18
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
STRES
Bardzo negatywnie na życie człowieka oddziałuje
stres. Stres jest naturalną obronna reakcją organizmu
na działanie czynnika stresowego czyli stresora.
Stresorem mogą być sytuacje lub rzeczy wywołujące
stres, napięcie. [18,19] Reakcją na działające stresory
jest aktywacja osi podwzgórzowo-przysadkowo-
nadnerczowe oraz aktywności układu współczulnego
(rycina 1 i 2.)
Rycina 1. Oś podwzgórzowo-przysadkowo-
nadnerczowa [20]
Pobudzenie sympatryczne stymuluje aktywność hor-
monalną. W rezultacie do krwiobiegu następuje
zwiększony wyrzut hormonów stresowych – amin ka-
techolowych. Szczególna ośrodkową rolę w aktywacji
wydzielania amin katechowych odgrywa aktywacja
neuronów typu noradrenalgicznego OUN i neuronów
podwzgórza wydzielających kortykoliberynę. Ekspo-
zycja na czynniki stresowe powoduje również uwal-
nianie z podwzgórza innych neuropeptytów: wazo-
presyny (ADH) , białka naczynioworuchowego (VIP),
co wpływa na wzrost wydzielania przez przysadkę
ACTH, a to z kolei zwiększa wydzielanie hormonów
kory nadnercza glukokortykosterydów i mineralokor-
tykosterydów, a następnie amin katecholowych przez
rdzień nadnerczy.[20-23]
Rycina 2. Oś przysadkowo-nadnerczowa 20]
Innym czynnikiem stymulującym wydzielanie kate-
cholamin jest pobudzenie współczulne. Wzrost stęże-
nia noradrenaliny powoduje zwiększenie aktywności
neuronów układu sympatycznego, natomiast przyrost
adrenaliny skutkuje wzrostem aktywności rdzenia
nadnerczy.
Badania potwierdzają wpływ stresu na zwiększe-
nie ryzyka zachorowań na różne choroby degenera-
cyjne, w tym nowotwory, a także na rozwój chorób
psychosomatycznych [20].
Długotrwały stres wywoływany jest przez serie
stresujących sytuacji, które najczęściej nakładają się
na siebie, lub przedłużające się działanie streso-
ra(rów) może wywołać załamanie się sił kompensa-
cyjnych organizmu.
Najczęstsze silnymi stresorami pozostają [18-23]:
problemy zdrowotne – nagła choroba, prze-
wlekle trwająca choroba,
nagła utrata pracy,
stresowe sytuacje wynikające z bliskiego i
dalszego otoczenia,
izolacja i samotność,
konflikty wewnętrzne,
tłumione emocje,
długotrwałe zmartwienia.
