22
Journal of Clinical Healthcare 2/2015
która stała się podstawą dalszej analizy. Charakterystykę urazów oparto o międzynarodowy system diagnozy nozologicznej - Międzynarodową
Statystyczną Klasyfikację Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10.
Wyniki i wnioski. Uzyskane wyniki badań własnych wskazują, że izolowanemu urazowi kręgosłupa nieznacznie częściej podlegali mężczyźni.
Najczęściej (52%) uraz kręgosłupa dotyczył osób w wieku 20-39 lat, natomiast najrzadziej przed 20 r.ż. 4,5% ogółu w chwili wypadku znajdowało
się pod wpływem alkoholu etylowego, 1,5% ogółu znajdowała się pod działaniem narkotyków, a kolejne 1,5% była odurzona zarówno
narkotykam, jak i alkoholem etylowym. Wszyscy chorzy, którzy w chwili wypadku znajdowali się pod wpływem alkoholu i/lub substancji
odurzających byli mężczyznami, głównie w wieku 20-39 lat. Izolowany uraz kręgosłupa najczęściej (50%) dotyczył odcinka szyjnego, uraz
odcinka lędźwiowo-krzyżowego stwierdzono u 35%, a odcinka piersiowego – u 15% analizowanych. U kobiet najczęściej (59%) dochodziło do
urazu szyjnego odcinka kręgosłupa. Mężczyźni najczęściej (44%) doznawali urazu odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Wśród
analizowanych chorych osoby do 79 r.ż. (przedziały <20, 20-39, 40-59, 60-79 r.ż.) najczęściej doznawały urazu odcinka szyjnego kręgosłupa.
Jest charakterystyczne, że po tym wieku urazy tej części kręgosłupa już nie występowały. Wraz z wiekiem zauważa się stopniowe zmniejszanie
częstości urazów odcinka szyjnego kręgosłupa oraz urazów odcinka lędźwiowo-krzyżowego (obserwacja ta dotyczy przedziałów 20-39, 40-59,
60-79 r.ż.). Najczęstszą przyczyną izolowanych urazów kręgosłupa były upadki z wysokości własnej – 28% chorych. 24% ogółu doznało obrażeń
w wyniku uprawiania sportu, a dalszych 24% uległo urazowi kręgosłupa w wyniku wypadku komunikacyjnego. Wśród kobiet, najczęstszym
zdarzeniem, w którym dochodziło do izolowanego urazu kręgosłupa były wypadki komunikacyjne, a u mężczyzn upadek z własnej wysokości. W
młodszych grupach wiekowych (<20 r.ż. i 20-39 lat) do urazu kręgosłupa doprowadzał najczęściej sport, a ponadto wypadki komunikacyjne (to w
grupie wiekowej 20-39 lat). Upadek z własnej wysokości był najczęstszą przyczyną urazów kręgosłupa u osób powyżej 40 r.ż. natomiast w
młodszych grupach wiekowych w ogóle nie występuje lub stanowi niewielki odsetek okoliczności urazów. W wyniku izolowanego urazu
kręgosłupa, uszkodzenia rdzenia kręgowego doznało 1% ogółu analizowanej grupy. Uszkodzenia rdzenia kręgowego dotyczyły wyłącznie
mężczyzn w wieku 20-39 lat.
Słowa kluczowe —
urazy kręgosłupa, epidemiologia.
Wkład poszczególnych autorów w powstanie pracy—
A
-
Koncepcja i projekt badania, B-Gromadzenie i/lub zestawianie danych, C-Analiza i
interpretacja danych, D-Napisanie artykułu , E-Krytyczne zrecenzowanie artykułu, F-Ostateczne zatwierdzenie artykułu
Adres do korespondencji —
Prof. dr Zbigniew Kopański, Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu, Żyrardów, ul. G. Narutowicza
35, PL-96-300 Żyrardów, e-mail
Zaakceptowano do druku:
22.05.2015.
WSTĘP
Urazy stanowią jeden z głównych problemów
zdrowotnych naszych czasów. Wg WHO są czwar-
tą przyczyną zgonów na świecie we wszystkich
grupach wiekowych. [1] Szacuje się, że rocznie w
wyniku odniesionych urazów umiera ponad 5 mi-
lionów osób na całym świecie, z czego jedną
czwartą stanowią zgony spowodowane obraże-
niami powstałymi w wypadkach drogowych. [2]
Prognozy wieloletnie przewidują dalszy wzrost
częstości zgonów spowodowanych urazami, głów-
nie za sprawą dynamicznie rozwijającej się moto-
ryzacji. Według szacunków WHO, w 2030 roku
umrze na skutek przebytego urazu/ów ponad 6 mi-
lionów osób. [3]
Urazy kręgosłupa nie są tak częste jak obraże-
nia kończyn czy głowy, jednak ich liczba systema-
tycznie wzrasta, co jest związane z rozwojem mo-
toryzacji, dużą mechanizacją przemysłu i rolnic-
twa. [4] Konsekwencją urazów kręgosłupa są
koszty bezpośrednie, społeczne oraz koszty zwią-
zane z odległymi następstwami. Straty ekono-
miczne dotyczą przede wszystkim kosztów ponie-
sionych na leczenie, a także często utraty zdolno-
ści produkcyjnych przez chorych po urazie kręgo-
słupa. Do tego dochodzą koszty pośrednie zwią-
zane z koniecznością zapewnienia opieki nad
osobami poszkodowanymi przez członków rodziny
i organizacje społeczne. [5,6]
Częstość występowania uszkodzeń kręgosłupa
szacuje się na 25-35 osób na 1 milion populacji, z
czego 5-6-krotnie częściej urazom ulegają męż-
czyźni niż kobiety. [7] Prawdopodobieństwo, że u
nieprzytomnego poszkodowanego po urazie wy-
stępuje uraz kręgosłupa wynosi 15-20%, dlatego
tak ważna jest niezwłoczna powypadkowa stabili-
zacja, zapobiegająca ewentualnym powikłaniom,
głównie neurologicznym. Statystycznie w 14%
przypadków obrażeń kręgosłupa dochodzi do
uszkodzeń rdzenia kręgowego. Powikłania neuro-
logiczne najczęściej dotyczą urazów kręgosłupa
szyjnego (w 40% przypadków urazów części krę-
gosłupa uszkadza się również rdzeń kręgowy). U
dzieci w 63% przypadków występuje uszkodzenie
rdzenia kręgowego bez widocznego urazu kręgo-
słupa. [8]
Celem badań była ocena częstości występowania
izolowanych urazów kręgosłupa u pacjentów
leczonych w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym.
Uzyskane wyniki odniesiono do płci, wieku,
