed 19 rokiem
życia ryzyko może być nawet ponad 5 krotnie większe
niż u osoby po 35 roku życia. Rak krtani - ryzyko za-
chorowania rośnie wraz z ilością wypalanych papiero-
sów. Rak jamy ustnej - ryzyko rozwoju raka dotyczy
języka, błon śluzowych jamy ustnej, podniebienia i
gardła. Rak pęcherza moczowego - jest spowodowa-
ny wydalaniem wraz z moczem metabolitów substan-
cji znajdujących się w dymie tytoniowym. Rozwojowi
raka szyjki macicy
sprzyja
związane z paleniem
uszkodzenie lokalnych sił odpornościowych śluzówki
szyjki, co umożliwia łatwiejszy dostęp wirusa
HPV.[8,9,16,17]
