15-19
16
Journal of Clinical Healthcare 1/2017
zagrożenia bezpieczeństwa zdrowotnego dziecka.
Należy
pamiętać,
że
ciąża
nie
stanowi
przeciwwskazania do leczenia stomatologicznego i
powinna obligować matkę do ponoszenia odpowie-
dzialności za życie i zdrowie poczętego dziecka [7,8].
POSTĘPOWANIE STOMATOLOGICZNE W
OKRESIE CIĄŻY
Ciąża jest okresem, w którym organizm kobiety
ulega głębokim i wielokierunkowym przemianom.
Określane są one mianem
przystosowania
ciążowego
. Zmiany te mają charakter anatomiczny,
fizjologiczny i biochemiczny i są wynikiem przemian
dostosowujących organizmu kobiety do wymagań
ciążowych. Najbardziej zauważalne zmiany dotyczą
układu rozrodczego kobiety, jednak duże przemiany
zachodzą także m.in. w układzie moczowym, odde-
chowym, pokarmowym, sercowo-naczyniowym i en-
dokrynnym. [3, 4]
U kobiet w ciąży powstają predylekcje do zmiany
ciśnienia krwi. Bardzo często znacznie się ono
obniża – spadki ciśnienia dotyczą głównie żyły głów-
nej dolnej, które w końcowej fazie ciąży może nawet
2-3 krotnie być niższe od wartości sprzed ciąży. W
związku z tym nie należy układać kobiety ciężarnej w
pozycji leżącej (horyzontalnej) , gdyż możliwe jest
spowodowanie zaburzeń akcji serca, spadku ciśnienia
a nawet utraty przytomności. [9]
Podczas ciąży powstaje tendencja do nadkrzepli-
wości, co może grozić powstawaniem zakrzepów i co
staje się istotne przy planowaniu zabiegów stomatolo-
gicznych u ciężarnej [4].
Niezależnie do ilości przyjmowanych przez
kobietę ciężarną płynów, z reguły wrasta częstość
oddawania moczu, co należy uwzględnić przy
planowaniu dłużej trwających wizyt stomatologicz-
nych , w tym zabiegów [4,5,10].
Kolejnym utrudnieniem podczas wizyty stomato-
logicznej mogą być nudności i wymioty ciężarnej. W
etiopatogenezie tych objawów podkreśla się podwyż-
szony poziom choriongonadotropiny kosmówkowej i
estrogenów oraz obniżone napięcie ściany żołądka.
Dla łagodzenia tych objawów zalecane jest częste
spożywanie posiłków bogatych w węglowodany.
W czasie ciąży w obrębie jamy ustnej dochodzi
również do zmian czynnościowych czyli zwiększo-
nego wydzielania śliny, której odczyn staje się
kwaśny. Pod wpływem estrogenów dziąsła ulegają
przerośnięciu i przekrwieniu, co sprzyja ich rozpulch-
nieniu oraz krwawieniom. [5]
Podczas ciąży wzrasta poziomu gonadotropiny
kosmówkowej (hCG) oraz laktogenu łożyskowego
(HPL) i hormonów sterydowych (estrogenów i
progesteronu) mających duży wpływ na stan tkanki
jamy ustnej ciężarnej. Hormony te stymulują zmiany
komórkowo-naczyniowe i wpływają na metabolizm
bakterii patogennych w jamie ustnej zaburzając
miejscowy układ immunologiczny. Powstające pod-
czas ciąży zmiany hormonalne są istotnym elemen-
tem patogenezy zapalenia tkanki przyzębia ciężar-
nych [11-16].
Uwzględniając bezpieczeństwo rozwijającego się
wewnątrz matki płodu, jak również bezpieczeństwo
samej ciężarnej, istnieje wiele ograniczeń, które
należy uwzględnić podczas przebiegu leczenia
stomatologicznego kobiety ciężarnej. Ważnym
elementem tej profilaktyki jest pieczołowite dobieranie
m.in. znieczulenia, antybiotyków, a także stosowanie
radiodiagnostyki stomatologicznej. Współcześnie
uważa się, że dawka naświetlenia stosowana w
radiodiagnostyce stomatologicznej nie uszkadza
płodu, jednak ma wpływ na masę urodzeniową
dziecka, dlatego kobieta ciężarna powinna unikać
badań radiodiagnostycznych i poddawać się im
jedynie w sytuacji koniecznej [11,13].
W okresie ciąży ze względu na często rozległe i
zaawansowane stany zapalne w jamie ustnej istnieje
niejednokrotnie konieczność podjęcia antybiotyko-
terapii. Podkreśla się jednak, że bezpieczne dla płodu
są jedynie antybiotyki z grupy penicylin i cefalosporyn.
Ciężarne, które są uczulone na penicyliny lub cefalo-
sporyny w leczeniu zakażeń jamy ustnej powinny
przyjmować makrolidy ( szczególnie erytromycynę).
Erytromycyna przechodzi bowiem w niewielkim
stopniu przez łożysko i może być stosowana nawet w
I trymestrze ciąży.
Zagrożenie stanowią także leki przeciwzapalne,
większość z nich wpływa szkodliwie na rozwój płodu i
może spowodować przedwczesne obkurczenie i
zamknięcie przewodu tętniczego. Mogą również
hamować czynność porodową wydłużając trwanie po-
rodu. [13].
STAN TKANEK TWARDYCH ZĘBA W OKRESIE
CIĄŻY
W czasie ciąży wzrasta zagrożenie próchnicą.
Wpływają na to m.in. zmiany składu mikroflory
bakteryjnej jamy ustnej (rozwój płytki nazębnej, co
stwierdza się u 40% kobiet w ciąży), zmiany w
funkcjonowaniu układu pokarmowego, co w dużej
